Transgraniczne umieszczanie dzieci, w tym w rodzinach zastępczych

Niemcy
Autor treści:
European Judicial Network
Europejska sieć sądowa (w sprawach cywilnych i handlowych)

1 Czy na mocy prawa krajowego istnieje obowiązek uprzedniego zasięgnięcia opinii i uzyskania zgody przed transgranicznym umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej? Proszę wymienić ewentualne wyjątki.

Co do zasady tak, umieszczenie małoletniego w pieczy zastępczej Niemczech musi być zawsze poprzedzone zwróceniem się przez inne państwo członkowskie UE (z wyjątkiem Danii) z wnioskiem o przeprowadzenie procedury konsultacji.

Ogólnie rzecz biorąc, wymóg ten obejmuje wszystkie formy umieszczenia w pieczy zastępczej w Niemczech, tj. również – w szczególności – umieszczenie w pieczy osób bliskich, o ile umieszczenia dokonano na podstawie środka zastosowanego przez organ lub sąd w wysyłającym państwie członkowskim. W przypadku środka zastosowanego przez organ lub sąd w innym państwie członkowskim UE (z wyjątkiem Danii) można więc zasadniczo przyjąć, że konieczne będzie uzyskanie wcześniejszej zgody.

To, czy w szczególnych indywidualnych przypadkach można w drodze wyjątku odstąpić od wymogu uzyskania wcześniejszej zgody, należy ustalić z właściwym krajowym Urzędem ds. Dzieci i Młodzieży (Landesjugendamt – LJA) przed umieszczeniem w pieczy zastępczej.

W przypadku jakiejkolwiek zmiany środka związanego z umieszczeniem w pieczy zastępczej lub przedłużenia tego środka należy uzyskać nową zgodę.

2 Jeżeli wymagane jest uprzednie zasięgnięcie opinii i uzyskanie zgody, do którego organu należy się zwrócić o opinię i zgodę?

Zgody musi udzielić Urząd ds. Dzieci i Młodzieży właściwy dla kraju związkowego, w którym planuje się dokonać umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Niemcy składają się z 16 krajów związkowych, w których działa 17 Urzędów ds. Dzieci i Młodzieży (po jednym w każdym kraju związkowym poza Nadrenią Pn.-Westfalią, gdzie znajdują się dwa takie urzędy; wykaz adresów tych urzędów opublikowano pod adresem http://www.bagljae.de/). Jeżeli nie zaproponowano jeszcze żadnego konkretnego miejsca, w którym należałoby umieścić małoletniego, niemiecki organ centralny wskazuje obszar podlegający właściwości Urzędu ds. Dzieci i Młodzieży, z którym małoletni jest najściślej związany. Alternatywnie za właściwy można uznać kraj związkowy Berlin [§ 45 ustawy o wdrażaniu określonych aktów prawnych w obszarze międzynarodowego prawa rodzinnego (Gesetz zur Aus- und Durchführung bestimmter Rechtsinstrumente auf dem Gebiet des internationalen Familienrechts) – ustawa o międzynarodowym prawie rodzinnym – IntFamRVG].

Kraj związkowy

Adres

Numer telefonu, numer faksu, adres e-mail, strona internetowa

Badenia-Wirtembergia

Kommunalverband für Jugend und Soziales Baden-Württemberg

Dezernat Jugend – Landesjugendamt

Lindenspürstraße 39

70176 Stuttgart

Kierownik: Reinhold Grüner
Tel.: +49 (0)711 6375-0
Faks: +49 (0)711 6375-449
E-mail: reinhold.gruener@kvjs.de

