Sulje

UUSI BETA-VERSIO ON NYT KÄYTETTÄVISSÄ!

Tutustu Euroopan oikeusportaaliin uuteen beta-versioon ja anna siitä palautetta!

 
 

Navigointipolku

  • Etusivu
  • Muutoksenhaku- ja vireillepano-oikeus ympäristöasioissa

menu starting dummy link

Page navigation

menu ending dummy link

Aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali - Repubblika Ċeka

Tämän sivun teksti on konekäännös, eikä sen laatua voida taata.

Konekäännöksen arvioitu laatutaso: Hyvä

Onko käännös mielestäsi hyödyllinen?


  1. Constitutional Foundations
  2. Ġudikatura
  3. L-aċċess għall-informazzjoni każijiet
  4. L-aċċess għall-ġustizzja b’parteċipazzjoni pubblika
  5. Aċċess għall-ġustizzja kontra l-atti jew l-ommissjonijiet
  6. Mezzi oħra ta’ aċċess għall-ġustizzja
  7. Locus standi
  8. Rappreżentanza legali
  9. Evidenza
  10. Inġunzjonijiet
  11. Fuq l-ispejjeż
  12. Mekkaniżmi ta’ għajnuna finanzjarja
  13. Tempestività
  14. Kwistjonijiet oħra
  15. Tkun barrani
  16. Każijiet transkonfinali

I. Constitutional Foundations

Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, li jifforma parti tal-Kostituzzjoni tar-Repubblika Ċeka (iktar’ il quddiem il- “Karta”), jinkludi d-dritt li tgħix f’ambjent favorevoli u dritt għal informazzjoni f’waqtha u kompleta dwar l-ambjent fl-Artikolu 35 tiegħu. Il-karta tagħti wkoll dritt relatat mal-protezzjoni tas-saħħa. Barra minn hekk, huwa jipprevedi li fl-eżerċizzju tad-drittijiet tiegħu jew tagħha ma jistgħu jipperikolaw jew jikkawża ħsara lill-ambjent, riżorsi naturali, il-bijodiversità u monumenti kulturali “lil hinn mil-limiti stabbiliti mil-liġi”. L-Artikolu 7 tal-Kostituzzjoni tar-Repubblika Ċeka jgħid li l-gvern għandu jkun responsabbli għal “użu eċċellenti tar-riżorsi naturali u l-protezzjoni tal-ambjent”. Skont l-Artikolu 36 tal-Karta, kull persuna hija intitolata tinforza d-drittijiet tagħha f’qorti indipendenti jew, jekk il-liġi tiddetermina iva, f’korp pubbliku ieħor. Kull persuna li d-drittijiet tagħha ġew miksura minn deċiżjoni ta’ awtorità amministrattiva hija intitolata li titlob lill-qorti li tistħarreġ il-legalità ta’ din id-Deċiżjoni, sakemm il-liġi ma tiddikjarax mod ieħor. Id-deċiżjonijiet relatati mad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali, kif definit mill-Karta, ma jistgħux jiġu esklużi mill-kompetenza ta’ qrati. In-nies jistgħu jinvokaw id-dritt kostituzzjonali li jgħixu f’ambjent favorevoli fi proċeduri amministrattivi jew ġudizzjarji. Madankollu, skont l-Artikolu 41 tal-Karta, dan id-dritt jista’ jiġi invokat biss fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-liġijiet li jimplimentaw dawn id-drittijiet. Skont l-Artikolu 10 tal-Kostituzzjoni tar-Repubblika Ċeka, il-ftehimiet internazzjonali, approvata mill-Parlament u vinkolanti għar-Repubblika Ċeka, għandhom jikkostitwixxu parti mill-ordni legali Ċeka u għandhom jiġu applikati qabel il-liġijiet nazzjonali. Il-ġurisprudenza tal-qrati tar-Repubblika Ċeka żiedet żewġ aktar rekwiżiti għall-applikazzjoni diretta ta’ ftehimiet internazzjonali: Dawn għandhom ikunu “biżżejjed” u “jagħti drittijiet preċiżi” lill-persuni privati. Fil-biċċa l-kbira tad-deċiżjonijiet tagħhom, il-qrati Ċeki waslet għall-konklużjoni li d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus mhumiex “direttament applikabbli”, peress li ma humiex “biżżejjed preċiżi”. Min-naħa l-oħra, f’xi wħud mid-deċiżjonijiet tagħha, il-Qorti enfasizzat li l-liġijiet nazzjonali għandhom jiġu interpretati b’mod konsistenti mal-obbligi internazzjonali li jirriżultaw mill-Konvenzjoni.

II. Ġudikatura

Il-liġi Ċeka jappartjeni kontinentali fis-sistema legali (il-liġi ċivili), li huwa bbażat fuq kkodifikat liġijiet adottati mill-Parlament. Id-deċiżjonijiet ġudizzjarji ma jitqisux bħala sors formali tal-liġi. Madankollu, ġurisprudenza tal-qrati superjuri (jiġifieri qorti kostituzzjonali) spiss tintuża għal finijiet ta’ interpretazzjoni u huwa rrispettat mill-qrati inferjuri. L-istruttura tal-qrati ċivili u kriminali tikkonsisti f’ 4-livell fir-Repubblika Ċeka. Fih

  • il-qrati distrettwali,
  • il-qrati reġjonali (inkluż fil-Qorti tal-Belt ta’ Praga),
  • il-qrati superjuri u
  • Il-Qorti Suprema.

Il-qrati ċivili tħares drittijiet privati u jiddeċiedu kwistjonijiet ċivili huma rregolati permezz tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili. Il-Qrati Kriminali tiddeċiedi dwar il-ħtija u l-ikkastigar ta’ reati kriminali, iddefiniti u proċeduralment rregolati mill-kodiċi kriminali. Il-prosekutur għandu dritt esklużiv li jibdew il-proċedura fil-Qorti Kriminali. L-istruttura tal-qrati amministrattivi tikkonsisti f’ 2-livell fir-Repubblika Ċeka. Fih

  • il-qrati reġjonali (inkluż fil-Qorti tal-Belt ta’ Praga) u
  • Il-Qorti Amministrattiva Suprema.

Il-qrati amministrattivi biex iħarsu l-pubbliku Individual Rights in l-proċedura rregolata permezz tal-Kodiċi ta’ Ġustizzja Amministrattiva. Li tirrevedi d-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet amministrattivi, inklużi d-deċiżjonijiet dwar ir-reati amministrattivi (danni).

Il-Qorti Kostituzzjonali tar-Repubblika Ċeka huwa responsabbli għall-protezzjoni tal-kostituzzjonalità, inkluża l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali u l-libertajiet mogħtija mill-Kostituzzjoni u l-karta. Il-Qorti Kostituzzjonali għandha ġurisdizzjoni sabiex tannulla liġijiet jekk ikunu f’kunflitt mal-ordni kostituzzjonali. Huwa jiddeċiedi wkoll dwar l-ilmenti kostituzzjonali mid-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet pubbliċi fl-oqsma kollha tal-liġi li allegatament jiksru d-drittijiet fundamentali u l-libertajiet bażiċi. Hemm awtoritajiet amministrattivi speċjali li jiddeċiedu fi kwistjonijiet ambjentali fuq il-livell amministrattiv fir-Repubblika Ċeka, pereżempju, l-Ispettorat Ambjentali Ċek. Fuq livell ġudizzjarju, ma jkunx hemm entitajiet speċjalizzati għall-ħarsien tal-ambjent. Il-qrati ċivili u kriminali ordinarja jieħu konjizzjoni u delitti relatati mal-ambjent. Id-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet amministrattivi, dwar l-ambjent, jiġu rieżaminati fl-ewwel istanza mis-servizzi tal-qrati reġjonali u speċjalizzati ġudizzjarji amministrattivi b’mod ġenerali. Is-sentenzi tal-qrati amministrattivi jistgħu jiġu eżaminati mill-ġdid mill-Qorti Amministrattiva Suprema, li hija l-awtorità ġudizzjarja speċjalizzati fil-qasam ġudizzjarji amministrattivi.

Ftit hemm spazju għal hekk imsejħa “forum shopping” fir-Repubblika Ċeka, peress li s-suġġett ġurisdizzjoni u l-ġurisdizzjoni lokali tal-qrati individwali hija stabbilita mil-liġi. Ġuriżdizzjoni Amministrattiva, kull xorta ta’ “forum shopping” hija impossibbli. F’kawżi ċivili, l-attur jista’ xi kultant jippruvaw jinfluwenzaw liema qorti se tittratta l-każ fl-ewwel istanza (u sussegwentement bħala qorti tal-appell) bil-mezzi kif il-kawża għandha tiġi nominata u l-argumenti ppreżentati. Pereżempju, l-istess każ jista’ jiġi mħarrek bħala “azzjoni” (ġirien fejn qorti distrettwali jiddeċiedu fl-ewwel istanza) jew bħala “azzjoni biex tipproteġi l-personalità” (il-qorti reġjonali tkun il-qorti tal-ewwel istanza). Madankollu, huwa dejjem f’idejn il-qrati li jiddeċiedu liema qorti għandha ġurisdizzjoni, indipendentement mit-titolu tagħha tal-kawża. Fi proċeduri ġudizzjarji ċivili u kriminali, rimedju ordinarju li tikkontesta d-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza huwa appell. Il-qrati reġjonali jittratta appelli kontra deċiżjonijiet fi prim’ istanza tal-qrati distrettwali, il-qrati superjuri u jirrevedi deċiżjonijiet fil-prim’ istanza tal-qrati reġjonali dwar appell. L-aktar importanti rimedju straordinarju tal-proċedura ċivili u kriminali huwa “tal-appell”, li huwa biss deċiża mill-Qorti Suprema. Rimedji straordinarji oħra huma kawżi għal proċess ġdid (kemm fi proċeduri ġudizzjarji ċivili u kriminali), il-kawża titlob li tiddikjara d-deċiżjoni bħala nulla (f’kawżi ċivili) u l-ilment, li tista’ tiġi ppreżentata f’każijiet kriminali mill-Ministru tal-Ġustizzja jew il-Kap Prosekutur fil-Qorti Suprema. Ir-rimedju li tikkontesta d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Prim’ Istanza fi kwistjonijiet amministrattivi qed timla “kassazzjoni” ilment fil-qorti amministrattiva suprema. L-ilment tal-kassazzjoni hija kkunsidrata bħala rikors straordinarju, peress li ma tipposponix l-forza legali tad-deċiżjoni tal-ewwel istanza. Madankollu, f’dak li jirrigwarda l-frekwenza tal-użu tiegħu u b’kont meħud li l-Qorti Amministrattiva Suprema tista’ tbiddel id-deċiżjoni kkontestata, l-ilment tal-kassazzjoni għandu karattru ta’ rimedju ordinarju. Appell straordinarju ieħor f’xi tipi ta’ proċeduri ġudizzjarji amministrattivi hija kawża titlob għal proċess ġdid.

Il-qrati amministrattivi ġenerali biss għandhom ġurisdizzjoni biex jikkanċella deċiżjonijiet amministrattivi (qawwa ta’ kassazzjoni). Madankollu, hemm eċċezzjonijiet għal din ir-regola. Meta tkun qed tirrevedi d-deċiżjonijiet li jimponu penali amministrattivi (multi), il-qrati jistgħu, ħdejn jikkanċellaw id-deċiżjoni, jimmodera wkoll penali. Jekk il-qorti tkun jikkanċellaw id-deċiżjoni dwar ir-rifjut l-informazzjoni, tista’ wkoll tordna lill-awtorità amministrattiva jiżvela l-informazzjoni. Minn legali (leġislattivi), ma hemm l-ebda speċifiċitajiet tal-proċeduri ġudizzjarji fi kwistjonijiet ambjentali, ħlief għal drittijiet parteċipatorji u permanenti ta’ organizzazzjonijiet ambjentali. Fil-fatti, proporzjon sinifikanti ta’ kawżi mressqa minn dawn l-organizzazzjonijiet jirrappreżentaw aspett partikolari ta’ proċeduri ġudizzjarji amministrattivi fi kwistjonijiet ambjentali. Proċeduri ġudizzjarji ċivili, fejn ir-rikorrent jitlob lill-Qorti Ġenerali sabiex jipproteġi d-drittijiet tiegħu jew tagħha jinkisru minn interventi għall-ambjent, huma l-aktar diffiċli mill-provi tagħha. Dan huwa simili għal reati kriminali relatati ma’ ħsara ambjentali. Barra minn hekk, ir- “reati ambjentali” huma deskritti fil-Kodiċi Kriminali b’tali mod li joħloq diffikultà li jkunu meħtieġa biex juru li l-kondizzjonijiet meħtieġa kollha biex jippenalizzaw ksur kienu ġew sodisfatti.

