Uwaga: niedawno wprowadzono na tej stronie zmiany w oryginalnej wersji językowej portugalski. Strona w wybranej przez Ciebie wersji językowej jest obecnie tłumaczona przez nasze służby tłumaczeniowe.
Swipe to change

Małżeńskie ustroje majątkowe

Portugalia
Autor treści:
European Judicial Network
Europejska sieć sądowa (w sprawach cywilnych i handlowych)

1 Czy w tym państwie członkowskim obowiązuje ustawowy małżeński ustrój majątkowy? Jaka jest jego treść?

Tak. Co do zasady małżonkowie mogą zawrzeć małżeńską umowę majątkową w celu wyboru małżeńskiego ustroju majątkowego. Taką umowę, o której mowa w art. 1698 kodeksu cywilnego (Código Civil), określa się mianem convenção antenupcial.

Niemniej w przypadku gdy małżonkowie nie wybrali małżeńskiego ustroju majątkowego lub, w określonych okolicznościach, w przypadku gdy małżeńska umowa majątkowa jest nieważna, zastosowanie ma ustawowy ustrój majątkowy, tj. wspólność majątku dorobkowego (regime da comunhão de adquiridos), zgodnie z art. 1717 i 1721 kodeksu cywilnego.

W takim przypadku stosuje się przepisy art. 1721–1731 kodeksu cywilnego w celu określenia przedmiotów majątkowych objętych wspólnością oraz tych należących do majątku osobistego każdego z małżonków.

W wyjątkowych okolicznościach (określonych w art. 1720 kodeksu cywilnego) powstaje przymusowa rozdzielność majątkowa (regime de separação de bens).

2 Jak małżonkowie mogą zorganizować swoje stosunki majątkowe? Jakie są w tym przypadku wymogi formalne?

Małżonkowie mogą ukształtować swój małżeński ustrój majątkowy, zawierając małżeńską umowę majątkową, w której mogą wybrać jeden z trzech ustrojów majątkowych przewidzianych w kodeksie cywilnym, lub uzgadniając inny ustrój mieszczący się w granicach obowiązujących przepisów (art. 1698 kodeksu cywilnego).

W kodeksie cywilnym przewidziano następujące trzy rodzaje małżeńskich ustrojów majątkowych:

  • wspólność majątku dorobkowego (regime da comunhão de adquiridos – art. 1721–1731 kodeksu cywilnego),
  • wspólność majątkową (regime da comunhão geral de bens – art. 1732–1734 kodeksu cywilnego),
  • rozdzielność majątkową (regime da separação de bens – art. 1735–1737 kodeksu cywilnego).

Jak wskazano powyżej, małżonkowie mogą uzgodnić inny ustrój mieszczący się w granicach obowiązującego prawa. Dzieje się tak w przypadku, gdy małżeński ustrój majątkowy ma formę wspólności majątku dorobkowego, lecz w małżeńskiej umowie majątkowej małżonkowie postanowią, że konkretna nieruchomość nabyta przez jednego z nich przed zawarciem małżeństwa (np. lokal mieszkalny) zostanie objęta wspólnością majątkową po zawarciu małżeństwa, ponieważ oboje małżonkowie chcą wspólnie ponosić odpowiedzialność za hipotekę, którą obciążono tę nieruchomość.

Jeżeli chodzi o wymogi formalne, małżeńską umowę majątkową należy zawrzeć w formie dokumentu urzędowego sporządzonego przed notariuszem (akt notarialny) lub w formie oświadczenia złożonego przed urzędnikiem stanu cywilnego (art. 1710 kodeksu cywilnego i art. 189–191 kodeksu rejestru stanu cywilnego – Código do Registo Civil).

Co do zasady małżeńską umowę majątkową należy zawrzeć przed wstąpieniem w związek małżeński. Zgodnie z art. 1714 kodeksu cywilnego po zawarciu małżeństwa nie można zmienić małżeńskiej umowy majątkowej ani małżeńskiego ustroju majątkowego, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 1715.

Rozdział IX sekcja III kodeksu cywilnego zawiera przepisy mające zastosowanie do umów majątkowych małżeńskich (art. 1698–1716).

