Transgraniczne umieszczanie dzieci, w tym w rodzinach zastępczych

Francja
Autor treści:
European Judicial Network
Europejska sieć sądowa (w sprawach cywilnych i handlowych)

1 Czy na mocy prawa krajowego istnieje obowiązek uprzedniego zasięgnięcia opinii i uzyskania zgody przed transgranicznym umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej? Proszę wymienić ewentualne wyjątki

Zgodnie z art. 56 rozporządzenia (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej (rozporządzenie Bruksela II bis) wdrożono procedury uprzednich konsultacji i uzyskania zgody przed transgranicznym umieszczeniem dziecka we Francji. Wdrażanie tych procedur określono w okólniku Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 28 października 2005 r. w sprawie wejścia w życie wspomnianego rozporządzenia (okólnik nr CIV/03/05; nr NOR JUS C 05 20 191 C).

Poza przypadkiem umieszczenia dziecka w pieczy rodzica nie przewidziano żadnych wyjątków od tych procedur, ponieważ zgodnie z prawem francuskim interwencja organu publicznego jest wymagana niezależnie od tego, czy decyzja o umieszczeniu w pieczy zastępczej zapada w kontekście administracyjnym, za zgodą opiekunów prawnych dziecka, czy w kontekście sądowym.

2 Jeżeli wymagane jest uprzednie zasięgnięcie opinii i uzyskanie zgody, do którego organu należy się zwrócić o opinię i zgodę?

Jako organ centralny w tym zakresie we Francji wyznaczono Biuro Ustawodawstwa i Spraw Prawnych (Biuro K1) Dyrekcji ds. Ochrony Sądowej Młodzieży (Direction de la Protection Judiciaire de la Jeunesse, DPJJ). Z biurem tym należy się zatem konsultować w ramach procedur konsultacji i uzyskania zgody w każdym przypadku, gdy rozważane jest umieszczenie we Francji dziecka pochodzącego z innego państwa członkowskiego będącego stroną rozporządzenia.

Dokumentację można przesłać:

• pocztą elektroniczną na adres: pole-international.dpjj-k1@justice.gouv.fr

• pocztą tradycyjną na poniższy adres:

Ministère de la Justice

Direction de la Protection Judiciaire de la Jeunesse (bureau K1 – pôle international)

13 place Vendôme 75001 Paris, Francja

3 Proszę krótko opisać procedurę konsultacji i uzyskania zgody (w tym wymagane dokumenty, terminy, procedury i inne istotne szczegóły)

Jeżeli inne państwo członkowskie będące stroną rozporządzenia Bruksela II bis planuje umieszczenie dziecka we Francji, organ centralny wnioskującego państwa członkowskiego musi przekazać francuskiemu organowi centralnemu informacje dotyczące:

  • stanu cywilnego małoletniego;
  • tożsamości i danych kontaktowych osób wykonujących władzę rodzicielską nad małoletnim;
  • tożsamości osób wyznaczonych do sprawowania pieczy zastępczej nad dzieckiem lub proponowanej placówki opiekuńczej;
  • sytuacji osobistej i rodzinnej małoletniego (z uwzględnieniem pełnej historii i wydarzeń z ostatniego okresu);
  • działań, które organ wnioskujący podjął, aby przygotować umieszczenie;
  • ustaleń dotyczących proponowanego umieszczenia (czas trwania oraz organizacja korzystania z prawa do korespondencji, wyjść, odwiedzin i zakwaterowania);
  • ustaleń dotyczących finansowania proponowanego umieszczenia;
  • ustaleń dotyczących organizacji monitorowania umieszczenia i postępowania w przypadku ewentualnych incydentów;
  • czasu trwania wnioskowanego umieszczenia.

Po otrzymaniu tych dokumentów francuski organ centralny przeprowadza niezbędne kontrole, kontaktując się z właściwą radą departamentu. Termin udzielenia odpowiedzi zależy od złożoności sprawy.

W odniesieniu do terminów:

Wspomniane dokumenty należy dostarczyć przed umieszczeniem dziecka we Francji, zgodnie z przepisami rozporządzenia. W każdym przypadku dokumenty należy dostarczyć z jak największym wyprzedzeniem przed proponowaną datą umieszczenia dziecka, aby uniknąć opóźnienia jego faktycznego umieszczenia.

Wnioski o przedłużenie trwającego umieszczenia należy przesyłać do francuskiego organu centralnego na co najmniej dwa miesiące przed zakończeniem umieszczenia.

4 Co zgodnie z prawem krajowym rozumie się przez „rodzinę zastępczą”?

W prawie francuskim rodzinę zastępczą zdefiniowano jako „osobę, która – w zamian za wynagrodzenie – regularnie i na stałe przyjmuje do swojego domu małoletnich i młodych dorosłych w wieku poniżej 21. roku życia” oraz „wszystkie osoby zamieszkujące pod tym adresem” [art. L. 421-2 kodeksu socjalnego i rodzinnego (Code de l’action sociale et des familles)]. W celu uzyskania statusu „rodziny zastępczej” konieczna jest oficjalna zgoda rady departamentu.

W prawie francuskim przewidziano jednak również instytucję „osoby trzeciej godnej zaufania” – jest to osoba, której powierza się dziecko, które może być spoza rodziny, i która pobiera zasiłek w wysokości odpowiadającej kosztom utrzymania dziecka.

W przepisach prawa przewidziano również możliwość sprawowania pieczy zastępczej przez członka rodziny na podstawie postanowienia administracyjnego lub sądowego. Oba te rozwiązania wymieniono w art. 375-3 pkt 2 kodeksu cywilnego.

W kontekście wykonania rozporządzenia Bruksela II bis wszystkie te scenariusze są objęte tym samym systemem i wymagają uprzednich konsultacji z francuskim organem centralnym i uzyskania jego zgody.

5 Czy pojęcie „rodziny zastępczej” obejmuje bliskich dziecka? Jeśli tak, proszę podać, których

Zgodnie z wykładnią rozszerzającą preferowaną w kontekście stosowania rozporządzenia Bruksela II bis pojęcie „rodziny zastępczej” obejmuje członków rodziny małoletniego. W związku z tym umieszczenie dziecka u członków rodziny innych niż jego rodzice wymaga uprzednich konsultacji z francuskim organem centralnym.

Ostatnia aktualizacja: 31/01/2022

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwy punkt kontaktowy Europejskiej Sieci Sądowej (EJN). Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. ESS ani Komisja Europejska nie ponoszą odpowiedzialności za wszelkie informacje, dane lub odniesienia zawarte w tym dokumencie. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.