Een deskundige zoeken

Tsjechië

Inhoud aangereikt door
Tsjechië

I. Lijsten en registers van deskundigen

In Tsjechië zijn er officiële lijsten/registers van deskundigen.

Overeenkomstig artikel 7, lid 4, van de wet inzake deskundigen en tolken (nr. 36/1967 Coll.), uitgevoerd bij de regeling van het ministerie van Justitie van 17 april 1967 (nr. 37/1967 Coll.), zijn de individuele lijsten van beëdigde deskundigen en tolken voor het publiek toegankelijk.

De lijst van deskundigen en tolken kan hier worden geraadpleegd en die van deskundigeninstituten hier.

De instanties die verantwoordelijk zijn voor het bijhouden van de registers van deskundigen zijn de regionale rechtbanken en het ministerie van Justitie.

Krachtens artikel 4, lid 1, onder a), c) en e), van de wet inzake deskundigen en tolken (nr. 36/1967 Coll.), uitgevoerd bij de regeling nr. 37/1967 Coll., moeten deskundigen aan de volgende criteria voldoen om in het register te worden opgenomen:

  • voldoen aan de vereisten inzake nationaliteit (Tsjechische onderdanen; EU-onderdanen met een langdurig of duurzaam verblijfsrecht; onderdanen van derde landen met een duurzaam verblijfsrecht);
  • over de nodige kwalificaties beschikken;
  • bijkomende scholing hebben gevolgd;
  • volledig handelingsbekwaam zijn;
  • geen strafblad hebben.

Met het oog op registratie moeten deskundigen een eed afleggen. De eed luidt als volgt: “Ik beloof dat ik bij mijn werkzaamheden als deskundige de wet strikt zal naleven, dat ik onpartijdig zal handelen conform mijn deskundige kennis, dat ik al mijn kennis ten volle zal benutten en dat ik de feiten waarvan ik bij de uitoefening van mijn werkzaamheden als deskundige kennis heb gekregen, vertrouwelijk zal behandelen.”

Deskundigen moeten zich wenden tot de bevoegde rechtbank (in sommige gevallen tot het ministerie) om op de lijst te worden opgenomen.

Een deskundige kan in de volgende gevallen uit het register worden geschrapt:

  • overlijden;
  • een verklaring van overlijden op de datum waarop de rechtbank de betrokkene overleden heeft verklaard;
  • ontneming of beperking van de handelingsbekwaamheid op de datum waarop een rechterlijke uitspraak over de ontneming of beperking van de handelingsbekwaamheid definitief is geworden;
  • een definitieve veroordeling wegens een opzettelijk misdrijf of een definitieve veroordeling wegens strafbare nalatigheid in verband met de uitoefening van de activiteiten als deskundige;
  • schriftelijk verzoek tot schrapping van de lijst van deskundigen en tolken, ingediend bij het ministerie van Justitie of bij de president van de regionale rechtbank, na afloop van de kalendermaand waarin het verzoek tot schrapping van de lijst bij het ministerie van Justitie of bij de president van de regionale rechtbank is ingediend.

De beëindiging van de vergunning is verder geregeld in artikel 20b van de wet inzake deskundigen en tolken (nr. 36/1967 Coll.). Deze bepaling is van toepassing in gevallen waarin de deskundige niet langer voldoet aan de voorwaarden voor benoeming tot deskundige of, op de langere termijn, niet in staat is enige activiteit uit te oefenen (lid 2).

Om in het register te worden opgenomen, hoeft de deskundige geen gedragscode of ethische code te onderschrijven. De persoonlijke kenmerken van de kandidaten worden echter wel beoordeeld tijdens het benoemingsproces. Deskundigen moeten een eed afleggen.

De lijst van deskundigen wordt regelmatig bijgewerkt, zowel door het ministerie van Justitie als door de regionale rechtbanken.

Een deskundige kan worden gevonden met behulp van de zoekfunctie. Deze zoekfunctie bestrijkt alle deskundigen.

Deskundigen worden gerangschikt per specialisatie. Er zijn momenteel ongeveer 50 belangrijke specialisaties. De specialisaties zijn opgenomen in het register.

De deskundige moet een activiteitenverslag toezenden aan de instantie die de lijst beheert.