Przepisy mające zastosowanie do darowizn na rzecz małżonków i darowizn między małżonkami znajdują się w rozdziale X sekcje I i II kodeksu cywilnego (art. 1753–1766).

3 Czy istnieją ograniczenia swobody organizowania małżeńskich stosunków majątkowych?

W art. 1720 kodeksu cywilnego przewidziano dwa przypadki, w których powstaje przymusowa rozdzielność majątkowa: w przypadku gdy małżeństwo zawarto bez dopełnienia formalności poprzedzających zawarcie małżeństwa (processo preliminar de casamento) oraz gdy małżonkowie mają co najmniej 60 lat.

Z wyjątkiem powyższych przypadków małżonkowie mogą uzgodnić dowolny ustrój mieszczący się w granicach obowiązującego prawa.

4 Jakie są skutki prawne rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa dla majątku małżeńskiego?

Zgodnie z art. 1688 kodeksu cywilnego związek małżeński między małżonkami ustaje z chwilą rozwodu lub unieważnienia małżeństwa, bez uszczerbku dla przepisów dotyczących świadczeń alimentacyjnych. Orzeczenie separacji sądowej osób i majątku (separação judicial de pessoas e bens) nie prowadzi do rozwiązania małżeństwa, lecz skutki prawne separacji są bardzo zbliżone do skutków rozwodu, co zostanie wyjaśnione poniżej.

Jeżeli chodzi o podział majątku i spłatę długów, w art. 1689 kodeksu cywilnego przewidziano, że po ustaniu małżeńskiego ustroju majątkowego małżonkowie lub ich spadkobiercy mają prawo do otrzymania majątku osobistego oraz udziału w majątku wspólnym. Małżonek zadłużony względem majątku wspólnego ma obowiązek spłacić swój dług.

Jeżeli chodzi o długi, w pierwszej kolejności spłaca się wspólne długi małżonków z ich majątku wspólnego, a dopiero w drugiej kolejności przystępuje się do spłaty pozostałych długów. Jeżeli jeden z małżonków jest zadłużony względem drugiego małżonka, ma on obowiązek spłacić wspomniany dług z przypadającego mu udziału w majątku wspólnym. W przypadku braku majątku wspólnego małżonek ma obowiązek spłacić dług ze swojego majątku osobistego.

Skutki prawne rozwodu

Skutki rozwodu określono w art. 1788–1793-A kodeksu cywilnego.

Co do zasady rozwód prowadzi do rozwiązania małżeństwa i wywołuje takie same skutki jak ustanie małżeństwa wskutek śmierci małżonka.

Jeżeli chodzi o dziedziczenie, zgodnie z art. 2133 kodeksu cywilnego wskutek wyroku orzekającego rozwód były małżonek traci status spadkobiercy ustawowego nawet wówczas, gdy sąd wydał wyrok orzekający rozwód po śmierci drugiego małżonka.

Zgodnie z prawem portugalskim sąd co do zasady nie orzeka o podziale majątku wspólnego na rozprawie rozwodowej, lecz dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie o rozwód. W przypadku rozwodu na zgodny wniosek małżonków udzielonego przez urzędnika stanu cywilnego małżonkowie mogą jednak od razu uzgodnić sposób podziału majątku wspólnego.

Jeżeli chodzi o skutki rozwodu, zgodnie z zasadą ogólną:

  • rozwód staje się skuteczny z dniem uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód.

Skutki majątkowe rozwodu między małżonkami są następujące:

