Przeprowadzenie dowodu w drodze wideokonferencji

Polija
Saturu nodrošina
European Judicial Network
Eiropas Tiesiskās sadarbības tīkls (civillietās un komerclietās)

1 Czy istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu z wykorzystaniem wideokonferencji z udziałem sądu we wzywającym państwie członkowskim lub też bezpośrednio przez sąd tego państwa członkowskiego? Jeżeli tak, jakie obowiązują w tym względzie procedury lub przepisy krajowe?

W Polsce istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu z wykorzystaniem wideokonferencji, zarówno na podstawie artykułów od 10 do 12, jak również art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych i handlowych, jak i na podstawie Konwencji o przeprowadzaniu dowodów za granicą w sprawach cywilnych lub handlowych, sporządzonej w Hadze dnia 18 marca 1970 r. Zagadnienie wideokonferencji uregulowane zostało w Kodeksie Postępowania Cywilnego (dalej jako kpc) w art. 235 § 2 oraz Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 lutego 2010 r. w sprawie urządzeń i środków technicznych umożliwiających przeprowadzenie dowodu na odległość w postępowaniu cywilnym.

2 Czy istnieją jakieś ograniczenia co do rodzaju osób, jakie można przesłuchać w drodze wideokonferencji – np. czy w ten sposób można przesłuchać wyłącznie świadków czy też inne osoby, np. biegłych lub strony?

Polskie prawo nie przewiduje ograniczeń tego rodzaju, bowiem zarówno biegli, strony, jak i świadkowie mogą być przesłuchiwani w drodze wideokonferencji.

3 Jakie ewentualne ograniczenia istnieją w odniesieniu do rodzaju dowodu, jaki można przeprowadzić w drodze wideokonferencji?

Polskie prawo nie przewiduje szczególnych przepisów odnośnie ograniczeń rodzaju dowodu, jaki można przeprowadzić w drodze wideokonferencji. Okoliczności faktyczne mogą jednak uniemożliwiać skorzystanie z tego rozwiązania, np. dowód z dokumentów lub oględziny.

4 Czy istnieją jakieś ograniczenia co do miejsca przesłuchania osoby przy wykorzystaniu wideokonferencji – np. czy musi się ono odbyć w sądzie?

Polskie prawo nie przewiduje szczególnych ograniczeń co do miejsca przesłuchania w drodze wideokonferencji. Zasadą jest, że przesłuchań dokonuje się w siedzibie sądu, z wyjątkiem bezpośredniego przeprowadzenia dowodu na podstawie art. 17, na podstawie którego miejsce przesłuchania ustala sąd wzywający.

5 Czy dozwolone jest rejestrowanie przesłuchań przeprowadzanych w drodze wideokonferencji, a jeżeli tak, to czy dostępne są w tym celu odpowiednie środki?

Zasadą jest rejestrowanie przesłuchań przeprowadzanych w drodze wideokonferencji.

6 W jakim języku powinno być prowadzone przesłuchanie: a) w przypadku wniosków na mocy art. 10-12; oraz b) w przypadku bezpośredniego przeprowadzania dowodu na mocy art. 17?

a) W przypadku przesłuchania zgodnie z art. 10 - 12 zasadą jest, że przesłuchanie prowadzone jest w języku polskim. W wypadku, gdy osoba przesłuchiwana nie zna języka polskiego, tłumacza zapewnia sąd polski, jako sąd wezwany. W wyjątkowych sytuacjach sąd może jednak wyrazić zgodę na udział tłumacza zaproponowanego przez stronę.

b) W przypadku bezpośredniego przeprowadzenia dowodu na podstawie art. 17 sąd wzywający określa, czy wymagane jest skorzystanie z usług tłumacza oraz dokonuje jego wyboru. Na podstawie art. 17 ust. 4 polska jednostka centralna może zobowiązać sąd wzywający do zapewnienia tłumaczenia na język polski.

7 Jeżeli konieczna jest obecność tłumacza, kto odpowiada za zapewnienie jego obecności w przypadku obydwu rodzajów przesłuchań i gdzie tłumacz powinien się znajdować?

W przypadku przesłuchania zgodnie z art. 10 - 12 zasadą jest zapewnienie tłumacza przez sąd polski, jako sąd wezwany. W wyjątkowych sytuacjach sąd może jednak wyrazić zgodę na udział tłumacza zaproponowanego przez stronę. Tłumacz powinien znajdować się na sali sądowej, w której odbywa się przesłuchanie.

W przypadku bezpośredniego przeprowadzenia dowodu na podstawie art. 17, jeżeli konieczna jest obecność tłumacza, sąd wzywający zapewnia tłumacza. Na podstawie art. 17 ust. 4 polska jednostka centralna może zobowiązać sąd wzywający do zapewnienia tłumaczenia na język polski. O miejscu pobytu tłumacza w czasie przesłuchania decyduje sąd wzywający.