M’hemm l-ebda proċeduri ġudizzjarja dwar kwistjonijiet ambjentali li l-qrati jistgħu jibdew minn jeddhom (proprio motu). Fi proċeduri ġudizzjarji, amministrattivi u kriminali l-qrati jistgħu jaġixxu biss fuq il-bażi tal-kawża jew moviment ieħor xieraq, minn rajhom. Proċedura ġudizzjarja ċivili jistgħu jinfetħu mill-qorti ex officio minn taħt u fil-każijiet espressament iddefiniti mil-liġi. Il-qrati jistgħu jibdew proprio motu eż. il-proċeduri dwar il-kura tat-tfal, id-detenzjoni ta’ persuna f’faċilità medika, il-kapaċità legali ta’ persuna, ta’ dikjarazzjoni ta’ persuna mejta, wirt, l-eżistenza jew l-ineżistenza ta’ żwieġ, eċċ.

III. L-aċċess għall-informazzjoni każijiet

Jekk talba għal tagħrif ambjentali tiġi rifjutata (jew parzjalment rifjutata), il-persuna li qed titlob l-informazzjoni jistgħu jappellaw kontra d-deċiżjoni quddiem il-korp amministrattiv superjuri. L-istess japplika f’każ li t-talba għal informazzjoni tibqa’ bla risposta jew parti biss l-informazzjoni mitluba tingħata mingħajr ebda spjegazzjoni. F’każ bħal dan, il-liġi tippreżumi li d-deċiżjoni dwar ir-rifjut ta’ din l-informazzjoni kienet ġiet maħruġa. Jekk awtorità amministrattiva superjuri tikkonferma d-deċiżjoni dwar rifjut ta’ informazzjoni, huwa possibbli li jressqu kawża kontra din id-deċiżjoni quddiem il-qorti amministrattiva. Għal kawża fejn it-tweġiba hija kkunsidrata li hija illegali jew mhux xierqa, l-uniċi possibbiltajiet għandhom jindirizzaw il-Kap tal-Awtorità rispettiva b’mod ġenerali lment minħabba amministrazzjoni ħażina jew li jirrepetu (speċifika) it-talba. Id-deċiżjoni dwar iċ-ċaħda għandha tinkludi informazzjoni dwar il-possibbiltà ta’ appell quddiem il-korp amministrattiv superjuri. Id-deċiżjoni ta’ awtorità superjuri, madankollu, m’għandux jinkludi informazzjoni dwar il-possibilità li tikkontesta dan quddiem il-qorti amministrattiva.

Talba għal informazzjoni dwar l-ambjent tista’ ssir bil-fomm, bil-miktub jew f’xi forma teknikament disponibbli. It-talba m’għandhiex tkun anonima u l-informazzjoni mitluba għandha tkun evidenti. M’hemm l-ebda rekwiżit formali oħra dwar it-talba. Jekk it-talba hija inkomprensibbli jew ġenerali wisq, min jagħmel it-talba għandu jipprovdi materjal addizzjonali u t-talba tal-Awtorità. L-informazzjoni għandha tiġi pprovduta fi żmien 30 jum wara l-wasla tiegħu jew li jissupplimentaw. Dan it-terminu jista’ jiġi estiż għal raġunijiet serji, fis-60 jum bħala massimu. L-appell kontra d-deċiżjoni dwar rifjut ta’ din l-informazzjoni jridu jiġu ppreżentati bil-miktub fi żmien 15 jum minn meta jirċievi d-deċiżjoni. Jekk id-deċiżjoni ma tkunx tinkludi l-informazzjoni dwar appell, it-terminu għall-appell ikun ta’ 90 jum. L-iskadenza biex il-kawża kontra d-deċiżjoni tal-Korp Superjuri huwa ta’ 2-il xahar. Mhux bilfors avukat f’kull stadju tal-proċedura biex tintalab informazzjoni u jinstabu rimedji kontra r-rifjut

Il-qrati għandu jkollhom aċċess għall-informazzjoni l-aċċessibbiltà tagħha hija kkontestata quddiemha meta kawża. Jekk l-awtorità rispettiva ma tipprovdi lill-Qorti tali informazzjoni fuq inizjattiva tagħha, il-qorti tista’ tordna lill-awtorità li tagħmel dan.

Skont il- “ġenerali” Att dwar il-libertà tal-informazzjoni, il-Qorti tista’ tordna lill-awtorità jiddivulgaw l-informazzjoni meħtieġa. Din id-dispożizzjoni, madankollu, mhijiex inkluża fl-Att dwar id-dritt għal aċċess għal informazzjoni ambjentali, li għandu japplika b’mod preferenzjali fir-rigward ta’ talbiet għal informazzjoni ambjentali. Għalhekk, mhuwiex ċar jekk il-Qorti tista’ tordna wkoll l-informazzjoni ambjentali li għandha tiġi żvelata. Fil-prattika, għamlu dan f’xi każijiet.

IV. L-aċċess għall-ġustizzja b’parteċipazzjoni pubblika

Għal ħafna investimenti b’impatti ambjentali, l-investitur irid jirċievi għadd ta’ permessi separati. Sistema Ċeka tal-proċeduri amministrattivi fi kwistjonijiet ambjentali (permess ambjentali) għalhekk hija konsiderevolment frammentata. L-aktar frekwenti li jinħarġu permessi skont

  • L-Att Nru 183/2006 Coll. (permess ta’ użu ta’ art għall-bini li spiss huma “ewlenin” jew “prinċipal” deċiżjoni dwar il-possibbiltà li jitwettaq proġett),
  • In-numru tal-Att 114/1992 Coll., l-Att dwar il-ħarsien tan-natura,
  • In-numru tal-Att 254/2001 Coll., il-ħarsien tal-ilma,
  • Att Nru 86/2002 Coll., dwar il-protezzjoni tal-arja,
  • In-numru tal-Att 76/2002 Coll., l-IPPC,
  • Att Nru 44/1988 Coll., dwar il-minjieri,
  • In-numru tal-Att 258/2001 Coll., il-protezzjoni tas-saħħa pubblika,
  • In-numru tal-Att 18/1997 l-att nukleari.

Anki f’każijiet fejn “hija “permess integrat maħruġ skont l-Att Nru 76/2002 Coll., l-IPPC, hija tintegra parti biss permessi speċifiċi, meħtieġa skont l-atti msemmija hawn fuq, u l-oħra għadhom maħruġa separatament.

Il-proċedura tal-EIA (regolati mill-Att Nru 100/2001 Coll., dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali) mhijiex parti integrali ta’ kunsens ta’ żvilupp (permess ambjentali) proċeduri fis-sistema legali tar-Repubblika Ċeka. Hija tirrappreżenta proċess separat iffinalizzata b’Dikjarazzjoni tal-EIA ħarġet “”. Din id- “dikjarazzjoni EIA” ma għandhiex in-natura vinkolanti tal-permess (awtorizzazzjoni). Din hija bażi obbligatorja għal deċiżjonijiet sussegwenti (permessi), li għandu jiġi rifless (iżda mhux neċessarjament) osservati f’dawn id-deċiżjonijiet. Dawn il-karatteristiċi tas-sistema ta’ proċeduri amministrattivi fi kwistjonijiet ambjentali tinfluwenza wkoll ir-regoli li jirregolaw il-possibbiltà tal-parteċipazzjoni pubblika. Proċeduri individwali

  • jew id-definizzjoni ġenerali tal-parti skont il-Kodiċi tal-Proċedura Amministrattiva (ibbażati fuq il-prinċipju ta’ “affettwati interessi legali”) japplikaw, jew
  • hemm definizzjoni speċifika ta’ partijiet affettwati (eż. sidien ta’ artijiet fil-proċeduri skont il-Kodici tal-Bini).

Barra minn hekk, hemm għadd ta’ dispożizzjonijiet speċjali sabiex organizzazzjonijiet ambjentali jipparteċipaw fil-proċeduri amministrattivi li jikkonċernaw l-ambjent. Minn dawn id-dispożizzjonijiet, użati l-aktar ta’ spiss huwa l-Artikolu 70 tal-Att Nru 114/1992 Coll., l-Att dwar il-ħarsien tan-natura. Id-dispożizzjoni tad-Direttiva EIA (Artikolu 23 paragrafu 9), skont liema organizzazzjonijiet ambjentali li pparteċipaw b’mod attiv fil-proċedura tal-EIA huma intitolati li jaġixxu bħala partijiet ta’ proċeduri ta’ awtorizzazzjoni sussegwenti, jintuża inqas ta’ spiss fil-prattika.

Bħala prinċipju ġenerali tal-liġi amministrattiva Ċeka, huwa possibbli li jitressaq appell kontra deċiżjonijiet amministrattivi li korp amministrattiv superjuri. Dan il-prinċipju japplika dejjem, ħlief f’każijiet rari ta’ atti li ma jkunux ingħataw f’forma regolari ta’ deċiżjoni amministrattiva (pereżempju, “ċertifikati ta’ spetturi awtorizzati li, taħt ċerti kundizzjonijiet, jistgħu jissostitwixxu tal-permessi tal-bini). M’hemm ukoll l-ebda appell kontra l-hekk imsejħa “miżuri ta’ natura ġenerali”. Bħala prinċipju, regolari ta’ appell quddiem korp amministrattiv superjuri għandha tiġi eżawrita qabel id-deċiżjoni amministrattiva tista’ tiġi riveduta mill-Qorti tal-Ġustizzja. Id-deċiżjonijiet amministrattivi tal-ewwel istanza ma jistax jittella’ l-qorti direttament. “irregolari” li ma jkun hemm l-ebda possibbiltà ta’ appell amministrattiv, iżda li għandhom ikunu suġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju jekk huma jistgħu jiksru d-drittijiet jew l-obbligi ta’ persuna huma eċċezzjoni waħda. Min-naħa l-oħra, “miżuri ta’ natura ġenerali” jista’ jinftiehem li l-Qorti direttament wara li jinħarġu. Fl-aħħar nett, eċċezzjoni speċifika hija possibbiltà li titressaq kawża “fl-interess pubbliku” kontra l-ewwel deċiżjoni amministrattiva taħt kundizzjonijiet speċifiċi ddefiniti mil-liġi. Bl-istess mod, azzjoni amministrattiva ordinarja, jekk disponibbli, għandhom jiġu eżawriti qabel tieħu l-każ quddiem il-qorti amministrattiva wkoll f’każijiet ta’ ommissjoni (nuqqas ta’ azzjoni) illegali tal-awtoritajiet amministrattivi jew f’każijiet ta’ interventi oħra “illegali” tal-awtoritajiet amministrattivi. Rimedji amministrattivi straordinarji m’għandhomx għalfejn jiġu eżawriti qabel tieħu l-każ quddiem il-Qorti.

