Odsetki ustawowe

Hiszpania
Autor treści:
European Judicial Network
Europejska sieć sądowa (w sprawach cywilnych i handlowych)

1 Czy „odsetki ustawowe” ustanowiono w państwie członkowskim? Jeżeli tak, w jaki sposób zdefiniowano „odsetki ustawowe” w tym państwie członkowskim?

W Hiszpanii odsetki ustawowe stanowią pomocniczy środek prawny mający na celu zabezpieczenie odszkodowania w razie braku uzgodnień umownych między stronami, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia. Określono je w art. 1108 kodeksu cywilnego (Código Civil), zgodnie z którym niespłacone zadłużenie musi być wyrażone w środkach pieniężnych lub przeliczone na środki pieniężne.

Nie istnieje wyraźna definicja odsetek ustawowych.

Przewidziano jednak różne rodzaje odsetek ustawowych. Najczęściej stosowaną stawką odsetek ustawowych jest stawka, o której mowa w kodeksie cywilnym. W innych przypadkach jednak przewidziano w prawie szczególne odsetki ustawowe, które często wiążą się z zastosowaniem określonej stawki wyrażonej jako procent odsetek ustawowych. W przypadkach, w których stosuje się te stopy procentowe, można je również uznać za „odsetki ustawowe” w tym znaczeniu, że są one przewidziane w prawie. Obejmują one w szczególności:

w odniesieniu do hipotek ustawą nr 1/2013 z dnia 14 maja 2013 r. zmieniono treść art. 114 ustawy o hipotece (Ley Hipotecaria) i określono maksymalną stawkę odsetek za opóźnienia w płatnościach w przypadku kredytów na zakup nieruchomości stanowiącej główne miejsce zamieszkania, jeżeli na tej nieruchomości ustanowiono hipotekę. Stawka ta odpowiada trzykrotnej wysokości odsetek ustawowych (obecnie 9%).

Ustawą o umowach o kredyt hipoteczny (Ley Reguladora de los Contratos de Crédito Inmobiliario) zmieniono treść art. 114, który – w nowym brzmieniu – wszedł w życie w dniu 16 czerwca 2019 r. W artykule tym określono wysokość odsetek za opóźnienia w płatnościach jako stawkę odsetek zwykłych powiększoną o 3 punkty procentowe za okres, za który płatność jest zaległa. Ma ona zastosowanie do kredytów zaciągniętych przez osoby fizyczne i zabezpieczonych hipoteką na nieruchomości mieszkalnej. Odsetki za opóźnienia w płatnościach w żadnym wypadku nie podlegają kapitalizacji. Niedopuszczalne są umowy zawierające postanowienia sprzeczne z wymienioną zasadą dotyczącą odsetek za opóźnienia w płatnościach;

– art. 20 ust. 4 ustawy nr 16/2011 o umowach o kredyt konsumencki (Contratos de Crédito al Consumo) określa górną granicę równą 2,5-krotności odsetek ustawowych w odniesieniu do takich transakcji;

– o ile nie uzgodniono inaczej, w art. 7 ustawy nr 3/2004 o zwalczaniu opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (lucha contra la morosidad en las operaciones mercantiles) określono stawkę odsetek ustawowych za opóźnienie w płatnościach, które dłużnik ma obowiązek zapłacić, jako sumę stopy procentowej zastosowanej przez Europejski Bank Centralny do jego ostatniej podstawowej operacji refinansującej przeprowadzonej przed pierwszym dniem bieżącego półrocza kalendarzowego powiększoną o osiem punktów procentowych.

Stopę procentową stosowaną przez Europejski Bank Centralny do podstawowych operacji refinansujących należy rozumieć jako stopę procentową stosowaną w przypadku, gdy takimi operacjami są przetargi kwotowe (subasta a tipo fijo). Jeżeli podstawową operacją refinansującą jest przetarg procentowy (subasta a tipo variable), wspomniana stopa procentowa odnosi się do krańcowej stopy procentowej wynikającej z tego przetargu.