  • rozwód wywołuje skutki majątkowe między małżonkami z mocą wsteczną – od daty wszczęcia postępowania w sprawie o rozwód;
  • na wniosek jednego z małżonków rozwód może jednak wywoływać skutki majątkowe od dnia, w którym małżonkowie przestali wspólnie zamieszkiwać, jeżeli datę tę ustalono w toku postępowania;
  • przy podziale majątku w następstwie rozwodu żaden z małżonków nie może otrzymać większego udziału niż udział, który otrzymałby, gdyby stosunki majątkowe małżonków podlegały ustrojowi wspólności majątku dorobkowego;
  • oboje małżonkowie tracą wszystkie korzyści, które już uzyskali lub które mieli uzyskać wskutek małżeństwa (np. darowizny między małżonkami, darowizny osób trzecich na rzecz pary z okazji planowanego ślubu). W takim przypadku darczyńca może postanowić, że uzyskana w ten sposób korzyść zostanie przekazana na rzecz dzieci małżonków;
  • poszkodowany małżonek ma prawo do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez drugiego małżonka na zasadach ogólnych regulujących odpowiedzialność cywilną i przed sądem powszechnym;
  • w przypadku gdy przesłanką rozwodu jest występowanie zaburzeń psychicznych u jednego z małżonków, małżonek wnoszący pozew o rozwód ma obowiązek zadośćuczynić drugiemu małżonkowi krzywdę wyrządzoną poprzez rozwiązanie małżeństwa. Roszczenie należy zgłosić w toku postępowania w sprawie o rozwód;
  • każdy z małżonków może zwrócić się do sądu o pozwolenie na oddanie w najem lokalu mieszkalnego stanowiącego miejsce zamieszkania małżonków, niezależnie od tego, czy stanowi on własność wspólną czy własność drugiego małżonka.

Skutki majątkowe, jakie rozwód wywołuje w odniesieniu do stosunków między małżonkami a osobami trzecimi, są następujące:

  • małżonkowie mogą powoływać się na skutki majątkowe rozwodu wobec osób trzecich dopiero począwszy od dnia wpisania wyroku orzekającego rozwód do rejestru stanu cywilnego.

Jeżeli chodzi o obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami, art. 2016 i 2019 kodeksu cywilnego stanowią, co następuje:

  • co do zasady po rozwodzie oboje byli małżonkowie mają obowiązek samodzielnego utrzymywania się;
  • oboje byli małżonkowie mają prawo do świadczenia alimentacyjnego, niezależnie od tego, czy rozwodu udzielono na zgodny wniosek stron, przy czym sąd może odmówić byłemu małżonkowi tego prawa ze względu na zasady sprawiedliwości;
  • prawo do świadczenia alimentacyjnego ustaje z chwilą ponownego zawarcia małżeństwa przez uprawnionego.

Skutki separacji sądowej w odniesieniu do małżonków i ich majątku

Jeżeli chodzi o separację sądową, art. 1794 kodeksu cywilnego zawiera odesłanie do przepisów dotyczących rozwodu, które opisano powyżej, z jednym wyjątkiem: separacja sądowa nie prowadzi do rozwiązania małżeństwa.

Poza tym jednym wyjątkiem zgodnie z art. 1795-A, 2016 i 2133 kodeksu cywilnego skutki separacji sądowej w odniesieniu do majątku wspólnego, obowiązku alimentacyjnego i dziedziczenia są takie same jak w przypadku rozwodu.

Skutki prawne unieważnienia małżeństwa

Istnieje różnica między unieważnieniem małżeństwa (anulação) a uznaniem małżeństwa za niebyłe (casamento inexistente).

W przypadku uznania małżeństwa za niebyłe, o którym mowa w art. 1628–1630 kodeksu cywilnego (np. w przypadku całkowitego braku oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński po stronie jednego małżonka lub obojga małżonków), małżeństwo uznane za niebyłe nie wywołuje żadnych skutków.

Unieważnienie małżeństwa cywilnego, o którym mowa w art. 1631 kodeksu cywilnego (np. w przypadku istnienia przeszkód małżeńskich lub wadliwego oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński), zgodnie z art. 1647 kodeksu cywilnego wywołuje następujące skutki:

  • Jeżeli oboje małżonkowie działali w dobrej wierze, małżeństwo wywołuje skutki wobec nich i osób trzecich do chwili uprawomocnienia się wyroku unieważniającego małżeństwo.
  • Jeżeli wyłącznie jeden małżonek działał w dobrej wierze, wówczas wyłącznie ten małżonek może korzystać ze skutków małżeństwa. Ponadto małżonek działający w dobrej wierze może powołać się na skutki małżeństwa wobec osób trzecich, pod warunkiem że skutki te odzwierciedlają stosunki między małżonkami.

Powyższe zasady mają zastosowanie w przypadku stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego udzielonego przez Kościół katolicki do czasu wpisania wyroku do rejestru stanu cywilnego, pod warunkiem że fakt zawarcia małżeństwa kościelnego również odnotowano w tym rejestrze.