B’mod ġenerali, il-qrati amministrattivi għandha teżamina kemm il-legalità sostantiva u proċedurali tad-deċiżjonijiet amministrattivi suġġetti għall-amministrazzjoni matul il-kawża. Il-ksur tad-dispożizzjonijiet proċedurali dwar il-proċedura amministrattiva hija raġuni biex jikkanċellaw id-deċiżjoni kkontestata, jekk huwa probabbli li din tista’ tikkawża l-illegalità tal-mertu tad-deċiżjoni inkwistjoni. Id-deċiżjoni tal-Qorti għandha tkun ibbażata fuq il-fatti kif kienu fiż-żmien meta ġiet adottata d-deċiżjoni amministrattiva. Normalment, il-qorti tieħu l-materjali miġbura matul il-proċedura amministrattiva bħala bażi tad-deċiżjonijiet tagħhom. Madankollu, dawn huma intitolati, jekk il-partijiet mal-proċedura tal-Qorti tissuġġerixxi dan, tivverifika l-eżattezza ta’ dawn il-materjali, jirrepetu jew jemendaw l-elementi kkunsidrati matul il-proċedura amministrattiva. Il-qorti għandha dejjem teżamina jekk l-awtoritajiet amministrattivi ma għandhomx jużaw ħażin jeċċedi l-ambitu tas-setgħat diskrezzjonali tagħhom. L-ambitu ta’ stħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjonijiet amministrattivi huwa fil-prattika limitat permezz ta’ ksur ta’ drittijiet, li tifforma l-bażi għar-regolament ta’ locus standi fi proċedimenti ġudizzjarji u amministrattivi tinfluwenza wkoll li l-argumenti ta’ atturi individwali huma meqjusa bħala ammissibbli. Dan jirrigwarda b’mod speċjali l-kawżi ta’ organizzazzjonijiet ambjentali. Dawn l-organizzazzjonijiet, skont il-ġurisprudenza eżistenti tal-qrati Ċeki, jista’ jitlob biss ksur tad-drittijiet proċedurali tagħhom fil-proċeduri amministrattivi, mhux l-legalità sostantiva tad-deċiżjonijiet amministrattivi bħala tali.

Skont il-Kodici tal-Bini, il-pjanijiet għall-użu tal-art u pjani ta’ żoni jinħarġu fil-forma tal-hekk imsejħa “miżuri ta’ natura ġenerali” u b’mod speċjali li jistgħu jiġu kkontestati. Miżura ta’ natura ġenerali” huwa definit mil-liġi bħala att vinkolanti, li mhijiex la d-deċiżjoni baxx. Barra minn hekk xi atti skont il-liġijiet ambjentali oħrajn, eż. regoli għad-dħul ta’ parks nazzjonali skont l-Att dwar il-protezzjoni tan-natura jew Għall-pjanijiet tal-baċiri tax-xmajjar skont l-Att dwar il-protezzjoni tal-ilma huma mogħtija f’din il-formola u għalhekk soġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju. Skont il-liġi, tal-persuni li jsostnu li d-drittijiet tagħhom ikunu ġew miksura permezz tal-ħruġ tal-miżura ta’ natura ġenerali għandhom locus standi biex tħarrek il-miżura fil-qorti. Il-Qorti Amministrattiva Suprema, madankollu, żviluppat ġurisprudenza restrittiva, li tipprovdi li huwa biss id-dritt in rem, jiġifieri d-drittijiet li jirrigwardaw is-sjieda ta’ proprjetà immobbli, jista’ jinkiser bil-ħruġ ta’ miżura ta’ natura ġenerali (jiġifieri l-pjan tal-użu tal-art). Għaldaqstant, huma biss il-proprjetarji milquta huma kkunsidrati li għandhom locus standi kontra miżuri ta’ natura ġenerali. Il-Qorti Amministrattiva Suprema ddeċidiet ukoll ripetutament li l-organizzazzjonijiet ambjentali ma għandhom locus standi kontra l-pjanijiet tal-użu tal-art (minkejja li ngħataw locus standi biex tfittex regoli għad-dħul ta’ parks nazzjonali. Sa tmiem l-2011, il-Qorti Amministrattiva Suprema kienet l-unika ġuriżdizzjoni li teżamina miżuri ta’ natura ġenerali mingħajr ebda rimedju ieħor. Mill-2012, il-qrati reġjonali għandhom din il-ġuriżdizzjoni u huwa possibbli li jitressaq ilment ta’ kassazzjoni kontra din id-deċiżjoni. Ir-regoli prinċipali ta’ prova huma simili għal ġudikatura amministrattiva b’mod ġenerali:

  • Il-qorti għandha teżamina kemm il-legalità sostantiva u proċedurali ta’ miżuri ta’ natura ġenerali,
  • fl-ambitu tal-argumenti ppreżentati fil-kawża u tal-ksur tad-drittijiet affettwati tal-attur,
  • Il-qrati huma intitolati, fuq is-suġġeriment ta’ partijiet, li tirrevedi jew temenda l-elementi kkunsidrati fil-qafas tal-proċedura għall-ħruġ ta’ din il-miżura.

Seduti ta’ smigħ isseħħ aktar spiss f’dan it-tip ta’ proċedura ġudizzjarja amministrattiva milli f’pajjiżi oħra.

Il-proċeduri tal-EIA:

Il-proċedura EIA mhijiex parti integrali ta’ kunsens ta’ żvilupp (permess) proċeduri fis-sistema legali tar-Repubblika Ċeka; permess tiddependi fuq proċess separat, li għandu l-karatteristiċi ewlenin li ġejjin:

  • Il-proċedura EIA bħala tali hija kompletament miftuħa għall-pubbliku,
  • ir-rapport EIA (Dokumentazzjoni) tkun aċċessibbli u li kulħadd għandu d-dritt li jagħmel kummenti f’limiti ta’ żmien speċifiċi,
  • “dikjarazzjoni EIA” għandha teżisti qabel deċiżjonijiet ulterjuri (permessi) jinħarġu, iżda ma għandhomx għalfejn jiġu rispettati (għandha biss tiġi kkunsidrata “)”,
  • Il-proċess huwa ffinalizzat permezz tal-ħruġ ta’ dikjarazzjoni “EIA”, li ma għandhiex in-natura vinkolanti tal-permess (awtorizzazzjoni), iżda huwa meqjus bħala “opinjoni esperta” (għalkemm huwa maħruġ mill-Ministeru tal-Ambjent jew l-awtorità amministrattiva reġjonali).

Konsegwentement, skont il-ġurisprudenza tal-qrati Ċeki, La Via (id-deċiżjonijiet dwar l-iskrining u d-definizzjoni tal-ambitu li huma magħquda f’waħda li taġixxi via) u lanqas “dikjarazzjoni EIA” jistgħu jiġu riveduti mill-qrati “indipendenti” jew “direttament”. Bħala qorti amministrattiva suprema ddeċidiet, huma għandhom ikunu suġġetti għal reviżjoni ġudizzjarja biss flimkien ma’ (jew fil-kamp ta’ applikazzjoni sussegwenti), il-permess jew permessi, pereżempju permezz tal-użu tal-art, permessi ta’ permess maħruġ skont l-Att dwar il-protezzjoni tan-natura, l-ilma Protection Act, il-minjieri, eċċ. F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġu kkunsidrati fil-permessi maħruġa skont liġijiet speċifiċi għall-proġett li kien soġġett għal EIA bħala “deċiżjonijiet VIA” (“żvilupp” fis-sens tad-Direttiva tal-EIA). Dawn id-deċiżjonijiet jistgħu jiġu riveduti mill-qrati skont il-kundizzjonijiet ġenerali ta’ reviżjoni tad-deċiżjonijiet amministrattivi. Locus standi biex tħarrek tingħata lil:

a) persuni li jsostnu li d-drittijiet tagħhom ikunu ġew miksura mill-imsemmija deċiżjoni li “joħloq, jibdel jew jannulla awtorevoli, tiddetermina d-drittijiet jew l-obbligi tagħhom” u

b) partijiet oħra għal proċedimenti amministrattivi għall-ħruġ ta’ deċiżjoni amministrattiva, li jasserixxi li d-drittijiet tagħhom ġew miksura f’din il-kawża u din tista’ tikkawża l-illegalità tad-deċiżjoni (locus standi biex tfittex bil-qorti dwar l-organizzazzjonijiet ambjentali huwa derivat minn din id-dispożizzjoni)

Barra minn hekk, skont emenda reċenti tad-Direttiva EIA (adottat f’Diċembru 2009) organizzazzjonijiet ambjentali li ppreżentaw kummenti fil-proċess tal-EIA, għandhom locus standi kontra d-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni, l-approvazzjoni ta’ proġett, li għalih l-Istima EIA ġiet maħruġa qabel. Organizzazzjonijiet ambjentali wkoll għandhom locus standi f’każijiet li ma pparteċipatx fil-proċedura amministrattiva għall-kunsens għall-iżvilupp. Din id-dispożizzjoni, madankollu, ma jagħmilhiex possibbli li tiġi mħarrka, skont id-deċiżjoni meħuda fil-qafas tal-iskrining u dwar id-definizzjoni tal-ambitu jew id-dikjarazzjoni tal-VIA direttament. Hija lanqas ma ntużatx fil-prattika sa issa, peress li jipparteċipaw organizzazzjonijiet ambjentali jistgħu jużaw regoli permanenti ġenerali. Minn dan isegwi li hemm aktar “modi” jiġifieri għal organizzazzjonijiet ambjentali, biex jiksbu locus standi sabiex jaġixxu kontra permessi ta’ żvilupp għall-proġett tal-VIA quddiem il-Qorti:

Jekk organizzazzjoni ambjentali jagħmel kummenti dwar ir-rapport dwar l-EIA (dokumentazzjoni) fil-limiti ta’ żmien għall-konsultazzjoni pubblika fil-proċedura tal-EIA, hija tista’ tikseb l-istatus ta’ parti fil-proċedura tal-kunsens għall-iżvilupp sussegwenti (u mbagħad, bħala tali parti, tiftaħ kawża kontra l-kunsens finali għall-iżvilupp), u, teoretikament, iressaq ilment kontra din id-deċiżjoni wkoll mingħajr ma jaġixxu bħala parti mill-proċedura amministrattiva.

b) Madankollu, l-organizzazzjonijiet ambjentali jistgħu jiksbu l-istatus ta’ parti fil-proċedura tal-kunsens għall-iżvilupp (irrispettivament minn jekk il-proġett huwiex soġġett għal EIA jew le) ukoll skont id-dispożizzjonijiet ta’ xi liġijiet oħrajn; li minnhom l-Artikolu 70 l-Att dwar il-protezzjoni tan-natura huwa użat l-aktar ta’ spiss.

Għal individwu li jipparteċipa fil-proċedura tal-EIA la hija meħtieġa u lanqas ma jagħti l-ebda drittijiet speċjali fir-rigward ta’ parteċipazzjoni f’proċeduri amministrattivi sussegwenti u lanqas aċċess għall-qrati. Għal dawn iż-żewġ possibbiltajiet, jeħtieġ li tiġi affettwata direttament kunsens għall-iżvilupp skont dawk id-drittijiet (jekk il-liġi speċjali ma teħtieġx kundizzjonijiet aktar stretti).

Il-qrati reġjonali huma l-forum li jikkontestaw id-deċiżjonijiet amministrattivi kollha, inklużi l-awtorizzazzjonijiet maħruġa wara proċedura EIA (bil-possibbiltà li jippreżenta ilment intiż kontra d-deċiżjoni tagħhom lill-Qorti Amministrattiva Suprema. Is-seduti ta’ smigħ ma għandhomx isiru jekk il-qrati jirrifjutaw l-kawża bħala inammissibbli, jew jekk dawn iħassru l-awtorizzazzjonijiet ta’ żbalji proċedurali jew li mhux iġġustifikat biżżejjed (mhux verifikabbli). Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja normalment jitlob lill-partijiet jekk jaqblu biex tiddeċiedi l-kawża mingħajr seduta ta’ smigħ, u b’ħafna (probabbilment fil-maġġoranza tal-każijiet, il-partijiet jaqblu magħha. Il-qorti għandha teżamina kemm il-legalità sostantiva u proċedurali ta’ kunsens ta’ żvilupp. Ir-regoli ta’ evidenza huma l-istess bħal fil-ġudikatura amministrattiva b’mod ġenerali. Il-qrati huma intitolati, fuq is-suġġeriment ta’ partijiet, li tirrevedi jew temenda l-elementi kkunsidrati matul il-proċedura amministrattiva. Flimkien ma’ kunsens għall-iżvilupp finali, kif ukoll il-legalità sostantiva u proċedurali tad-dikjarazzjoni tal-VIA u/jew “screening” tal-EIA u d-deċiżjoni dwar l-ambitu għandha tiġi riveduta. Teoretikament, il-qorti għandha, fuq suġġeriment tar-rikorrent, jivverifikaw ukoll materjali u sejbiet tekniċi, li fuqhom l-istima EIA u sussegwentement fil-kunsens għall-iżvilupp, sabiex ikun żgurat li ma jkunx hemm kunflitt ċar bejn dawn is-sejbiet u l-konklużjonijiet u r-raġunament tal-awtoritajiet amministrattivi. Fil-prattika, madankollu, il-qrati ta’ spiss ma jkunux lesti li jagħmlu dan, jiġifieri fil-każ ta’ kawżi ta’ organizzazzjonijiet ambjentali. F’każijiet ta’ rieżami ġudizzjarja tal-kunsens għal żvilupp ta’ proġetti li huma soġġetti għal EIA, Kundizzjonijiet Ġenerali għal mandat ta’ inibizzjoni japplikaw. Pereżempju, ir-rikorrent jitlob rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni għandu jipprova li

  • eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni li jaf jikkawżaw dannu “inkomparabbilment iktar serja” li tista’ tiġi kkawżata lil persuni oħra billi jagħtu rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni (meta mqabbla mal-kundizzjoni li r-rikorrent irid juri “dannu irreparabbli”, fis-seħħ sa tmiem l-2011) u
  • il-ħruġ ta’ mandat ta’ inibizzjoni ma tkunx tmur kontra xi interess pubbliku importanti.