Stawka ustawowych odsetek za opóźnienia w płatnościach, ustalona zgodnie z przepisami przedmiotowego artykułu, obowiązuje przez okres sześciu miesięcy od dnia jej ustalenia;

– w odniesieniu do umów ubezpieczenia – w art. 20 ust. 4 ustawy nr 50/1980 z dnia 8 października 1980 r. o umowach ubezpieczenia (Ley del Contrato de Seguro) nakłada się kary za nieuzasadnioną zwłokę w wypłacie odszkodowań przez zakłady ubezpieczeń na rzecz poszkodowanych, z tytułu roszczeń objętych umowami ubezpieczenia zawartymi z ubezpieczycielami, nakazując zapłatę rocznych odsetek w wysokości równej odsetkom ustawowym obowiązującym w czasie, w którym płatność stała się wymagalna, powiększonej o 50%. Jeżeli w ciągu dwóch lat od dnia powstania roszczenia nie wypłacono odszkodowania, sędzia nakazuje ubezpieczycielowi zapłatę rocznych odsetek w wysokości nie mniejszej niż 20%;

– odsetki zasądzone orzeczeniem sądowym (interés procesal), o których mowa w art. 576 ustawy nr 1/2000 z dnia 7 stycznia 2000 r. Kodeks postępowania cywilnego (Ley de Enjuiciamiento Civil), który stanowi, że po wydaniu wyroku lub postanowienia w pierwszej instancji, w którym sąd nakazuje dokonanie płatności pieniężnej, wierzyciel ma prawo do odsetek rocznych albo w wysokości odsetek ustawowych powiększonych o dwa punkty procentowe, albo w wysokości uzgodnionej przez strony, albo w wysokości określonej w przepisach szczególnych.

2 Jeżeli tak, proszę podać kwotę/stopę oraz podstawę prawną ich naliczania. Jeżeli ustanowiono różne stopy odsetek ustawowych, w jakich okolicznościach mają one zastosowanie i jakie są przesłanki ich stosowania?

Wysokość odsetek ustala się w ustawie budżetowej w odniesieniu do każdego roku.

W odniesieniu do 2017 r. wysokość odsetek ustalono w dodatkowym przepisie nr 34 do ustawy nr 3/2017 z dnia 27 października o budżecie państwa (Ley de Presupuestos Generales del Estado) w następujący sposób:

– 3,00% w okresie obowiązywania tego budżetu;

– w tym samym okresie odsetki za opóźnienia w płatnościach, o których mowa w art. 26 ustawy ogólnej nr 58/2003 z dnia 17 grudnia 2003 r. Ordynacja podatkowa (Ley General Tributaria), wynoszą 3,75%;

– w tym samym okresie odsetki za opóźnienia w płatnościach, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy ogólnej nr 38/2003 z dnia 17 listopada 2003 r. o subsydiach (Ley General de Subvenciones), wynoszą 3,75%.

Ze stawkami odsetek można się zapoznać pod następującym adresem opublikowanym przez Bank Hiszpanii:

http://www.bde.es/clientebanca/es/areas/Tipos_de_Interes/Tipos_de_interes/Otros_tipos_de_i/otros-tipos/Tabla_tipos_de_interes_legal.html

Jak wskazano w odpowiedzi na poprzednie pytanie, oprócz odsetek ustawowych, o których mowa w art. 1108 kodeksu cywilnego, do celów ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu niespełnionych świadczeń pieniężnych stosuje się różne stawki odsetek ustawowych. Obejmują one w szczególności:

w odniesieniu do hipotek ustawą nr 1/2013 z dnia 14 maja 2013 r. zmieniono treść art. 114 ustawy o hipotece (Ley Hipotecaria) i określono maksymalną stawkę odsetek za opóźnienia w płatnościach w przypadku kredytów na zakup nieruchomości stanowiącej główne miejsce zamieszkania, jeżeli na tej nieruchomości ustanowiono hipotekę. Stawka ta odpowiada trzykrotnej wysokości odsetek ustawowych.