II. Kwalificaties van deskundigen

Deskundigen moeten een bepaald opleidingsniveau in hun vakgebied hebben bereikt om zich deskundig te kunnen noemen.

Deskundigen hoeven geen lid te zijn van een beroepsorganisatie om als deskundige te kunnen werken.

Deskundigen hoeven hun vaardigheden niet regelmatig bij te schaven of te verbeteren. Er is geen systeem voor permanente professionele ontwikkeling.

III. Vergoeding van deskundigen

De vergoeding van deskundigen wordt berekend overeenkomstig regeling nr. 37/1967 Sb. inzake deskundigen en tolken.

Er zijn beperkingen met betrekking tot de wijze waarop deskundigen kunnen worden vergoed.

Door rechtbanken benoemde deskundigen kunnen geen betaling vooraf ontvangen.

De wijze waarop de verplichting tot betaling van de vergoeding van deskundigen wordt nagekomen, wordt hieronder beschreven.

Civiele procedure

De kosten van de procedure zijn inclusief de vergoeding van een deskundige. Elke partij draagt de door haar gemaakte kosten en de kosten van haar vertegenwoordiger. Indien een partij volledig in het gelijk wordt gesteld in de zaak, voorziet de rechtbank in de vergoeding van de kosten die nodig zijn voor de efficiënte uitoefening of de verdediging van een recht tegen een in het ongelijk gestelde partij. Indien een partij slechts gedeeltelijk in het gelijk wordt gesteld, verdeelt de rechtbank de kosten op billijke wijze of beslist zij dat geen van de partijen recht heeft op vergoeding. Afhankelijk van de uitkomst van de procedure heeft de staat recht op vergoeding van de door de staat voor de partijen gemaakte procedurekosten, indien deze kosten naar verwachting niet onder een vrijstelling zullen vallen.

Strafprocedure

De kosten voor het voeren van een strafprocedure, met inbegrip van een tenuitvoerleggingsprocedure, komen voor rekening van de staat. Indien de verdachte rechtmatig is veroordeeld, is hij verplicht de staat een vast bedrag terug te betalen voor andere door de staat gemaakte kosten, doch zulks alleen als het deskundigenrapport in de loop van de procedure werd aangevraagd.

De partijen kunnen op generlei wijze aanspraak maken op rechtsbijstand met betrekking tot de vergoeding van de deskundige.

IV. Aansprakelijkheid van deskundigen

De regelgeving van de Tsjechische Republiek bevat geen specifieke bepalingen over de aansprakelijkheid van deskundigen. Er gelden wel algemene regels (onrechtmatige daad/verbintenissenrecht).

Tot nu toe zijn deskundigen niet verplicht om mogelijke aansprakelijkheid te dekken via een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Na de komende herziening van het toepasselijke recht zullen deskundigen echter wel verplicht zijn een dergelijke verzekering af te sluiten.

De aansprakelijkheid van deskundigen is niet aan wettelijke beperkingen onderworpen.

V. Aanvullende informatie over deskundigenprocedures

De belangrijkste wettelijke bepalingen die van toepassing zijn op juridische deskundigheid in de Tsjechische Republiek zijn te vinden in wet nr. 36/1967 inzake deskundigen en tolken, wet nr. 99/1963 inzake het wetboek van burgerlijke rechtsvordering, wet nr. 141/1961 inzake het wetboek van strafvordering en wet nr. 500/2004 inzake het wetboek van bestuursprocesrecht. Er is geen Engelse online versie van deze bepalingen.

De algemene regels voor de benoeming van een deskundige in een procedure voor een civiele, strafrechtelijke of administratieve rechtbank zijn vergelijkbaar. De titel van deskundige is geen beschermde titel.

In het rechtsstelsel van de Tsjechische Republiek wordt er geen onderscheid gemaakt tussen getuigen-deskundigen, technische deskundigen, juridische deskundigen of andere soorten deskundigen.

Er zijn in totaal ongeveer 9 000 deskundigen geregistreerd. Het ministerie van Justitie heeft een ontwerp voor de nieuwe wet inzake deskundigen opgesteld. Dat ontwerp, dat door de regering bij het parlement werd ingediend, zou in 2021 in werking moeten treden.

1. Benoeming van deskundigen

Deskundigen kunnen door een rechtbank en/of door partijen worden benoemd.