L-unika regola speċjali applikabbli għall-kawża l-organizzazzjoni ambjentali, li jkun iffajljat kontra awtorizzazzjoni skont id-dispożizzjoni speċjali tal-EIA (mingħajr parteċipazzjoni preċedenti tal-organizzazzjoni matul il-proċedura amministrattiva). Għal dan it-tip ta’ tilwim, rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni (fil-forma ta’ effett sospensiv fir-rigward tal-kunsens għall-iżvilupp) ma tkunx disponibbli.

Proċeduri tal-IPPC:

Il-qrati jistgħu jirrevedu d-deċiżjonijiet finali tal-IPPC (permessi integrati), maħruġ skont l-Att Nru 76/2002 Coll. L-att tal-IPPC, taħt il-kundizzjonijiet ġenerali għal stħarriġ ġudizzjarju tal-atti amministrattivi. Locus standi kontra deċiżjonijiet tal-IPPC (“permessi”) huwa għaldaqstant mogħti lil

a) persuni li jsostnu li d-drittijiet tagħhom ikunu nkisru minn fid-deċiżjoni tal-IPPC li “joħloq, jibdel jew jannulla awtorevoli, tiddetermina d-drittijiet jew l-obbligi tagħhom” u

b) partijiet oħra għal proċedimenti amministrattivi għall-ħruġ ta’ deċiżjoni tal-IPPC, li jsostnu li d-drittijiet tagħhom ikunu ġew miksura f’din il-kawża u din tista’ tikkawża l-illegalità tad-deċiżjoni (locus standi biex tfittex bil-qorti dwar l-organizzazzjonijiet ambjentali huwa derivat minn din id-dispożizzjoni)

L-organizzazzjonijiet ambjentali għandhom locus standi kontra deċiżjoni tal-IPPC jekk jissodisfaw il-kondizzjonijiet tas-subparagrafu b), jiġifieri jekk din kienet parti tad-Direttiva IPPC proċedimenti amministrattivi (temm billi jinħareġ permess IPPC). Biex tinkiseb il-pożizzjoni ta’ parti ta’ dan il-proċediment, l-organizzazzjoni għandha tħabbar biex il-korp amministrattiv kompetenti li jkun jixtieq jipparteċipa fil-proċediment fil-limitu ta’ żmien ta’ 8 jum mill-pubblikazzjoni tal-informazzjoni dwar it-talba għal deċiżjoni dwar l-IPPC b’avviż pubbliku. Barra minn hekk, organizzazzjoni ambjentali li ppreżentaw kummenti fil-proċess tal-EIA, proċeduri tal-IPPC preċedenti probabbilment jista’ jħarrek fid-deċiżjoni tal-IPPC anki jekk l-organizzazzjoni ma kinitx se tipparteċipa f’din il-proċedura. Madankollu, ma hemm ebda ġurisprudenza li turi dan. Minn perspettiva formali, mhuwiex meħtieġ li jipparteċipaw b’mod attiv fil-konsultazzjoni pubblika fażi tal-IPPC, sabiex ikollha locus standi kontra deċiżjoni tal-IPPC quddiem il-qrati. Jekk individwu jew organizzazzjoni ambjentali tissodisfa l-kriterji biex tkun parti tal-IPPC proċedimenti amministrattivi tista’ tressaq appell amministrattiv kontra deċiżjoni tal-IPPC u konsegwentement għandhom locus standi kontra deċiżjoni finali, anke jekk ma jkunux attivi fi proċedura amministrattiva tal-IPPC. Madankollu, jekk il-parti li mhijiex attiva, ikollu inqas ċans li jirnexxu b’appell u/jew ilment, peress li huwa aktar diffiċli għall-parti li tallega li d-drittijiet tagħha ġew miksura fil-proċedura u fil-ħruġ tad-deċiżjoni tal-IPPC.

Il-qrati reġjonali huma fora biex jisfidaw deċiżjonijiet tal-IPPC (bil-possibbiltà li jippreżenta ilment intiż kontra d-deċiżjoni tagħhom lill-Qorti Amministrattiva Suprema. Is-seduti ta’ smigħ ma għandhomx isiru jekk il-qrati jirrifjutaw l-kawża bħala inammissibbli, jew jekk dawn iħassru l-awtorizzazzjonijiet ta’ żbalji proċedurali jew li mhux iġġustifikat biżżejjed (mhux verifikabbli). Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja normalment jitlob lill-partijiet jekk jaqblu biex tiddeċiedi l-kawża mingħajr seduta ta’ smigħ, u f’ħafna każijiet, il-Partijiet jaqblu. Il-qorti għandha teżamina kemm il-legalità sostantiva u proċedurali ta’ deċiżjonijiet tal-IPPC. Ir-regoli ta’ evidenza huma l-istess bħal fil-ġudikatura amministrattiva b’mod ġenerali. Il-qrati huma intitolati, fuq is-suġġeriment ta’ partijiet, li tirrevedi jew temenda l-elementi kkunsidrati fl-IPPC proċedura amministrattiva. Teoretikament, il-qorti għandha, fuq suġġeriment tar-rikorrent, jivverifikaw ukoll materjali u sejbiet tekniċi, li fuqhom hija bbażata deċiżjoni tal-IPPC, tal-inqas sa fejn jekk ma jkunx hemm sitwazzjoni ċara ta’ kunflitt bejn dawn is-sejbiet u l-konklużjonijiet u l-motivazzjoni tad-deċiżjoni tal-IPPC. Fil-prattika, madankollu, il-qrati ta’ spiss ma jkunux lesti li jagħmlu dan, jiġifieri fil-każ ta’ kawżi ta’ organizzazzjonijiet ambjentali. F’każijiet fejn il-Qorti tirrevedi deċiżjonijiet tal-IPPC, il-kundizzjonijiet ġenerali għal mandat ta’ inibizzjoni japplikaw. Ir-rikorrent jitlob rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni għandu jipprova li

  • eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni li jaf jikkawżaw dannu “inkomparabbilment iktar serja” li tista’ tiġi kkawżata lil persuni oħra billi jagħtu rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni (sal-aħħar tal-2011, kien hemm kundizzjoni ta’ “dannu irreparabbli”) u
  • il-ħruġ ta’ mandat ta’ inibizzjoni ma tkunx kuntrarja għal u interess pubbliku importanti.

V. aċċess għall-ġustizzja kontra l-atti jew l-ommissjonijiet

Pretensjonijiet kontra individwi jew entitajiet ġuridiċi jistgħu jiġu ppreżentati direttament quddiem il-qrati ċivili (fl-ambitu ta’ ġudikatura ċivili) f’kull kwistjoni li tirrigwarda d-drittijiet u d-dmirijiet privati, inklużi dawk li għandhom x’jaqsmu mal-ħarsien tad-dritt kostituzzjonali għal ambjent favorevoli. In-nies jistgħu jinvokaw dan id-dritt kostituzzjonali biss fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-liġijiet li jimplimentaw dawn id-drittijiet. Dan ifisser li talbiet imressqa quddiem il-qrati ċivili kontra individwi jew entitajiet ġuridiċi, ir-rikorrent ma jagħmlu talba u juru li dazju speċifiku stabbilit mil-liġi kien kiser mill-konvenut u li d-drittijiet tar-rikorrent ġew miksura b’dak il-mod. Tipiċi ta’ pretensjonijiet kontra individwi jew entitajiet legali, dwar kwistjonijiet ambjentali (dritt għal ambjent favorevoli jinkludi)

  • Azzjonijiet “ġirien”, li permezz tagħhom ir-rikorrenti qed titlob lill-Qorti biex tordna lill-konvenut biex jieqaf li jdejjaq lil hinn jirnexxiela “ġirien” jew “jheddu serjament id-drittijiet tagħhom” (eż. billi l-ħsejjes, tniġġis, eċċ.). Il-Qorti tista’ tordna lill-konvenut biex twaqqaf l-attività illegali f’każijiet bħal dawn, mingħajr ebda preċiżazzjoni oħra kif jista’ jintlaħaq dan l-għan.
  • “azzjonijiet għall-protezzjoni tal-personalità u/jew privatezza”, li permezz tagħha r-rikorrent jitlob protezzjoni kontra ndħil illegali fi sfera privata tiegħu jew tagħha (il-personalità), li tinkludi wkoll il-Korp, is-saħħa u l-kwalità tal-ambjent. L-indikazzjoni tista’ timmira għal terminazzjoni ta’ interventi illegali fl-isfera privata, it-tneħħija tar-riżultati ta’ dawn l-interventi, ta’ sodisfazzjon xierqa
  • azzjoni li titlob kumpens monetarju għall-ħsara ambjentali, li wassal ukoll għal telf ta’ flus lir-rikorrent
  • “azzjoni preventiva”, li permezz tagħha r-rikorrent jitlob lill-Qorti Ġenerali sabiex tordna lill-konvenut biex jieħdu miżuri għall-prevenzjoni ta’ danni fuq l-ambjent naturali (eż.).

Ġeneralment mhuwiex possibbli li jitressqu talbiet kontra individwi jew entitajiet ġuridiċi direttament lill-qorti amministrattiva. Eċċezzjoni hija sitwazzjoni fejn persuna jew entità ġuridika li taġixxi bħala korp amministrattiv (eż. jekk spettur awtorizzat joħroġ iċ-ċertifikat, li, taħt ċerti kundizzjonijiet, jista’ jissostitwixxi l-permess tal-bini). Lanqas ma huwa possibbli li jitressqu talbiet kontra individwi jew entitajiet ġuridiċi direttament quddiem il-qrati kriminali.