http://www.kvjs.de/

Bawaria

Zentrum Bayern Familie und Soziales

Bayerisches Landesjugendamt

Marsstraße 46

80335 Monachium

Kierownik: Hans Reinfelder

Tel.: +49 (0)89 1261-04

Faks: +49 (0)89 1261-2412

E-mail: grenzueberschreitendeUnterbringung-blja@zbfs.bayern.de

http://www.blja.bayern.de/

Berlin

Senatsverwaltung für Bildung, Jugend und Wissenschaft

Jugend und Familie, Landesjugendamt
Bernhard-Weiß-Straße 6

10178 Berlin

Kierownik: zostanie wkrótce ogłoszony

Stała przedstawiciel w ramach stowarzyszenia federalnego (BAG):
Dr Sabine Skutta

Tel.: +49 (0)30 90227-5580

Faks: +49 (0)30 90227-5011

E-mail: sabine.skutta@senbjf.berlin.de

http://www.berlin.de/sen/bjw

Brandenburgia

Ministerium für Bildung, Jugend und Sport des Landes Brandenburg

Abteilung Kinder, Jugend und Sport

Heinrich-Mann-Allee 107

14473 Poczdam

Kierownik: Volker-Gerd Westphal

Tel.: +49 (0)331 866-0

Faks: +49 (0)331 866-3595

E-mail: http://www.mbjs.brandenburg.de/

Brema

Die Senatorin für Soziales, Jugend,

Frauen, Integration und Sport

Landesjugendamt

Bahnhofsplatz 29

28195 Brema

Kierownik: Christiane Schrader

Tel.: +49 (0)421 361-0

Faks: +49 (0)421 496-4401

E-mail: christiane.schrader@soziales.bremen.de

http://www.soziales.bremen.de/sixcms/detail.php?gsid=bremen02.c.740.de

Hamburg

Behörde für Arbeit, Soziales, Familie und Integration

Amt für Familie

Überregionale Förderung und Beratung/ Landesjugendamt FS 4

Adolph-Schönfelder-Straße 5

22083 Hamburg

Kierownik: Dr Herbert Wiedermann

Tel.: +49 (0)40 42863-2504

Faks: +49 (0)40 42796-1144

E-mail: herbert.wiedermann@basfi.hamburg.de

http://www.hamburg.de/basfi/

Hesja

Hessisches Ministerium für Soziales und Integration
Abteilung II6B – Jugendgremienarbeit

Sonnenberger Straße 2/2a

65193 Wiesbaden

Kierownik: Cornelia Lange

Tel.: +49 (0)611 3219-3248 lub -3249

Faks: +49 (0)611 817-3260

E-mail: cornelia.lange@hsm.hessen.de

Stała przedstawiciel w ramach stowarzyszenia federalnego (BAG):

Susanne Rothenhöfer

Tel.: +49 (0)611 3219-3433

Faks: +49 (0)611 32719-3433

E-mail: susanne.rothenhoefer@hsm.hessen.de

http://www.sozialministerium.hessen.de/

Meklemburgia-Pomorze Przednie

Kommunaler Sozialverband

Mecklenburg-Vorpommern

Landesjugendamt

Der Verbandsdirektor

Am Grünen Tal 19

19063 Schwerin

Kierownik: zostanie wkrótce ogłoszony

Dane kontaktowe: Nicole Kehrhahn-von Leesen
Tel.: +49 (0)385 396899-11
Faks: +49 (0)385 396899-19
E-mail: Kehrhahn-vonLeesen@ksv-mv.de

http://www.ksv-mv.de/jugendhilfe/aufgaben.html

Dolna Saksonia

Niedersächsisches Landesamt für Soziales, Jugend und Familie
Außenstelle Hannover
Fachgruppe Kinder, Jugend und Familie

Schiffgraben 30-32

30175 Hanower

Kierownik: Silke Niepel
Tel.: +49 (0)511 89701-303

Faks: +49 (0)511 89701-330

E-mail: silke.niepel@ls.niedersachsen.de

http://www.soziales.niedersachsen.de/

Nadrenia Pn.-Westfalia

(Nadrenia)

Landschaftsverband Rheinland

Dezernat Kinder, Jugend und Familie

LVR-Landesjugendamt

Kennedy-Ufer 2
50679 Kolonia

Kierownik: Lorenz Bahr

Tel.: +49 (0)221 809-4002

Faks: +49 (0)221 809-4009

E-mail: LR4Buero@lvr.de

http://www.lvr.de/

Nadrenia Pn.-Westfalia

(Westfalia-Lippe)

Landschaftsverband Westfalen-Lippe
LWL-Dezernat Jugend und Schule

Warendorfer Straße 25

48145 Münster

Kierownik: Birgit Westers
Tel.: +49 (0)251 591-01

Faks: +49 (0)251 591-275

E-mail: birgit.westers@lwl.org

http://www.lwl.org/LWL/Jugend/Landesjugendamt/LJA/

Nadrenia-Palatynat

Landesamt für Soziales, Jugend und Versorgung Rheinland-Pfalz

Landesjugendamt

Rheinallee 97-101

55118 Moguncja

Kierownik: Birgit Zeller
Tel.: +49 (0)6131 967-289

Faks: +49 (0)6131 967-365

E-mail: zeller.birgit@lsjv.rlp.de

http://www.lsjv.rlp.de/kinder-jugend-und-familie/

Saara

Ministerium für Soziales, Gesundheit, Frauen und Familie

C 5 – Kinder- und Jugendhilfe, Landesjugendamt

Franz-Josef-Röder-Straße 23

66119 Saarbrücken

Kierownik: Alexandra Heinen

Tel.: +49 (0)681 501 – 2082

E-mail: a.heinen@soziales.saarland.de

Stała przedstawiciel w ramach stowarzyszenia federalnego (BAG):
Annette Reichmann
Tel.: +49 (0)681 501-2082
Faks: +49 (0)681 501-3416
E-mail: a.reichmann@soziales.saarland.de
E-mail: landesjugendamt@soziales.saarland.de