W art. 1649 i 1650 kodeksu cywilnego przewidziano szczególne ograniczenia praw majątkowych mające zastosowanie w przypadku małżeństwa między małoletnimi lub małżeństwa zawartego pomimo istnienia przeszkód małżeńskich, na przykład:

  • małoletniego, który wstąpił w związek małżeński, nie uzyskawszy niezbędnego zezwolenia, uznaje się za małoletniego do czasu osiągnięcia pełnoletności w odniesieniu do zarządu majątkiem, który posiadał on w chwili zawarcia małżeństwa i który nabył w drodze darowizny po zawarciu małżeństwa. Niemniej środki niezbędne do jego utrzymania zapewnia się z dochodów ze wspomnianego majątku;
  • do czasu osiągnięcia pełnoletności przez małoletniego majątkiem tym zarządzają rodzice lub przedstawiciele ustawowi małoletniego, a nie jego współmałżonek;
  • wspomnianego majątku nie można wykorzystać – ani w czasie trwania małżeństwa, ani po jego ustaniu – w celu spłaty długów zaciągniętych przez jednego z małżonków przed osiągnięciem pełnoletności przez małoletniego;
  • kto zawrze małżeństwo przed upływem okresu po śmierci małżonka, w którym nie można ponownie zawrzeć małżeństwa (prazo internupcial), traci wszystkie przedmioty majątkowe otrzymane w drodze darowizny lub spadku od poprzedniego małżonka;
  • w przypadku zawarcia małżeństwa pomimo istnienia przeszkód przewidzianych w art. 1604 lit. c) i d) kodeksu cywilnego (np. przeszkody pokrewieństwa) małżonek zawierający małżeństwo pomimo istnienia przeszkody nie może otrzymać żadnej korzyści w postaci darowizny lub spadku od drugiego małżonka.

5 Jakie są skutki śmierci jednego z małżonków dla ich małżeńskiego ustroju majątkowego?

Zgodnie z art. 1788 kodeksu cywilnego małżeński ustrój majątkowy ustaje z chwilą śmierci małżonka.

Należy wówczas dokonać podziału majątku wspólnego. Majątek zmarłego małżonka obejmuje jego majątek osobisty i, w stosownych przypadkach, jego udział w majątku wspólnym małżonków, zgodnie z art. 2024 kodeksu cywilnego.

Co do zasady spadkobiercą jest pozostający przy życiu małżonek, któremu przysługuje rezerwa spadkowa, niezależnie od tego, czy spadkodawca pozostawił testament (w stosownych przypadkach art. 2131 i 2133 lub art. 2158 i 2159 kodeksu cywilnego).

Ponadto zgodnie z art. 2103-A kodeksu cywilnego w przypadku podziału majątku pozostający przy życiu małżonek może wnieść o przyznanie mu prawa do użytkowania lokalu mieszkalnego stanowiącego miejsce zamieszkania małżonków oraz przedmiotów urządzenia domowego i mebli. Jeżeli wartość tych przedmiotów majątkowych przekracza udział pozostającego przy życiu małżonka zarówno w masie spadkowej, jak i w majątku wspólnym, ma on obowiązek spłaty pozostałych spadkobierców.

Niemniej zgodnie z art. 1698 i art. 1700 ust. 3 kodeksu cywilnego w przypadku rozdzielności majątkowej małżonkowie mogą zrzec się przysługującego im statusu spadkobiercy, zamieszczając odpowiednie postanowienie w małżeńskiej umowie majątkowej.

6 Który urząd jest uprawniony do podejmowania decyzji w kwestiach związanych z małżeńskim ustrojem majątkowym?

Sądami właściwymi w sprawach dotyczących małżeńskiego ustroju majątkowego są, w stosownych przypadkach, we wskazanych poniżej sytuacjach, sądy, urzędnicy stanu cywilnego i notariusze.