Jekk organizzazzjoni tal-Istat li jaġixxi bħala rappreżentant tal-Istat fil-qasam tad-dritt privat (attivitajiet kummerċjali eċċ.), l-istess tip ta’ talbiet jistgħu jitressqu quddiem il-qrati ċivili kontra l-Istat, kontra individwi jew entitajiet ġuridiċi. Fil-qasam ġudizzjarju, amministrattiv ta’ kawżi kontra d-deċiżjonijiet ta’ korpi tal-Istat (awtoritajiet amministrattivi) fi kwistjonijiet ambjentali jistgħu jiġu ppreżentati taħt ċerti kundizzjonijiet. Bħala regola ġenerali, huwa possibbli biss li titlob lill-Qorti biex tħassar id-deċiżjoni, bi ftit eċċezzjonijiet (moderazzjoni ta’ penali amministrattivi, biex jiżvelaw l-informazzjoni). Barra minn hekk, persuna li tkun eżawrita l-miżuri għall-protezzjoni kontra s-sajd illegali ta’ ommissjoni (nuqqas ta’ azzjoni) ta’ awtorità amministrattiva, li tikser id-drittijiet tiegħu jew tagħha, tista’ titlob lill-qorti biex tordna lill-awtorità amministrattiva “li tagħti deċiżjoni dwar il-mertu tal-materja.” Madankollu, il- “lakuna” f’dan ir-Regolament (kif interpretat minn l-qrati amministrattivi Ċeki), li twassal għall-konklużjoni li mhuwiex possibbli li titlob lill-qorti biex tordna lill-Awtorità tibda l-proċedura hija stess (ex officio), meta hija għandha obbligu bil-liġi li tagħmel dan (pereżempju, jekk hemm proġett mibni jew operat mingħajr il-permessi meħtieġa). Il-Qorti ripetutament mċaħħda l-kawżi ġirien milquta f’każijiet bħal dawn. M’hemm ukoll l-ebda regolament rigward il-kwalità ta’ organizzazzjonijiet ambjentali li jħarrku lil awtoritajiet amministrattivi f’każ ta’ ommissjoni illegali. Jista’ jkun possibbli li jintuża tip ieħor ta’ azzjoni tal-amministrazzjoni — l-hekk imsejħa “Azzjoni kontra interventi illegali minn awtoritajiet amministrattivi” — f’każijiet bħal dawn. Regolament leġiżlattiv ta’ dan it-tip ta’ azzjoni nbidel mill-2012. Skont il-formulazzjoni attwali, kull persuna li d-drittijiet tagħha ġew miksura minn “intervent illegali, tagħlim jew infurzar” mill-awtorità amministrattiva tista’ titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja li jipprojbixxi lill-awtorità milli jkomplu bl-intervent, li tordna lill-awtorità biex ineħħu r-riżultati ta’ dawn l-interventi, jew biex jiddikjaraw li huwa illegali.

Hemm żewġ awtoritajiet kompetenti fil-qasam ta’ responsabbiltà ekoloġiċi: L-Ispettorat Ambjentali Ċek u l-Ministeru tal-Ambjent. Il-Ministeru tal-Ambjent jeżerċita l-kompetenzi ta’ korp amministrattiv ċentrali tas-segment kollu tal-protezzjoni ambjentali, inkluża ħsara ambjentali; l-Ispettorat taċċetta s-sottomissjonijiet u t-talba għal azzjoni u għandha s-setgħa li timponi miżuri ta’ prevenzjoni jew rimedju fir-rigward tal-ħsara ambjentali u penali. Il-proċedura dwar l-impożizzjoni ta’ miżuri preventivi jew ta’ rimedju fir-rigward ta’ danni ambjentali jistgħu jkunu mibdija ex officio mill-Ispettorat jew fuq talba. Din it-talba tista’, madankollu, tiġi ppreżentata biss minn persuni milquta jew li x’aktarx ikunu milquta mid-danni ambjentali (bħal sidien); l-organizzazzjonijiet ambjentali huma ġeneralment mhux affettwat anki jekk il-protezzjoni tal-ambjent. Organizzazzjonijiet ambjentali u l-pubbliku ġenerali tista’ biss tippreżenta sottomissjoni bil-miktub li titlob l-awtorità li tagħti bidu għall-proċedura ex officio; Madankollu, huwa f’idejn l-Awtorità biex tiddeċiedi jekk għandhiex tibda l-proċedura jew le.

Partijiet fil-kawża li tikkonċerna kwistjonijiet ta’ responsabbiltà ambjentali tista’ tressaq il-kawża quddiem il-qrati amministrattivi ladarba d-deċiżjoni amministrattiva hija finali. Dan ifisser li rimedju amministrattiv ordinarju, appell quddiem il-Ministeru għall-ambjent, għandhom ikunu eżawriti. Organizzazzjonijiet ambjentali, għalkemm ma tistax tiftaħ il-proċedimenti nnifishom, jistgħu jsiru parti mill-proċedura mibdija mill-Ispettorat minħabba l-Att dwar il-protezzjoni tan-natura. F’każijiet bħal dawn, jista’ wkoll iressaq ilment kontra d-deċiżjoni tal-ispettorat. Il-persuni li d-drittijiet tagħhom ikunu nkisru bħala riżultat tad-deċiżjoni amministrattiva tista’ wkoll tiftaħ kawża. F’każijiet fejn ma jkunx hemm talba għal azzjoni u l-Ispettorat tfalli anki sabiex tinbeda proċedura ex officio, organizzazzjonijiet ambjentali jew xi ħadd mill-pubbliku ġenerali jista’ jitlob lill-Ministeru għal rimedju. Madankollu, meta l-ministeru nnifsu ma jagħmilx dan, il-qorti ma tistax tordna mandat passiv (li tibda l-proċedura) u mhuwiex possibbli li jinfurzaw ir-responsabbiltà ambjentali matul il-proċedura amministrattiva. Madankollu huwa possibbli li jinfurzaw ir-responsabbiltà ambjentali permezz ta’ talbiet privati. Jista’ jkun hemm tip ieħor ta’ infurzar tar-responsabilità ambjentali, li huwa l-każ meta d-deċiżjoni dwar miżuri preventivi jew ta’ rimedju tkun maħruġa imma mhux rispettat. Skont il-leġiżlazzjoni Ċeka, ġeneralment huwa f’idejn l-korp amministrattiv li ħa deċiżjoni li timponi dazji mhux finanzjarji (bħal deċiżjoni li timponi miżuri ta’ prevenzjoni jew rimedju fir-rigward tal-ħsara ambjentali) biex jinfurzawha. Biex jiġi żgurat li tali deċiżjoni tiġi rispettata u l-impenji imposti jkunu sodisfatti. Fil-każ li d-deċiżjoni mhux qed jiġi rispettat, l-awtorità kompetenti tista’ timponi multi fuq il-persuna obbligata jew jiżguraw li jissodisfa l-obbligi imposti bi spejjeż tal-persuna obbligata. Barra minn hekk, persuna awtorizzata mid-Deċiżjoni tista’ tiġi infurzata d-deċiżjoni li timponi dazji mhux finanzjarji (jiġifieri, il-persuna obbligata għandha taġixxi jew tastjeni milli taġixxi f’isem il-persuna awtorizzata). Dan tal-aħħar huwa applikabbli f’sitwazzjonijiet meta d-danni ambjentali li jaffettwa proprjetà ta’ xi ħadd ieħor għajr il-persuna responsabbli.

VI. Mezzi oħra ta’ aċċess għall-ġustizzja

Apparti mill-parteċipazzjoni fil-proċeduri amministrattivi u li jikkontesta d-deċiżjonijiet tal-qrati amministrattivi, hemm diversi rimedji oħra li jistgħu jintużaw minn kemm il-partijiet għall-proċeduri amministrattivi u l-pubbliku ġenerali. Jiġifieri:

  • Sottomissjonijiet li l-awtoritajiet kompetenti biex jibdew proċedura ex officio, inklużi l-preżentazzjonijiet li jieħdu miżuri kontra nuqqas ta’ azzjoni ta’ awtorità subordinati,
  • Rimedji amministrattivi straordinarja (jiġifieri r-reviżjoni tad-deċiżjonijiet amministrattivi fis-seħħ, il-proċedura l-ġdida (mill-ġdid)),
  • Is-sottomissjonijiet li l-Ombudsman, notifika kriminali tal-pulizija jew tal-prosekuzzjoni pubblika, u s-sottomissjonijiet lill-Prosekutur Pubbliku u l-Ombudsperson għall-fajl actio popularis.

Madankollu, dawn ir-rimedji jkunu — b’mod ġenerali — aktar dgħajfa. Dawn ma jkunux formalment tibda kwalunkwe proċedura. Huwa f’idejn l-awtoritajiet kompetenti sabiex jiddeċiedu jekk jibdewx il-proċedura jew le jekk il-preżentatur għandu biss id-dritt li jiġu mgħarrfa dwar x’ikun ġara wara l-allegazzjonijiet tiegħu.

Hemm ombudsman ġenerali wieħed fir-Repubblika Ċeka li jittratta l-każijiet kollha fejn korpi amministrattivi jaġixxi jew jonqos milli jaġixxi bi ksur tad-dritt, il-prinċipji demokratiċi tal-istat tad-dritt jew il-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba; Din tkopri wkoll kawżi ambjentali. L-Ombudsman jista’ jibda l-investigazzjoni tagħha ex officio. Barra minn hekk, kulħadd jista’ javviċina lill-Ombudsman mas-sottomissjoni (kundizzjonijiet speċifiċi jkunu stipulati dwar meta l-Ombudsman jista’ jiddeċiedi li ma jittrattaw is-sottomissjoni, eż. Il-ksur għandu iktar minn 1 sena). Madankollu, anki li kieku l-Ombudsman ikkonkluda li l-awtorità amministrattiva tkun kisret il-liġi, hu jista’ biss jirrakkomanda lill-Awtorità tieħu miżuri korrettivi, ma dan jiġi impost. Jekk ma jiġux rispettati, Ombudsperson jistgħu jikkuntattjaw l-awtorità ġerarkika jew ta’ gvern u jgħarrfu lill-pubbliku ġenerali.

Mhuwiex possibbli għal kull persuna li tressaq ilment kriminali privati. Ir-reati kollha huma mħarrka minn l-Istat (irrappreżentat minn prosekuturi pubbliċi), kwalunkwe persuna tista’, madankollu, jinnotifikaw lill-awtoritajiet ta’ prosekuzzjoni (pulizija u prosekuzzjoni pubblika) jekk hu jew hi jkollu suspett li wettaq reat; Wara dan, hu jista’ jiġi biss mgħarraf dwar is-segwitu ta’ din in-notifika. Persuni offiżi (persuni li sofrew dannu, telf ta’ proprjetà, jew morali jew ħsara oħra bħala riżultat ta’ reat kriminali mwettaq) ikollhom id-drittijiet proċedurali u jista’ jkollha influwenza fuq il-proċedura kriminali (pereżempju, tista’ tressaq ilment kontra t-tmiem ta’ prosekuzzjoni kriminali).

Kemm l-Ombudsman kif ukoll il-Kap Prosekutur Pubbliku jista’ jiftaħ kawża “fl-interess pubbliku” kontra kull deċiżjoni amministrattiva, jekk ikunu “sib” (il-kap prosekutur pubbliku) jew “prova” (l-ombudsman) interess pubbliku importanti li jagħmlu dan.

Mekkaniżmi ta’ ġestjoni ta’ ilmenti prinċipali, dwar azzjonijiet amministrattivi mhux xierqa, in-nuqqas ta’ azzjonijiet jew ommissjonijiet amministrattivi, jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej:

  • lment lill-Ombudsman
  • Kawża kontra nuqqas ta’ azzjoni (din tapplika biss f’każijiet fejn il-proċedura amministrattiva tkun għaddejja iżda l-awtorità tirrifjuta li toħroġ deċiżjoni)
  • jilmenta dwar l-imġiba mhux xierqa ta’ uffiċjal jew l-azzjonijiet tal-korp amministrattiv (madankollu, dan l-ilment huwa mmaniġġjat primarjament mill-istess awtorità li jkun hemm l-ilment dwarha — fil-każ biss li din ma kinitx ittrattata tajjeb, huwa possibbli li l-approċċ il-korp amministrattiv superjuri),
  • fil-każijiet l-aktar serji, li jinnotifikaw l-awtoritajiet tal-prosekuzzjoni (pulizija u prosekuzzjoni pubblika)
Ma hemmx istituzzjonijiet jew korpi oħra li għandhom il-kompetenza biex jipprovdu aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali, apparti minn dawk deskritti hawn fuq. Jiġifieri:
  • l-awtoritajiet amministrattivi li huma responsabbli għall-amministrazzjoni pubblika dwar żoni ambjentali speċifiċi jew relatati mal-ambjent,
  • Il-qrati,
  • l-Ombudsman u
  • prosekuzzjoni pubblika.