Ustawą o umowach o kredyt hipoteczny (Ley Reguladora de los Contratos de Crédito Inmobiliario) zmieniono treść art. 114, który – w nowym brzmieniu – wszedł w życie w dniu 16 czerwca 2019 r. W artykule tym określono wysokość odsetek za opóźnienia w płatnościach jako stawkę odsetek zwykłych powiększoną o 3 punkty procentowe za okres, za który płatność jest zaległa. Ma ona zastosowanie do kredytów zaciągniętych przez osoby fizyczne i zabezpieczonych hipoteką na nieruchomości mieszkalnej. Odsetki za opóźnienia w płatnościach w żadnym wypadku nie podlegają kapitalizacji. Niedopuszczalne są umowy zawierające postanowienia sprzeczne z wymienioną zasadą dotyczącą odsetek za opóźnienia w płatnościach;

– art. 20 ust. 4 ustawy nr 16/2011 o umowach o kredyt konsumencki (Contratos de Crédito al Consumo) określa górną granicę równą 2,5-krotności odsetek ustawowych w odniesieniu do takich transakcji;

– o ile nie uzgodniono umownej stawki odsetek za zwłokę, stawkę odsetek ustawowych za opóźnienie w płatnościach, które dłużnik ma obowiązek zapłacić, określa art. 7 ustawy nr 3/2004 o zwalczaniu opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (lucha contra la morosidad en las operaciones mercantiles), zgodnie z którym jest to suma stopy procentowej zastosowanej przez Europejski Bank Centralny do jego ostatniej podstawowej operacji refinansującej przeprowadzonej przed pierwszym dniem bieżącego półrocza kalendarzowego powiększoną o osiem punktów procentowych.

Stopę procentową stosowaną przez Europejski Bank Centralny do podstawowych operacji refinansujących należy rozumieć jako stopę procentową stosowaną w przypadku, gdy takimi operacjami są przetargi kwotowe (subasta a tipo fijo). Jeżeli podstawową operacją refinansującą jest przetarg procentowy (subasta a tipo variable), wspomniana stopa procentowa odnosi się do krańcowej stopy procentowej wynikającej z tego przetargu.

Stawka ustawowych odsetek za opóźnienia w płatnościach, ustalona zgodnie z przepisami przedmiotowego artykułu, obowiązuje przez okres sześciu miesięcy od dnia jej ustalenia;

– w odniesieniu do umów ubezpieczenia – w art. 20 ust. 4 ustawy nr 50/1980 z dnia 8 października 1980 r. o umowach ubezpieczenia (Ley del Contrato de Seguro) nakłada się kary za nieuzasadnioną zwłokę w wypłacie odszkodowań przez zakłady ubezpieczeń na rzecz poszkodowanych, z tytułu roszczeń objętych umowami ubezpieczenia zawartymi z ubezpieczycielami, nakazując zapłatę rocznych odsetek w wysokości równej odsetkom ustawowym obowiązującym w czasie, w którym płatność stała się wymagalna, powiększonej o 50%. Jeżeli w ciągu dwóch lat od dnia powstania roszczenia nie wypłacono odszkodowania, sędzia nakazuje ubezpieczycielowi zapłatę rocznych odsetek w wysokości nie mniejszej niż 20%;

– odsetki zasądzone orzeczeniem sądowym (interés procesal), o których mowa w art. 576 ustawy nr 1/2000 z dnia 7 stycznia 2000 r. Kodeks postępowania cywilnego (Ley de Enjuiciamiento Civil), który stanowi, że po wydaniu wyroku lub postanowienia w pierwszej instancji, w którym sąd nakazuje dokonanie płatności pieniężnej, wierzyciel ma prawo do odsetek rocznych albo w wysokości odsetek ustawowych powiększonych o dwa punkty procentowe, albo w wysokości uzgodnionej przez strony, albo w wysokości określonej w przepisach szczególnych.

3 Czy możliwe jest uzyskanie dodatkowych informacji dotyczących sposobu naliczania odsetek ustawowych w razie takiej potrzeby?

Ze stawkami odsetek można się zapoznać na stronie internetowej wskazanej w odpowiedzi na poprzednie pytanie.

http://www.bde.es/clientebanca/es/areas/Tipos_de_Interes/Tipos_de_interes/Otros_tipos_de_i/otros-tipos/Tabla_tipos_de_interes_legal.html

4 Czy istnieje nieodpłatny dostęp online do wyżej wymienionej podstawy prawnej?

Tak, pod poniższym adresem:

http://www.bde.es/clientebanca/es/areas/Tipos_de_Interes/

Ostatnia aktualizacja: 19/08/2021

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwy punkt kontaktowy Europejskiej Sieci Sądowej (EJN). Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. ESS ani Komisja Europejska nie ponoszą odpowiedzialności za wszelkie informacje, dane lub odniesienia zawarte w tym dokumencie. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.