W prawie portugalskim do małżeńskiej umowy majątkowej i małżeńskich ustrojów majątkowych stosuje się zasadę niezmienności, o której mowa w art. 1714 kodeksu cywilnego. W związku z tym, jeżeli przyszli małżonkowie zechcą przyjąć ustrój majątkowy inny niż ustawowy ustrój majątkowy, musi on zostać uzgodniony w małżeńskiej umowie majątkowej (art. 1710 kodeksu cywilnego), którą małżonkowie podpisują przed zawarciem małżeństwa. W czasie trwania małżeństwa małżonkowie nie mogą zmienić ani rozwiązać małżeńskiej umowy majątkowej. Sytuacje, o których mowa w art. 1715 kodeksu cywilnego (np. separacja sądowa w odniesieniu do majątku lub w odniesieniu do małżonków i majątku), stanowią odstępstwa od zasady niezmienności.

Postanowienia dotyczące ustroju majątkowego należy zawrzeć w małżeńskiej umowie majątkowej (art. 1698 kodeksu cywilnego). Zawarcie małżeńskiej umowy majątkowej musi nastąpić w przewidzianej formie i wymaga ogłoszenia. Jeżeli chodzi o formę tejże umowy, zgodnie z art. 1710 kodeksu cywilnego, do ważnego zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej wymagana jest forma oświadczenia złożonego w urzędzie stanu cywilnego lub forma aktu notarialnego. Jeżeli chodzi o wymóg ogłoszenia zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej, to aby umowa ta wywoływała skutki wobec osób trzecich, musi zostać zarejestrowana zgodnie z art. 1711 ust. 1 kodeksu cywilnego. W tym kontekście za osoby trzecie nie uznaje się spadkobierców małżonków ani innych stron małżeńskiej umowy majątkowej. Zarejestrowanie umowy nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia do rejestru nieruchomości faktów zawartych w jej postanowieniach. W przepisach przewidziano terminy dokonania tych czynności – małżeńską umowę majątkową należy podpisać przed zawarciem małżeństwa, ale od jej podpisania do zawarcia małżeństwa nie może upłynąć więcej niż rok; po upływie tego terminu umowa traci ważność (zgodnie z art. 1716 kodeksu cywilnego).

Powyższe informacje można znaleźć w publikacji Os Regulamentos Europeus: Impacto na Atividade Registal e Notarial (Przepisy unijne mające zastosowanie do czynności urzędów rejestrowych i notariuszy) dostępnej w języku portugalskim i angielskim pod adresem https://www.redecivil.csm.org.pt/os-regulamentos-europeus-impacto-na-atividade-registal-e-notarial/

W razie rozwodu, separacji sądowej lub unieważnienia małżeństwa to, które organy będą właściwe w sprawie podziału majątku wspólnego i określenia skutków tego podziału w odniesieniu do danego ustroju majątkowego, zależy od tego, czy małżonkowie osiągnęli porozumienie co do sposobu podziału majątku.

Jeżeli małżonkowie – w razie rozwodu lub separacji sądowej – osiągnęli porozumienie co do sposobu podziału majątku, właściwe w tej sprawie są urzędy stanu cywilnego. W takim przypadku możliwe są dwa scenariusze: w przypadku rozwodu lub separacji na zgodny wniosek małżonków urzędy stanu cywilnego są właściwe do przeprowadzenia postępowania w sprawie o rozwód lub separację i, w toku takiego postępowania, mogą zatwierdzić umowę o podział majątku wspólnego, rozstrzygnąć kwestie uregulowania zobowiązań podatkowych oraz wprowadzić zmiany w rejestrze ruchomości i nieruchomości (registo de bens) wskutek podziału majątku; z kolei w przypadku rozwodu lub separacji w trybie postępowania spornego, które to sprawy należą do właściwości sądu rodzinnego i nieletnich (Tribunal de Família e Menores), jeżeli strony są zgodne co do sposobu podziału majątku po rozwodzie lub separacji, wówczas urzędy stanu cywilnego są właściwe do przeprowadzenia podziału majątku wspólnego, rozstrzygnięcia kwestii uregulowania zobowiązań podatkowych oraz wprowadzenia zmian w rejestrze ruchomości i nieruchomości (registo de bens) wskutek podziału majątku. Przedmiotowe ramy prawne określono w art. 272-A i 272-B kodeksu rejestru stanu cywilnego (Código de Registo Civil); Praktyczne informacje na temat tej usługi oraz jej kosztów znajdują się na stronie: https://justica.gov.pt/Servicos/Balcao-Divorcio-com-Partilha.