VII. Locus standi

Locus standi

Il-proċedura amministrattiva

Proċedura ġudizzjarja

Individwi

“drittijiet possibbilment affettwati direttament”

indeboliment ta’ dritt

NGOs

Protezzjoni ta’ interessi pubbliċi

indeboliment ta’ dritt/protezzjoni tal-interessi pubbliċi (kawża partikolari skont l-EIA Act)

Entitajiet legali oħrajn (inklużi l-Muniċipji)

“drittijiet possibbilment affettwati direttament”

indeboliment ta’ dritt

Gruppi ad hoc

Via biss proċedura ta’ konsultazzjoni u l-pjanijiet tal-użu tal-art l-adozzjoni — miftuħa għal kull min jixtieq jagħmel kummenti

ebda possibbiltà

NGOs barranin

indeboliment ta’ dritt

Oħrajn (organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem u l-kmamar tal-kummerċ — Proċedura tal-IPPC, il-Kap Prosekutur Pubbliku u l-Ombudsperson — kawżi ta’ interess pubbliku)

“drittijiet possibbilment affettwati direttament”

indeboliment ta’ dritt/protezzjoni ta’ interessi pubbliċi (Kap Prosekutur Pubbliku u l-Ombudsperson)

Fi proċedimenti amministrattivi, ir-regola bażika” (“id-dritt li wieħed ikollu pożizzjoni), il-kunċett ta’ “drittijiet jew doveri tista’ tkun milquta direttament” mid-deċiżjoni. Dan il-kunċett huwa ġeneralment espress fl-Artikolu 27 tal-Att Nru 500/2004 Coll., Kodiċi Amministrattiv, li skontu, persuni “id-drittijiet jew id-dmirijiet tagħhom jistgħu jiġu affettwati direttament minn deċiżjoni amministrattiva” huma kkunsidrati bħala partijiet għall-proċeduri amministrattivi (maġenb lill-persuni li ressqu talba għal permess (l-applikanti), persuni li d-Deċiżjoni għandha toħloq, jabolixxi jew ibiddel id-drittijiet u d-dmirijiet tagħhom u persuni li pożizzjoni ta’ Parti hija stipulata permezz ta’ att speċjali). Din ir-regola hija modifikata minn xi atti settorjali:

a) għall-ħarsien tal-ambjent, l-aktar waħda importanti hija l-Att Nru 183/2006 Coll., il-bini ta’ att. Dan l-att jinkludi definizzjonijiet awtonomi ta’ partijiet tal-proċeduri amministrattivi għall-ħruġ l-użu tal-art u l-permessi għall-bini. Skont dawn id-definizzjonijiet, huma biss individwi u entitajiet legali li d-drittijiet ta’ proprjetà tagħhom jew drittijiet in rem oħra li jistgħu jiġu affettwati direttament mill-permess għandhom status ta’ parti tal-proċeduri.

b) simili huwa r-regolament ta’ partijiet tal-proċeduri amministrattivi skont l-Att Nru 44/1988 Coll. Il-minjieri.

ċ) f’xi proċeduri oħra relatati mal-ambjent, l-applikant huwa l-unika persuna li għandha d-drittijiet ta’ parti. Din is-sitwazzjoni teżisti pereżempju fir-rigward tal- “eċċezzjonijiet” tal-istorbju — Deċiżjonijiet li jawtorizzaw operatur ta’ sors ta’ storbju li jaqbeż il-limiti massimi li jkompli mal-operazzjonijiet għal perjodu limitat ta’ żmien (bil-possibbiltà ta’ estensjoni). Eżempji oħra huma permessi maħruġa skont l-Att Nru 18/1997 Coll., l-Att nukleari.

d) min-naħa l-oħra, dwar proċeduri ta’ konsultazzjoni (li ma jkunux spiċċaw b’permess vinkolanti) u l-proċeduri ta’ adozzjoni l-pjanijiet tal-użu tal-art huma miftuħa għal kull min jixtieq jagħmel kummenti; Dawn huma wkoll l-uniċi proċeduri li fihom il-gruppi ad hoc jistgħu jieħdu sehem.

L-organizzazzjonijiet ambjentali jistgħu jiksbu l-istatus ta’ parti fil-proċeduri amministrattivi ambjentali skont numru ta’ atti speċifiċi; inkluż l-Att dwar il-protezzjoni tan-natura, EIA, l-IPPC, l-Att dwar il-protezzjoni tal-ilma, u xi oħrajn. L-organizzazzjonijiet ambjentali li jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ dawn l-atti għandu jkollhom id-dritt li jkunu parti għall-proċedimenti kollha li fihom l-interessi protetti minn dawn l-atti huma influwenzati (jiġifieri fil-proċedimenti skont l-Att dwar il-bini). Huwa kkonfermat mill-ġurisprudenza, li r-raġuni għal din il-possibbiltà hija li għandu jkun possibbli għal organizzazzjonijiet għall-promozzjoni tal-interess pubbliku dwar il-protezzjoni tal-ambjent u l-komponenti speċifiċi tagħha fil-pożizzjoni ta’ parti. Madankollu, la l-organizzazzjonijiet ambjentali jistgħu jsiru partijiet f’każijiet fejn il-liġi tipprovdi espressament li l-applikant huwa l-unika parti fil-proċedimenti.

Il-muniċipalitajiet għandhom id-dritt li jkunu parti minn proċedimenti amministrattivi skont l-istess prinċipji bħal entitajiet legali oħra (fuq il-kunċett ta’ “drittijiet possibbilment affettwati direttament”). Proċedura tal-IPPC, l-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem u l-kmamar tal-kummerċ jistgħu jiksbu status ta’ Parti taħt l-istess kondizzjonijiet bħal organizzazzjonijiet ambjentali; Madankollu, dawn huma kkunsidrati li jiddefendu l-interessi tagħhom u l-interessi tal-membri tagħhom. Fuq il-livell tal-proċeduri ġudizzjarji, kompletament prevalenti tal-kunċett ta’ locus standi għall-kategoriji kollha ta’ suġġetti għall-kunċett ta’ ksur ta’ dritt. Id-dispożizzjoni stabbilita ġenerali ta’ natura ġudizzjarja (l-Artikolu 65 tal-Att Nru 150/2002 Coll., il-Kodiċi Amministrattiv), jgħid li l-ġudikatura permanenti kontra deċiżjonijiet amministrattivi huwa mogħti lil

a) persuni li jsostnu li d-drittijiet tagħhom ikunu ġew miksura mill-imsemmija deċiżjoni li “joħloq, jibdel jew jannulla awtorevoli, tiddetermina d-drittijiet jew l-obbligi tagħhom” u

b) partijiet oħra għal proċedimenti amministrattivi għall-ħruġ ta’ deċiżjoni amministrattiva, li jasserixxi li d-drittijiet tagħhom ġew miksura f’din il-kawża u din tista’ tikkawża l-illegalità tad-deċiżjoni (locus standi biex tfittex bil-qorti dwar l-organizzazzjonijiet ambjentali huwa derivat minn din id-dispożizzjoni).

Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, li jiftaħ kawża fi proċedura ġudizzjarja hi marbuta mill-qrib mal-istatus ta’ parti għal proċedura amministrattiva rilevanti. Għalhekk, ħlief ftit possibilitajiet ta’ hekk imsejħa “kawżi ta’ interess pubbliku”, ma hemm l-ebda regolament speċjali dwar id-drittijiet permanenti għal qasam legali speċifiku jew atturi. Fl-istess ħin, l-ambitu tas-suġġetti ma’ żona partikolari li hija influwenzata b’mod qawwi l-kamp ta’ applikazzjoni tal-partijiet il-proċeduri amministrattivi rilevanti. Pereżempju, peress li huma biss l- “ġirien” (persuni li d-drittijiet ta’ proprjetà tagħhom ġew affettwati) huma partijiet għal proċeduri amministrattivi skont l-Att dwar il-Bini (maġenb l-investitur, il-muniċipalità u possibbilment ta’ NGOs), huma biss dawn il-persuni jistgħu wkoll għandhom locus standi kontra deċiżjoni finali maħruġa skont l-Att dwar il-Bini. F’każijiet fejn l-applikant huwa l-unika parti fil-proċedura amministrattiva, hija biss ir-rikorrenti li għandha locus standi kontra deċiżjoni fil-qorti. L-organizzazzjonijiet ambjentali, skont il-ġurisprudenza eżistenti tal-qrati Ċeki, jista’ jitlob biss ksur tad-drittijiet proċedurali tagħhom fil-proċeduri amministrattivi, mhux l-legalità sostantiva tad-deċiżjonijiet amministrattivi bħala tali. Huwa l-konsegwenza ta’ applikazzjoni stretta tal-kunċett ta’ indeboliment ta’ dritt dwar il-kawża tagħhom; Minkejja r-raġuni għall-parteċipazzjoni tagħhom fil-proċedura amministrattiva huwa l-protezzjoni tal-interess pubbliku, dan ifisser li l-organizzazzjonijiet jistgħu jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja biex teżamina mill-ġdid dawn li ġejjin:

  • jekk ikunu jistgħu jaraw id-dokumenti kollha relatati tal-permess ambjentali,
  • Kieku kellhom biżżejjed żmien biex jeżaminahom u jesprimu l-opinjoni tagħhom,
  • jekk ikunu ġew mistiedna għas-seduta ta’ smigħ pubbliku, eċċ.

Madankollu, jekk id-duttrina hija interpretata b’mod strett, huma ma jistgħux isostnu li d-deċiżjoni tikser ir-rekwiżiti tal-liġijiet ambjentali (pereżempju limiti tal-emissjonijiet jew dispożizzjonijiet li jipprojbixxu ċerti attivitajiet f’żoni protetti), peress li din ma hijiex marbuta ma’ kwalunkwe “personali”. Dan l-approċċ huwa appoġġat ukoll mill-ġurisprudenza tal-Qorti Kostituzzjonali, skont liema entitajiet legali, inklużi organizzazzjonijiet ambjentali, tistax tinvoka dritt għal ambjent favorevoli, peress li huwa “manifestament” jappartjenu biss għall-individwi. Min-naħa l-oħra, hemm ukoll deċiżjonijiet li fihom il-Qorti kienet, de facto, tittratta “oġġezzjonijiet sostantivi” mill-NGOs.

M’hemmx actio popularis (fis-sens ta’ locus standi ta’ xi ħadd li jfittex xi tip ta’ deċiżjonijiet) f’kull qasam tal-liġi fir-Repubblika Ċeka. Il-kodiċi ta’ ġudikatura amministrattiva fih dispożizzjoni li skontha “il-kawża fl-interess pubbliku” jistgħu jitressqu minn

  • Il-Kap Prosekutur Pubbliku
  • l-Ombudsman
  • Awtorità pubblika oħra intitolati li jagħmlu dan minn liġi speċjali
  • persuna intitolata li tagħmel dan b’mod espliċitu permezz ta’ liġi speċjali

Il-Kap Prosekutur Pubbliku u l-Ombudsman jista’ jressaq kawża “fl-interess pubbliku” kontra kull deċiżjoni amministrattiva, jekk ikunu “sib” (il-kap prosekutur pubbliku) jew “prova” (l-ombudsman) interess pubbliku importanti li jagħmlu dan. Ma hemm l-ebda leġiżlazzjoni li tagħti d-dritt li jressqu kawża fl-interess pubbliku, jew kwalunkwe tip ieħor ta’ ilment amministrattiv, lil kwalunkwe awtorità pubblika oħra. Fir-rigward ta’ persuni oħra, l-uniku tip speċifiku ta’ locus standi f’kawża “fl-interess pubbliku”, li jikkonċerna l-liġi Ċeka (minn Diċembru 2009) jinsab f’dan l-att tal-EIA. Skont l-Artikolu 23 paragrafu 10 ta’ dan l-att, organizzazzjonijiet ambjentali jew muniċipalitajiet, li ppreżentaw kummenti fil-proċess tal-EIA, li jfittex il-kunsens għall-iżvilupp l-approvazzjoni ta’ proġett, li għalih kienet ġiet maħruġa d-dikjarazzjoni EIA rilevanti. Jekk huma jagħżlu li jressqu kawża skont din id-dispożizzjoni, ma huwiex neċessarju għalihom li jipparteċipaw fil-proċedura amministrattiva ta’ awtorizzazzjoni bħala parti. Teoretikament, il-kunċett ta’ ksur ta’ dritt ma tistax tapplika wkoll f’dan il-każ u l-organizzazzjonijiet ambjentali għandha mingħajr dubju jkollhom id-dritt li jikkontesta wkoll il-legalità sostantiva tad-deċiżjoni kkontestata. Min-naħa l-oħra, jekk din it-tip ta’ kawża ta’ inibizzjoni ma tiġi preżentata, l-eżenzjoni ma tkunx disponibbli. Fil-prattika, għad m’hemm l-ebda tentattiv biex jaħtfu din l-opportunità.