http://www.landesjugendamt.saarland.de/

Saksonia

Sächsisches Staatsministerium für Soziales und Verbraucherschutz

Landesjugendamt

Carolastraße 7a

09111 Chemnitz

Kierownik: Peter Darmstadt
Tel.: +49 (0)371 24081-101

E-mail: peter.darmstadt@lja.sms.sachsen.de

http://www.lja.sms.sachsen.de/

Saksonia-Anchalt

Landesverwaltungsamt

Referat Jugend
Landesjugendamt

Ernst-Kamieth-Straße 2

06122 Halle (Saale)

Kierownik: Antje Specht

Przedstawiciel w ramach stowarzyszenia federalnego (BAG): Corinna Rudloff
Tel.: +49 (0)345 514-1625/1855

Faks: +49 (0)345 514-1012/1719

E-mail: antje.specht@lvwa.sachsen-anhalt.de; Corinna.Rudloff@lvwa.sachsen-anhalt.de

http://www.sachsen-anhalt.de/startseite/

Szlezwik-Holsztyn

Ministerium für Soziales, Gesundheit, Jugend, Familie und Senioren

des Landes Schleswig-Holstein

Landesjugendamt

Adolf-Westphal-Straße 4

24143 Kilonia

Kierownik: Thorsten Wilke
Tel.: +49 (0)431 988-2405
Faks: +49 (0)431 988-2618
E-mail: thorsten.wilke@sozmi.landsh.de

http://www.schleswig-holstein.de/MSGFG/DE/MSGFG_node.html

Turyngia

Thüringer Ministerium für Bildung, Jugend und Sport

Abt. 4 – Kinder, Jugend, Sport und Landesjugendamt

Werner-Seelenbinder-Str. 7

99096 Erfurt

Kierownik: Martina Reinhardt

Tel.: +49 (0)361 573411-300

Faks: +49 (0)361 573411-830

E-mail: martina.reinhardt@tmbjs.thueringen.de

http://www.thueringen.de/

3 Proszę krótko opisać procedurę konsultacji i uzyskania zgody (w tym wymagane dokumenty, terminy, procedury i inne istotne szczegóły).

Wniosek o udzielenie zgody na umieszczenie małoletniego z innego państwa członkowskiego UE (z wyjątkiem Danii) w pieczy zastępczej w Niemczech należy przesłać albo bezpośrednio do właściwego niemieckiego Urzędu ds. Dzieci i Młodzieży, albo do Federalnego Urzędu Sprawiedliwości (Bundesamt für Justiz) za pośrednictwem organu centralnego innego państwa członkowskiego UE – w tym przypadku przekaże on następnie wniosek właściwemu niemieckiemu Urzędowi ds. Dzieci i Młodzieży.

Właściwy miejscowo niemiecki Urząd ds. Dzieci i Młodzieży powinien co do zasady uwzględnić wniosek zgodnie z § 46 ust. 1 IntFamRVG, jeżeli:

1) planowane umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej w Niemczech służy jego dobru, zwłaszcza z uwagi na fakt, że dziecko jest szczególnie związane z Niemcami;

2) organy państwa trzeciego przekazały sprawozdanie oraz – w stosownych przypadkach – zaświadczenia lekarskie lub wyniki badań lekarskich uzasadniające planowane umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej;

3) dziecko przesłuchano w toku postępowania prowadzonego w państwie trzecim, chyba że jego przesłuchanie uznano za nieodpowiednie z uwagi na wiek lub stopień dojrzałości (co do zasady uznaje się, że wszystkie dzieci, które ukończyły 3. rok życia, podlegają obowiązkowi przesłuchania na okoliczność ich umieszczenia w pieczy zastępczej w Niemczech w sposób dostosowany do wieku i stopnia rozwoju);

4) odpowiednia instytucja lub rodzina zastępcza wyraziły zgodę na umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej i nie stwierdzono żadnych innych przesłanek przemawiających przeciwko zastosowaniu takiego środka;

5) udzielono lub obiecano udzielenie wszelkich zgód wymaganych zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach oraz

6) przyjęto ustalenia dotyczące przejęcia kosztów (w tym wystarczającego ubezpieczenia zdrowotnego).