In civiele en administratiefrechtelijke procedures is het niet mogelijk om vóór het begin van de procedure een deskundige te benoemen.

In strafprocedures geldt artikel 105, lid 1, van het wetboek van strafvordering. Indien voor de opheldering van de voor de strafprocedure relevante feiten deskundigheid vereist is, vraagt de bij de strafprocedure betrokken autoriteit een deskundige om advies. Indien een dergelijke procedure, gezien de complexiteit van de beoordeelde kwestie, niet voldoende is, benoemt de bij de strafprocedure betrokken autoriteit een deskundige. In de fase vóór het proces wordt de deskundige benoemd door de bij de strafprocedure betrokken autoriteit die het advies van de deskundige noodzakelijk acht voor de beslissing, namelijk de officier van justitie indien de zaak voor nader onderzoek werd terugverwezen, en de rechter-president in een gerechtelijke procedure. De verdachte en in de gerechtelijke procedure de officier van justitie worden op de hoogte gesteld van de benoeming van een deskundige. Andere personen worden in kennis gesteld van de benoeming van een deskundige, indien het noodzakelijk wordt geacht dat zij de deskundige toegang verlenen tot een bepaalde plaats of andere maatregelen nemen die nodig zijn voor de deskundigenprocedure.

1.a. Benoeming door een rechtbank

De rechtbank kan de deskundige benoemen wanneer zij niet over de deskundige kennis beschikt die nodig is in een bepaalde zaak. Er zijn ook gevallen in het civiel recht en het strafrecht waarin het verplicht is een deskundige te benoemen.

Wet op de strafvordering nr. 141/1961 Coll.; wetboek van strafvordering - artikel 105, lid 1. Indien voor de opheldering van de voor de strafprocedure relevante feiten deskundigheid vereist is, vraagt de bij de strafprocedure betrokken autoriteit een deskundige om advies. Indien een dergelijke procedure, gezien de complexiteit van de beoordeelde kwestie, niet voldoende is, benoemt de bij de strafprocedure betrokken autoriteit een deskundige.

De regels voor de benoeming van een deskundige in procedures voor een civiele, strafrechtelijke of administratieve rechtbank zijn vergelijkbaar.

De door de rechtbank aangestelde deskundigen zijn wettelijk verplicht elk belangenconflict te melden.

In de gevallen waarin deskundigen door de rechtbank worden benoemd, gebruikt de rechtbank een lijst of register om deskundigen te selecteren, aangezien de rechtbank krachtens de wet een deskundige moet benoemen die in het register is opgenomen.

1.b. Benoeming door de partijen

Partijen kunnen telkens wanneer zij dat wensen een deskundige benoemen. Deskundigenrapporten van door een partij benoemde juridische deskundigen (die zijn geregistreerd in een nationaal openbaar register), hebben dezelfde rechtskracht als een rapport van een door de rechtbank aangewezen deskundige.

De partijen hoeven geen specifieke procedure of bijzondere regels te volgen wanneer zij een deskundige benoemen.

Beide partijen bij het geschil kunnen niet een enkele deskundige benoemen.

De rechtbank kan niet gelasten dat beide partijen een enkele deskundige benoemen (bijvoorbeeld in zaken met een geringe waarde of bij versnelde procedures) in plaats van elk een eigen deskundige te hebben.

De partijen bij het geschil moeten de deskundige gedetailleerde instructies geven en vragen stellen die de deskundige moet beantwoorden.

2. Procedure

2.a. Civiele procedure

Een deskundige hoeft in zijn rapport en/of tijdens de gerechtelijke procedure geen rekening te houden met specifieke vereisten, zoals bijvoorbeeld jurisprudentie.

De rechtbank houdt geen toezicht of controle op de voortgang van het onderzoek van de deskundige.

Er is geen kwaliteitscontrole op de prestaties van de deskundige (d.w.z. een rechter onthoudt zich in het vonnis van elke beoordeling op dit punt).

Deskundigen worden tijdens het proces meestal onderworpen aan een kruisverhoor.

De rechtbank is niet gebonden aan het advies van de deskundige. Het deskundigenrapport is even belangrijk als elk ander bewijselement en de rechter is verplicht het objectief en in samenhang met de andere bewijselementen te beoordelen. Er bestaat geen vermoeden van de juistheid van het advies van de deskundige die door de rechtbank is benoemd. Het deskundigenrapport van een door een partij benoemde juridische deskundige (die is geregistreerd in een nationaal openbaar register), heeft dezelfde rechtskracht als een rapport van een door de rechtbank aangewezen deskundige. Partijen kunnen het rapport aanvechten door middel van verklaringen.