S’issa, l-organizzazzjonijiet ambjentali jaqdu l-iktar li jintuża għall-forniment tal-Att dwar il-protezzjoni tan-natura u, biss bħala t-tieni u t-tielet għall-għażliet rispettivi, l-EIA u l-IPPC l-atti. Kif diġà ġie spjegat hawn fuq, hemm aktar “modi”, jiġifieri għal organizzazzjonijiet ambjentali, kif isiru parti fil-proċedura amministrattiva, u b’dak il-mod (indirettament) sabiex jiksbu locus standi kontra deċiżjonijiet amministrattivi fi kwistjonijiet ambjentali quddiem il-qrati. L-individwi l-aktar jieħdu l-pożizzjoni tagħhom mill-pożizzjoni ta’ “milquta direttament neighbor” (fir-rigward ta’ deċiżjonijiet mogħtija skont l-Att dwar il-Bini) jew “persuna li d-drittijiet jew l-obbligi jistgħu jkunu affettwati direttament” rigward il-parti l-kbira tad-deċiżjonijiet l-oħrajn.

VIII. Rappreżentanza legali

Rappreżentazzjoni legali minn avukat hija obbligatorja fi proċedimenti ġudizzjarji quddiem il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Qorti Suprema u l-Qorti Kostituzzjonali, indipendentement min-natura tal-kawża, inkluż każijiet ambjentali. Persuni fiżiċi li huma stess ikollhom edukazzjoni li jikkorrispondi ma’ edukazzjoni meħtieġa sabiex isir avukat jew persuna ġuridika li jkun impjegat jew membru din l-edukazzjoni ma għandhomx għalfejn ikunu legalment irrappreżentata minn avukat ieħor ħlief fil-Qorti Kostituzzjonali. Quddiem qrati oħra, konsulent legali (rappreżentazzjoni) mhijiex obbligatorja. Kwalunkwe persuna tista’ tagħżel li tkun legalment rappreżentata minn avukat jew kwalunkwe persuna oħra li kapaċi atti legali. Għalhekk, huwa possibbli wkoll għal organizzazzjonijiet ambjentali mhux governattivi li jirrappreżentaw lill-partijiet f’kawżi ambjentali. Madankollu, il-qrati jistgħu jiġu pprojbiti milli jirrappreżentaw rappreżentattivi fil-każ li hu jew hi jirrappreżenta/tirrappreżenta ripetutament f’diversi każijiet (dan jirrigwarda biss il-proċeduri ġudizzjarji u mhux amministrattivi). Hemm diversi ċentri ta’ konsulenza legali mmexxi minn organizzazzjonijiet ambjentali mhux governattivi fir-Repubblika Ċeka. Dawn iċ-ċentri jipprovdu għal għajnuna legali b’xejn għal kulħadd li javviċinawhom fi kwistjonijiet ambjentali. Dawn ġeneralment joffri lill-klijenti tagħhom spjegazzjoni tad-dispożizzjonijiet legali dwar il-mistoqsija, jissuġġerixxi soluzzjonijiet s-sottomissjonijiet tagħhom, kumment jew parir ta’ proċeduri legali. L-Assoċjazzjoni tal-Avukatura Ċeka tippubblika u taġġorna l-lista ta’ avukati kollha fuq l-internet, inkluż l-ispeċjalizzazzjoni tagħhom. Madankollu, m’hemmx ħafna li jiffoka fuq id-dritt ambjentali.

IX. Evidenza

Fi kwistjonijiet amministrattivi, il-biċċa l-kbira tal-każijiet jiġu deċiżi biss fuq il-bażi ta’ fajlijiet amministrattivi u eventwalment dokumenti uffiċjali oħra. Kull waħda mill-Partijiet tista’, madankollu, evidenza li ssostni l-kawża. F’kawżi ċivili huwa assolutament neċessarju li tiddaħħal biżżejjed evidenza biex issostni l-kawża. Ġeneralment, huwa l-applikant li għandu l-oneru tal-prova; S/juri li dawn l-ilmenti humiex ġustifikati jew hu/hi jitlef il-kawża. Tiġi evalwata l-evidenza mill-Qorti skont il-prinċipju ta’ valutazzjoni indipendenti tal-evidenza kollha. Il-qorti mhix marbuta bl-ebda Regolament dwar liema provi għandhom jingħataw prijorità jew aktar kredibbiltà eċċ.; Huwa f’idejn il-Qorti biex tivvaluta bir-reqqa l-evidenza kollha. Fid-deċiżjoni dwar il-merti, il-Qorti għandha raġuni bir-reqqa liema elementi li d-deċiżjoni hija bbażata fuq l-evidenza, li kienet ikkunsidrata li ngħatat prijorità u għaliex. Jekk le, id-deċiżjoni tista’ tiġi annullata billi l-Qorti Superjuri. Il-partijiet kollha tista’ tintroduċi provi sabiex jappoġġjaw il-pretensjonijiet tagħhom. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex għalfejn tirrifletti l-proposti kollha. F’dan il-każ, fid-deċiżjoni fuq il-mertu, il-Qorti għandha raġuni għaliex l-evidenza kienet għadha ma saritx. Mhuwiex f’idejn il-qrati li jipprovdu evidenza; B’mod ġenerali, il-qrati biss jitolbu opinjonijiet esperti jekk meħtieġ sabiex tiddeċiedi dwar il-mertu. Madankollu, huwa possibbli għall-Qorti tal-Ġustizzja li jindika li waħda mill-partijiet li peress li ma jidhirx li hu kapaċi jġorr l-oneru tal-prova, għandha tippreżenta xi provi ulterjuri, jew x’aktarx li jitilfu l-kawża. Barra minn hekk, fuq talba ta’ waħda mill-partijiet, il-qorti tista’ titlob il-provi mill-Parti l-oħra jew minn terzi persuni. Il-partijiet infushom jistgħu jippreżentaw l-opinjonijiet esperti li għandhom l-istess piż u l-plawsibbiltà kif l-opinjoni esperta mitluba mill-qorti. Il-partijiet jistgħu jagħżlu minn lista ta’ esperti uffiċjali esperti, titolbu jagħmel l-opinjoni, u tħallas għas-servizzi tiegħu. F’każ fejn kull parti tintroduċi opinjoni esperta tagħha stess u hija kontradittorja, il-qorti għandha titlob opinjoni esperta oħra. L-opinjonijiet esperti formalment mhumiex vinkolanti fuq l-imħallfin. Madankollu, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-Qorti se jiġu rrispettati. Jekk hemm dubju dwar il-plawsibbilitá jew il-kwalità l-opinjoni ta’ espert, il-qorti għandha titlob espert ieħor biex jirrevedu qabel l-opinjoni ta’ espert.

Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni.

Appell quddiem korp amministrattiv superjuri għandhom effett sospensiv. F’każijiet rari biss, u mhux b’mod ġenerali f’materji ambjentali, l-appell ma jkollux effett sospensiv u jistgħu jiġu eżegwiti b’mod preliminari. It-tressiq ta’ kawża kontra deċiżjoni ta’ awtorità amministrattiva ġeneralment m’għandhiex effett ta’ sospensjoni. Il-Qorti tista’, b’dana kollu, tagħti, skont l-Artikolu 73, il-paragrafu 2, tal-Kodiċi ta’ ġudikatura amministrattiva fuq talba tal-applikant, iżda biss taħt kundizzjonijiet li ġejjin

  • eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni li tikkawża dannu lir-rikorrent “inkomparabbilment iktar serju” minn dik li tista’ tiġi kkawżata lil persuni oħra billi jagħtu rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni
  • il-ħruġ ta’ mandat ta’ inibizzjoni ma tkunx tmur kontra xi interess pubbliku importanti.

Hekk kif il-korp amministrattiv superjuri japprova d-deċiżjoni, jista’ jiġi eżegwit irrispettivament l-ilment ġudizzjarju mressaq kontriha. Biss meta l-qorti tagħti effett sospensiv għall-kawża jew kwistjonijiet ta’ inibizzjoni kawtelatorja, persuna awtorizzata minn din id-deċiżjoni għandha twaqqaf l-eżekuzzjoni tiegħu. Apparti milli jagħti effett sospensiv għall-kawża, il-Qorti amministrattiva tista’ tkompli toħroġ inġunzjoni preliminari abbażi tal-Artikolu 38 tal-Kodiċi ta’ ġudikatura amministrattiva f’każ li jkun hemm bżonn ta’ arranġament temporanju tar-relazzjoni bejn il-partijiet. Għandu jkun hemm theddida ta’ “ħsara serja”, mingħajr ma jkun hemm bżonn li huwa r-rikorrent stess li għandu taħt din it-theddida. Il-Qorti tista’ tordna lill-partijiet għat-tilwima, jew anki lil terza persuna, li tagħmel xi ħaġa, tastjeni milli xi ħaġa jew jaċċetta xi ħaġa. Madankollu, huwa rari ħafna qrati amministrattivi li joħorġu inġunzjonijiet preliminari. F’kawżi ċivili li dan jiġri ħafna aktar ta’ spiss. Fi proċeduri ġudizzjarji ċivili, il-qorti tista’, fuq it-talba ta’ parti, timponi inġunzjonijiet “jekk ikun meħtieġ li jiġu emendati l-kundizzjonijiet proviżorjament mill-Partijiet, jew jekk ikun hemm riskju li l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni (sussegwenti) tal-Qorti tista’ tkun mhedda” (l-Artikolu 74 tal-Kodiċi Ċivili). Il-qorti tista’ titlob rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni sabiex tipprojbixxi t-trattament tal-oġġetti, liġijiet, jew tranżazzjonijiet partikolari.

F’każijiet amministrattivi, ma hemm l-ebda limitu ta’ ħin li fih issir it-talba għal effett ta’ sospensjoni jew inġunzjoni preliminari trid issir wara li jiskadi ż-żmien tat-tressiq il-kawża hija rispettata. F’kawżi ċivili, huwa possibbli li tintalab inġunzjoni preliminari l-ewwel fajl u l-kawża f’perjodu aktar tard. Fi kwistjonijiet amministrattivi, ma huwiex possibbli li jsir appell lill-Qorti Amministrattiva Suprema kontra deċiżjonijiet intermedji li huma wkoll id-deċiżjoni dwar l-effett ta’ sospensjoni jew inġunzjoni preliminari. Il-Qorti tista’ terġa’ tikkunsidra d-deċiżjoni tagħha dwar l-effett ta’ sospensjoni jew inġunzjoni preliminari fi kwalunkwe ħin u għalhekk huwa possibbli li tressaq talba għal eżami mill-ġdid. F’kawżi ċivili, huwa dejjem possibbli li jsir appell kontra deċiżjoni dwar azzjoni ta’ inġunzjoni preliminari li l-qorti superjuri; Madankollu, l-appell ma jkollux effett sospensiv.

XI. Fuq l-ispejjeż

B’mod ġenerali, ma jkunux saru spejjeż tal-parteċipazzjoni fil-proċeduri amministrattivi fi kwistjonijiet ambjentali; hija imposta biss fil-fażi ġudizzjarja. Hemm spejjeż marbuta direttament ma’ azzjonijiet tar-rikorrenti lejn il-qrati, jiġifieri:

  • li jibda proċedura ġudizzjarja
  • Miżata għal appell jew kassazzjoni l-ilment,
  • Miżati għal talba għal effett ta’ sospensjoni jew inġunzjoni provviżorja.

Dawn il-miżati għandhom jitħallsu mill-applikant/rikorrenti. Barra minn hekk, hemm spejjeż ta’ persuni differenti mill-qorti bħal xhieda, esperti, interpreti, eċċ., u l-kost ta’ partijiet f’din il-proċedura huma stess.