Jeżeli po rozwodzie lub separacji strony osiągną porozumienie w sprawie podziału majątku wspólnego, mogą one zawrzeć umowę w formie aktu notarialnego. W takim przypadku notariusz odpowiada za dokonanie wpisu do rejestru nieruchomości w terminie dwóch miesięcy, natomiast strony mają obowiązek uregulować swoje zobowiązania podatkowe w tym samym terminie (art. 8-B i 8-C kodeksu rejestru nieruchomości – Código do Registo Predial).

Jeżeli małżonkowie nie są w stanie osiągnąć porozumienia w sprawie podziału majątku wspólnego (w przypadku rozwodu, separacji, unieważnienia małżeństwa lub uznania go za niebyłe), przeprowadza się postępowanie o sporządzenie spisu inwentarza na żądanie którejkolwiek ze stron. Do prowadzenia postępowania o sporządzenie spisu inwentarza w przypadkach, o których mowa w art. 1083 ust. 1 kodeksu cywilnego (np. gdy spis inwentarza zależy od wyniku innego postępowania sądowego) wyłącznie właściwe są sądy. W innych przypadkach postępowanie o sporządzenie spisu inwentarza może zostać wszczęte na żądanie zainteresowanej strony, która wnosi o jego wszczęcie, lub na zgodny wniosek wszystkich zainteresowanych stron, przed sądem lub notariuszem figurującym w wykazie, o którym mowa w art. 1 załącznika do ustawy nr 117/19 z dnia 13 września 2019 r., zgodnie z art. 1083 ust. 2 kodeksu cywilnego. Notariusz prowadzi sprawę, korzystając z systemu zarządzania sprawami: https://www.inventarios.pt/.

7 Jaki wpływ ma małżeński ustrój majątkowy na stosunki prawne między małżonkiem a osobą trzecią?

W art. 1682 i 1683 kodeksu cywilnego przewidziano, że w niektórych przypadkach małżonek ma obowiązek uzyskać zgodę drugiego małżonka na zawarcie określonych umów z osobą trzecią. Zależy to od wybranego małżeńskiego ustroju majątkowego (np. rozdzielność lub wspólność majątkowa), uprawnień do zarządu majątkiem wynikających z danego ustroju (np. wspólny zarząd określonymi składnikami majątku), rodzaju składników majątku (np. lokal mieszkalny stanowiący miejsce zamieszkania małżonków, składnik majątku objęty wspólnością majątkową) lub rodzaju umowy (np. umowa sprzedaży, umowa darowizny).

Art. 1687 kodeksu cywilnego stanowi, że brak zgody drugiego małżonka wywołuje następujące skutki wobec osób trzecich:

  • Jeżeli jeden z małżonków zawrze umowę z naruszeniem przepisów art. 1682 ust. 1 i 3 (np. przeniesienie prawa własności niektórych ruchomości), art. 1682‑A (np. przeniesienie prawa własności nieruchomości objętej wspólnością majątkową, przeniesienie prawa własności lokalu mieszkalnego stanowiącego miejsce zamieszkania małżonków w ramach dowolnego małżeńskiego ustroju majątkowego), art. 1682‑B (np. rozwiązanie umowy najmu lokalu mieszkalnego stanowiącego miejsce zamieszkania małżonków) lub art. 1683 ust. 2 (odrzucenie spadku lub zapisu) kodeksu cywilnego, drugi małżonek lub jego spadkobierca może zażądać unieważnienia takiej umowy.
  • Jeżeli małżonek przeniesie prawo własności niewpisanej do rejestru ruchomości lub zawrze umowę obciążającą tę ruchomość bez wymaganej w stosownych przypadkach zgody drugiego małżonka, unieważnienie, o którym mowa powyżej, jest bezskuteczne wobec osób trzecich działających w dobrej wierze.
  • Jeżeli jeden z małżonków bezprawnie przeniesie prawo własności składników majątku należących wyłącznie do drugiego małżonka lub zawrze umowę obciążającą te składniki majątku, umowę uznaje się za nieważną, a zapłacona kwota podlega zwrotowi w szczególności zgodnie z art. 892–904 kodeksu cywilnego, w których określono skutki niezgodnego z prawem działania sprzedawcy.