Zgoda, której planuje udzielić Urząd ds. Dzieci i Młodzieży, musi zostać zatwierdzona przez sąd rodzinny (Familiengericht) działający w siedzibie wyższego sądu krajowego (Oberlandesgericht), w którego okręgu dziecko ma zostać umieszczone w pieczy zastępczej, przed poinformowaniem wnioskującego organu państwa trzeciego o udzieleniu zgody (§ 47 ust. 1 zdanie pierwsze IntFamRVG).

Po udzieleniu lub odmowie udzielenia zgody właściwy niemiecki Urząd ds. Dzieci i Młodzieży przekazuje wnioskującemu organowi państwa trzeciego, niemieckiemu organowi centralnemu i placówce lub rodzinie zastępczej, w której dziecko ma zostać umieszczone, swoją uzasadnioną, ostateczną decyzję (§ 46 ust. 5 IntFamRVG).

W tym kontekście wymagane są następujące informacje i dowody:

–       nazwa, adres i numer telefonu właściwego organu państwa trzeciego dokonującego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej;

–       imię i nazwisko, data urodzenia i obywatelstwo dziecka

(kopia dowodu tożsamości lub aktu urodzenia);

–       (planowany) czas trwania umieszczenia w pieczy zastępczej;

–       powody/przesłanki o charakterze specjalistycznym uzasadniające umieszczenie w pieczy zastępczej w ujęciu ogólnym lub umieszczenie konkretnie w Niemczech

(uwzględniając wszelkie wcześniejsze orzeczenia sądu);

–       informacje o stanie zdrowia dziecka

(w miarę dostępności: zaświadczenia lekarskie/wyniki badań lekarskich);

–       imiona i nazwiska/nazwy, adresy oraz numery telefonów przyjmującej placówki opiekuńczo-wychowawczej/członków rodziny zastępczej w Niemczech;

–       zgoda placówki opiekuńczo-wychowawczej/rodziny zastępczej na umieszczenie w niej dziecka;

–       w miarę dostępności: informacje pozwalające potwierdzić stosowność umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej i wydania rodzinie zastępczej pozwolenia na objęcie dziecka pieczą zastępczą bądź wydania placówce przyjmującej pozwolenia na prowadzenie działalności zgodnie z prawem niemieckim;

–       dane kontaktowe osoby wykonującej władzę rodzicielską (osób wykonujących władzę rodzicielską);

–       dowody potwierdzające, że dziecko przesłuchano w toku postępowania prowadzonego w państwie trzecim, chyba że jego przesłuchanie wydaje się nieodpowiednie z uwagi na wiek lub stopień dojrzałości;

–       dowody wskazujące osobę odpowiedzialną za pokrycie kosztów;

–       dowody potwierdzające objęcie dziecka ubezpieczeniem zdrowotnym/ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej.

Wszystkie informacje i dowody należy przetłumaczyć na język niemiecki.

W tym kontekście zastrzega się prawo do wystąpienia w indywidualnych przypadkach o dodatkowe informacje lub dokumenty.

4 Co zgodnie z prawem krajowym rozumie się przez „rodzinę zastępczą”?

W rozumieniu art. 56 rozporządzenia Bruksela II bis termin ten obejmuje wszelkie przypadki umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej poza placówkami. Przepisy tego artykułu odpowiadają przepisom § 44 ust. 1 zdanie pierwsze kodeksu ubezpieczeń społecznych (Sozialgesetzbuch – SGB) – księga ósma – dobro dzieci i młodzieży (SGB VIII): „[k]ażda osoba chcąca sprawować opiekę nad dzieckiem lub osobą młodą w pełnym wymiarze czasu w ramach prowadzonego przez siebie gospodarstwa domowego”. Taką osobę określa się mianem rodzica zastępczego.

5 Czy pojęcie „rodziny zastępczej” obejmuje bliskich dziecka? Jeśli tak, proszę podać, których.

Tak. Co do zasady uwzględnia się wszystkie więzi rodzinne.

Ostatnia aktualizacja: 24/07/2021

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwy punkt kontaktowy Europejskiej Sieci Sądowej (EJN). Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. ESS ani Komisja Europejska nie ponoszą odpowiedzialności za wszelkie informacje, dane lub odniesienia zawarte w tym dokumencie. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.