8 Jaką procedurę stosuje się przy organizacji przesłuchania oraz powiadamianiu osoby, która ma zostać przesłuchana, o terminie i miejscu przesłuchania? Z jakim wyprzedzeniem należy ustalić termin przesłuchania, aby osoba, która ma zostać przesłuchana, otrzymała powiadomienie z odpowiednim wyprzedzeniem?

W przypadku przesłuchania zgodnie z art. 10 - 12 sąd polski, jako sąd wezwany zawiadamia osobę która ma zostać przesłuchana, o dacie i miejscu przesłuchania przez doręczenie wezwania zgodnie z przepisami kpc (art. 131, art. 133-135 i art. 137) albo w sposób, który sąd uzna za najbardziej celowy, jeżeli jest to niezbędne do przyspieszenia rozpoznania sprawy, np. przez telefon, e-mail czy SMS, co najmniej 7 dni przed datą przesłuchania. W wypadkach pilnych sąd zawiadamia świadka/stronę o dacie i miejscu przesłuchania na 3 dni przed datą przesłuchania (art. 149 i art. 149(1) kpc).

W przypadku bezpośredniego przeprowadzenia dowodu na podstawie art. 17, powiadomienie o dacie oraz miejscu przesłuchania spoczywa na sądzie wzywającym. Jeżeli polska jednostka centralna wyznaczy sąd polski, który ma uczestniczyć w przeprowadzeniu dowodu, sąd wzywający powinien wyznaczyć termin przesłuchania w zależności od warunków technicznych po stronie polskiej (tj. w zależności od tego, gdzie znajduje się system wideokonferencyjny i kiedy będzie można z niego skorzystać).

9 Jakie koszty wiążą się z wykorzystaniem wideokonferencji do przeprowadzenia dowodu i jak powinny one być pokrywane?

Sądy polskie nie pobierają opłat z tytułu przeprowadzenia wideokonferencji. Jednak sąd polski, jako sąd wezwany, może zażądać od sądu wzywającego zwrotu kosztów wynagrodzenia biegłych i tłumaczy.

10 Jakie ewentualne wymogi powinny zostać spełnione, aby zagwarantować poinformowanie osoby przesłuchiwanej bezpośrednio przez sąd wzywający, że występuje ona na zasadzie dobrowolności?

Sąd wzywający ma obowiązek poinformowania osoby, która ma zostać przesłuchana, że przesłuchanie może się odbyć jedynie na dobrowolnej podstawie, bez stosowania środków przymusu.

11 Jaką procedurę stosuje się w celu zweryfikowania tożsamości osoby, która ma zostać przesłuchana?

Sąd weryfikuje tożsamość osoby na podstawie okazanego przez nią dokumentu potwierdzającego tożsamość lub tożsamość i obywatelstwo osoby fizycznej. Są to: dowód osobisty lub paszport dla obywatela polskiego, dla cudzoziemca paszport, dokument  podróży lub inny ważny dokument potwierdzający jego tożsamość lub tożsamość i obywatelstwo. Przesłuchanie świadka rozpoczyna się od zadania świadkowi pytań dotyczących jego osoby oraz stosunku do stron.

12 Jakie wymogi powinny zostać spełnione przy odbieraniu przysięgi i jakie informacje od sądu wzywającego są konieczne, kiedy przysięga jest wymagana przy bezpośrednim przeprowadzaniu dowodu na mocy art. 17?

W przypadku przesłuchania zgodnie z art. 17, gdy sąd wzywający informuje polski organ centralny o chęci przesłuchania świadka pod przysięgą, organ centralny może zażądać tekstu tej przysięgi. Jeśli przysięga stałaby w sprzeczności z podstawowymi zasadami prawa polskiego, organ centralny ma prawo nie wyrazić zgody na przesłuchanie bądź zażądać użycia tekstu przysięgi używanego w prawie polskim.

13 Przy pomocy jakich środków zapewnia się w miejscu przeprowadzania wideokonferencji obecność osoby do kontaktów, do której sąd wzywający może się zwracać w razie potrzeby, oraz osoby, która jest dostępna w dniu przesłuchania i zajmuje się obsługą sprzętu do przeprowadzenia wideokonferencji oraz rozwiązuje ewentualne problemy techniczne?

Jeżeli wideokonferencja odbywa się w siedzibie sądu polskiego, w sądzie wyznaczone są osoby odpowiedzialne za obsługę techniczną sprzętu do przeprowadzenia wideokonferencji.

14 Czy od sądu wzywającego wymaga się przekazania jakichkolwiek informacji dodatkowych?

Co do zasady polskie prawo nie przewiduje takiego obowiązku. Jeżeli jednak wyniknie potrzeba przekazania informacji dodatkowych, informacje te muszą być sporządzone w języku polskim lub należy do nich załączyć tłumaczenie na język polski.

Ostatnia aktualizacja: 22/12/2021

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwy punkt kontaktowy Europejskiej Sieci Sądowej (EJN). Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. ESS ani Komisja Europejska nie ponoszą odpowiedzialności za wszelkie informacje, dane lub odniesienia zawarte w tym dokumencie. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.