8 Krótki opis procedur podziału majątku i ustania stosunków majątkowych w tym państwie członkowskim

Jeżeli małżonkowie osiągną porozumienie co do podziału majątku, porozumienie to może zostać zatwierdzone przez urzędnika stanu cywilnego lub sporządzone w formie aktu notarialnego, w zależności od sytuacji, jak wskazano powyżej w pkt 6.

Jeżeli zaś małżonkowie nie osiągną takiego porozumienia, wszczyna się postępowanie o sporządzenie spisu inwentarza przed sądem lub notariuszem, jak również wskazano w pkt 6.

Postępowanie to uregulowano w księdze V tytuł XVI (art. 1082–1130) kodeksu cywilnego, które to przepisy stosuje się odpowiednio do inwentarza sporządzonego przez notariusza (art. 2 załącznika do ustawy nr 117/19 z dnia 13 września 2019 r.).

Postępowanie o sporządzenie spisu inwentarza obejmuje następujące etapy: etap wstępny; sprzeciw i weryfikacja zobowiązań; wstępne wysłuchanie zainteresowanych stron; rozstrzygnięcie co do istoty sprawy i wysłuchanie zainteresowanych stron; sporządzenie wykazu składników majątku ulegającego podziałowi i postanowienie zatwierdzające ów wykaz; zarzuty podniesione po wydaniu postanowienia zatwierdzającego wykaz.

9 Jakie są procedury rejestracji nieruchomości i jakie dokumenty lub informacje są zwykle wymagane?

Osoba wnosząca o wpisanie nieruchomości do rejestru ma obowiązek złożyć w tym celu wniosek do urzędu ds. rejestru nieruchomości (Conservatória de Registo Predial), dołączając do niego dokumenty potwierdzające fakty wymagające wpisu do tego rejestru. Zazwyczaj wymagane są następujące dokumenty: akt notarialny, akt własności, potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej i miejskiego podatku od nieruchomości, w stosownych przypadkach dokument potwierdzający wykreślenie hipoteki. Jeżeli wyżej wymienione dokumenty wpisano już do rejestru nieruchomości, wystarczy wskazać ich dane referencyjne.

Ponadto jeżeli wniosek złożył pełnomocnik wnioskodawcy, do wniosku należy dołączyć pełnomocnictwo. Zgodnie z art. 39 kodeksu rejestru nieruchomości adwokaci, notariusze i doradcy prawni (solicitadores) nie mają jednak obowiązku dołączać pełnomocnictwa do wniosku o wpis do rejestru.

Wnioskodawcy dysponujący certyfikatem elektronicznym (obywatele posiadający portugalski dowód osobisty, adwokaci, notariusze i doradcy prawni (solicitadores) należycie wpisani na listy odpowiednich izb) mogą składać wnioski o wpisanie nieruchomości do rejestru i załączać niezbędne dokumenty drogą elektroniczną. Wnioskodawcy niedysponujący certyfikatem elektronicznym mogą składać wnioski osobiście w urzędzie ds. rejestru nieruchomości lub przesyłać je pocztą.

Informacje na temat powyższej procedury wpisu do rejestru oraz jej kosztów znajdują się na stronie:

https://justica.gov.pt/Servicos/Pedir-registo-predial

Aktualna wersja kodeksu cywilnego i innych przywołanych powyżej aktów prawnych jest dostępna w języku portugalskim pod adresem:

http://www.pgdlisboa.pt/leis/lei_main.php

Uwaga końcowa:

Informacje przedstawione na tej stronie mają charakter ogólny. Nie są wyczerpujące ani wiążące dla punktu kontaktowego, europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych, sądów ani żadnych innych osób. Należy każdorazowo zapoznawać się z aktualną wersją obowiązujących przepisów. Powyższe informacje nie zastępują porady prawnej udzielonej przez osobę wykonującą jeden z zawodów prawniczych.

Ostatnia aktualizacja: 05/10/2021

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwy punkt kontaktowy Europejskiej Sieci Sądowej (EJN). Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. ESS ani Komisja Europejska nie ponoszą odpowiedzialności za wszelkie informacje, dane lub odniesienia zawarte w tym dokumencie. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.