Er is geen procedure waarbij deskundigen elkaar vóór het proces ontmoeten of aan een kruisverhoor worden onderworpen om te proberen de problemen af te bakenen en de rechtbank in staat te stellen de meningsverschillen te begrijpen.

Deskundigen mogen tijdens de procedure met de partijen in contact staan, maar moeten voldoen aan de vereisten van artikel 11 van de wet inzake deskundigen en tolken (nr. 36/1967 Coll.), waarin is bepaald dat de deskundige (tolk) geen advies (vertaaldiensten) mag verlenen indien de uitvoerende autoriteiten, de partijen of hun vertegenwoordigers, gezien de relatie van de deskundige met de zaak, twijfels kunnen hebben over diens onpartijdigheid.

Zodra de deskundige (tolk) kennis krijgt van feiten die aanleiding geven tot een belangenconflict, deelt hij dat onverwijld mee; voor de partijen geldt dezelfde verplichting. De beslissing dat de deskundige (tolk) geen deskundigenrapport (vertaaldiensten) mag verstrekken, wordt genomen door de instantie die hem heeft benoemd met het oog op de indiening van het deskundigenrapport. De bepalingen inzake getuigen zijn mutatis mutandis van toepassing op de vraag in welke gevallen een deskundige (tolk) mag weigeren een deskundigenrapport (vertaaldiensten) te verstrekken en in welke gevallen er geen deskundigenrapport (vertaaldiensten) mag (mogen) worden gelast.

De partijen zijn verplicht met de deskundigen samen te werken. Soms worden partijen uitgenodigd voor een onderzoek of een ondervraging door de deskundige. Deskundigen hebben het recht om tijdens een zitting vragen te stellen aan getuigen.

De deskundige hoeft met name geen bijeenkomsten met de partijen te beleggen om hun opmerkingen te verzamelen.

1. Deskundigenrapport

De formele vereisten waaraan het deskundigenrapport moet voldoen, zijn opgenomen in artikel 13 van de wet inzake deskundigen en tolken (nr. 36/1967 Coll.). In artikel 13 wordt bepaald dat, indien de deskundige het rapport schriftelijk indient, hij verplicht is elk exemplaar te ondertekenen en van een zegel te voorzien; de tolk heeft dezelfde verplichting voor gewaarmerkte vertalingen.

Deskundigen hoeven geen voorlopig rapport in te dienen.

Deskundigen zijn niet verplicht om in het voorlopige rapport of het eindrapport in te gaan op de argumenten van de partijen.

Een deskundige hoeft in zijn rapport en/of tijdens de gerechtelijke procedure geen rekening te houden met andere specifieke vereisten, zoals bijvoorbeeld jurisprudentie.

Er zijn gevallen waarin de deskundige een aanvullend rapport moet opstellen nadat de partijen en de rechter bijkomende vragen hebben gesteld.

De deskundigen stellen hun rapport schriftelijk op. De deskundige kan gevraagd worden zijn rapport te verdedigen.

2. Rechtszitting

De deskundige hoeft niet aanwezig te zijn op preliminaire zittingen.

De deskundige moet aanwezig zijn op een gewone zitting om de vragen van de rechtbank en de partijen te beantwoorden.

Deskundigen worden tijdens het proces meestal onderworpen aan een kruisverhoor.

De hier gepresenteerde informatie is in het kader van het project “Een deskundige zoeken” verzameld bij nationale contactpunten die zijn geselecteerd door het European Expertise & Experts Institute (EEEI).

Laatste update: 17/05/2021

De verschillende taalversies van deze pagina worden bijgehouden door de betrokken lidstaten. De informatie wordt vertaald door de diensten van de Europese Commissie. Eventuele aanpassingen zijn daarom mogelijk nog niet verwerkt in de vertalingen. De Europese Commissie aanvaardt geen verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid met betrekking tot informatie of gegevens in dit document. Zie de juridische mededeling voor auteursrechtelijke bepalingen van de lidstaat die verantwoordelijk is voor deze pagina.