It-tariffi tal-qorti għal tipi individwali ta’ kawżi amministrattivi huma bbażati fuq rata fissa indipendentement mill-valur tal-kawża. Miżata għal kawża ta’ eżami mill-ġdid ta’ deċiżjoni amministrattiva huwa ta’ 3000 CZK (madwar EUR 125); l-istess japplika għal ilment ta’ kassazzjoni. Miżata għal kawża kontra pjan għall-użu tal-art huwa ta’ 5000 CZK (madwar EUR 200). Jekk rimedju huwa mitlub f’kawża ċivili, bħal talbiet għad-danni marbuta mat-tniġġis ambjentali jew il-qerda, is-sistema ta’ kalkolu tat-tariffi ġeneralment huwa bbażat fuq il-valur tal-kawża. Dan il-prinċipju japplika meta t-talba tkun ta’ flus; Hemm regoli speċifiċi għall-kalkolu tat-tariffi f’tilwim li jinvolvi talbiet mhux finanzjarji. Tariffa ta’ kassazzjoni l-ilment huwa 5000 CZK (madwar EUR 200). Il-ħlas għal appell f’kawżi ċivili huwa l-istess bħal għall-kawża fl-istess każ. Tal-perizja jistgħu jvarjaw; l-ispejjeż jistgħu jkunu bejn EUR 100 u 4500. Madankollu, il-maġġoranza l-kbira ta’ każijiet amministrattivi huma deċiżi abbażi ta’ fajls amministrattivi u, eventwalment, dokumenti uffiċjali oħra. Min-naħa l-oħra, fil-kawżi ċivili jeħtieġ li jġibu biżżejjed provi li jappoġġaw il-kawża, għalhekk, opinjonijiet esperti huma ħafna drabi meħtieġa. Pereżempju, f’każijiet li fihom ir-rikorrenti titlob lill-qrati sabiex tordna tas-sidien tat-toroq biex jittieħdu miżuri għat-tnaqqis tal-istorbju kkawżat mit-traffiku u taqbeż il-limiti tal-istorbju, l-ispejjeż ta’ kompetenza esperta (l-evalwazzjoni) jistgħu jvarjaw bejn EUR 1900 u EUR 4200. Teoretikament, f’xi każijiet oħra bħal każijiet li titratta t-tniġġis kimiku tal-art, l-ispejjeż għal għarfien espert jistgħu jkunu ħafna ogħla.

L-onorarji tal-avukati jistgħu jvarjaw ukoll b’mod distint. Tipikament, ikun hemm dritt għal kull siegħa li jkun miftiehem mal-klijent u tista’ tvarja minn EUR 20 sa EUR 200; Madankollu, hemm ukoll possibbiltajiet oħra ta’ determinazzjoni miżata bħal dritt għal rappreżentanza sħiħa jew tariffa kkalkulata fuq il-bażi tat-tariffa li torbot legalment ta’ avukati (sekondarja). Mill-1 ta’ Settembru 2011, miżata ta’ 1000 CZK (madwar EUR 40) ġiet implimentata għal talba għal rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni f’każijiet amministrattivi (li kienet mingħajr ħlas qabel); Madankollu, l-ebda depożitu li jkopri kull kumpens huwa meħtieġ. Min-naħa l-oħra, f’materji ċivili ta’ kull min jagħmel talba f’qorti biex timponi rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni hi obbligata tħallas depożitu ta’ 10000 CZK (madwar EUR 360) biex tkopri kwalunkwe kumpens għal ħsara jew telf ieħor li jista’ jiġi kkawżat minn rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni; miżata ta’ 1000 CZK (madwar EUR 40) hija obbligatorja wkoll.

Il-prinċipju ta’ “min jitlef iħallas” japplika bħala regola ġenerali: Il-parti telliefa tkun obbligata tħallas għall-ispejjeż tal-parti li tirbaħ il-kawża kif ukoll l-ispejjeż ta’ opinjonijiet ta’ esperti u xhieda. Din tal-aħħar hija, madankollu, rari fil-ġudikatura amministrattiva, peress li l-qrati ħafna drabi jibbażaw id-deċiżjonijiet tagħhom fuq fajls amministrattivi u l-evidenza miġbura tagħhom. Barra minn hekk, hemm każistika stabbilita tal-qrati amministrattivi, li l-ispejjeż tar-rappreżentanti legali mhumiex spejjeż eliġibbli ta’ awtorità amministrattiva, peress li huma għandhom ikollhom l-impjegati tagħhom stess — l-avukati, li jistgħu jirrappreżentawhom matul il-kawża. Barra minn hekk, taħt ċirkostanzi speċjali (jiddependi fuq il-kunsiderazzjoni tal-Qorti), il-Qorti tista’ tiddeċiedi li kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha.

XII. Mekkaniżmi ta’ għajnuna finanzjarja

Il-qrati ċivili u amministrattivi, ġudizzjarji, jistgħu jnaqqsu l-ispejjeż tal-proċedimenti billi jagħtu rinunzja ta’ miżati tal-qorti meta l-applikant jipprova l-ħtieġa għal rinunzja. Din il-possibbiltà hija applikabbli fl-istanzi kollha tal-proċedimenti, inkluż fuq l-appelli. Il-qrati amministrattivi għandhom jagħtu eżenzjoni parzjali tal-ispejjeż jekk l-applikant jagħti prova li hu/hi ma jkollux il-fondi biex iħallas il-miżata sħiħa; rinunzja sħiħa tat-tariffa jista’ jingħata biss f’ċirkustanzi speċjali. L-imħallfin ċivili jistgħu jagħtu eżenzjoni sħiħa jew parzjali mit-tariffi tal-qorti jekk l-applikant juri nuqqas ta’ fondi u l-azzjoni fiha nfisha ma tkunx arbitrarja jew ir-rikors huwa kważi ċertament mingħajr ċans li jirnexxu.

Il-każistika f’każijiet ambjentali speċifikati ulterjorment din ir-regola b’mod li NGO ma jistgħux jingħataw rinunzji ripetutament; Jekk l-NGO trid tipproteġi l-ambjent fil-Qorti, għandu jiżdied għal sorsi bażiċi u li “mhux jiġu trasferiti lill-Istat”. L-imħallfin ċivili jistgħu jagħtu eżenzjoni sħiħa jew parzjali mit-tariffi tal-qorti jekk l-applikant juri nuqqas ta’ fondi u l-azzjoni fiha nfisha ma tkunx arbitrarja jew ir-rikors huwa kważi ċertament mingħajr ċans li jirnexxu. Barra minn hekk, taħt ċirkostanzi speċjali (jiddependi fuq il-kunsiderazzjoni tal-Qorti), il-Qorti tista’ tiddeċiedi li kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha. Rigward il-possibiltajiet l-oħra ta’ assistenza finanzjarja, huwa possibbli li parti f’tilwim ġudizzjarju li jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja biex jaħtru/jaħtarha rappreżentant legali u fl-istess ħin biex jilliberaw din il-parti mid-dazju li tħallas għall-assistenza legali (kompletament jew parzjalment). Il-kundizzjonijiet huma l-istess għal rinunzja ta’ miżati tal-qorti; is-sitwazzjoni finanzjarja tal-applikant hi meqjusa. Barra minn hekk, huwa wkoll possibbli li titlob l-assoċjazzjoni tal-Avukatura Ċeka għal ħatra ta’ avukat li jipprovdi għajnuna legali b’xejn (normalment biss għal att wieħed jew ftit atti, mhux għal rappreżentazzjoni sħiħa). Din il-kundizzjoni hija, minbarra s-sitwazzjoni finanzjarja, li għal xi raġuni l-possibilitajiet imsemmija hawn fuq li l-ħatra ta’ Rappreżentant mill-Qorti ma setgħetx tintuża. Din is-sistema taċ-Czech Bar jistgħu teoretikament jintużaw diġà fl-istadju tal-proċeduri amministrattivi. Minn dan isegwi li ma huwiex possibbli għal parti li tagħżel l-avukat tiegħu/tagħha stess u mbagħad titlob lill-Qorti għat-tneħħija l-ispejjeż tar-rappreżentanza legali. Uffiċjalment, ir-rinunzja ta’ dawn l-ispejjeż huwa dejjem marbut li l-ħatra ta’ Rappreżentant mill-Qorti (jew mill-Kamra tal-Avukati).

Bħala regola, l-avukati biss jistgħu jipprovdu għajnuna legali bħala servizz bi ħlas, u anke Avukat biss jista’ jinħatar bħala rappreżentant lill-parti li qed titlob għall-għajnuna legali bla ħlas. Min-naħa l-oħra, huwa possibbli li xi ħadd ieħor minn avukat li jirrappreżenta parti quddiem qorti jew organu amministrattiv. Fil-prattika, il-NGOs ta’ spiss jipprovdu għajnuna legali b’xejn bażiċi (bħal ċentri ta’ konsulenza) fl-oqsma tal-ispeċjalizzazzjoni tagħhom, u xi kultant huma wkoll partijiet fi qrati. L-għajnuna legali hija użata relattivament ta’ spiss f’każijiet ambjentali u l-frekwenza jidher li qed jikber b’mod kostanti. Hemm ditti legali li jipprovdu għajnuna legali pro bono; Madankollu, ħafna minnhom jispeċjalizzaw fi kwistjonijiet ambjentali. Madwar 30 persuna bejn avukati u ditti legali involuti fil-proġett tal-organizzazzjoni mhux governattiva imsejjaħ pro bono Alliance msejħa “pro bono Centrum” li jispeċjalizza fuq l-iżgurar ta’ għajnuna legali pro bono. Din l-għajnuna legali tingħata lil klijenti ta’ NGOs fi kwistjonijiet ambjentali u organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ huma stess f’oqsma bħalma huma l-liġi tax-xogħol, it-taxxi jew problemi legali rigward il-funzjonijiet kummerċjali tagħhom.

Ġeneralment, aktar ma tapprovax tal-fakultajiet tal-liġi għandhom approċċi kemm uffiċċji ta’ konsultazzjoni legali huma kkonċernati. Ikun hemm klinika legali mmexxija mill-Fakultà tal-Liġi tal-Università ta’ palacky f’Olomouc jaħdem bħala ċentru ta’ konsulenza għal nies li ma jkollux il-fondi biex iħallas għas-servizzi ta’ avukat. Barra minn hekk, kien hemm proġett ta’ klinika legali mmexxija minn Elsa (European las mill-Assoċjazzjoni tal-istudenti) Praga taħt kundizzjonijiet simili (nuqqas ta’ fondi). Madankollu, il-maġġoranza tagħhom ċivili, mhux fl-aġenda jittratta kwistjonijiet ambjentali. Hemm diversi ċentri ta’ konsulenza legali mmexxi minn organizzazzjonijiet ambjentali mhux governattivi fir-Repubblika Ċeka. Dawn iċ-ċentri jipprovdu għal għajnuna legali b’xejn għal kulħadd li javviċinawhom fi kwistjonijiet ambjentali; Dawn ġeneralment joffri lill-klijenti tagħhom spjegazzjoni tad-dispożizzjonijiet legali dwar il-mistoqsija, jissuġġerixxi soluzzjonijiet s-sottomissjonijiet tagħhom, kumment jew parir ta’ proċeduri legali.

XIII. Tempestività

Ġeneralment, l-awtoritajiet amministrattivi huma obbligati jagħtu deċiżjonijiet amministrattivi fi żmien il-perjodu ta’ 30 jum, bil-possibbiltà li dan jiġi estiż sa 60 jum. F’każ li awtorità amministrattiva ma tirrispettax stabbiliti skadenzi, huwa possibbli li titressaq talba quddiem entità superjuri biex jieħdu miżuri kontra nuqqas ta’ azzjoni min-naħa tal-awtorità subordinati. Wara, huwa possibbli li jressqu kawża u titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja tobbliga l-awtorità amministrattiva li toħroġ deċiżjoni dwar il-merti tal-każ. Madankollu, mhuwiex probabbli li l-korp amministrattiv li huwa dewmien ikun ser jiġi sanzjonat b’xi mod. Fil-każ li ssir ħsara lil parti fil-proċedura bħala riżultat ta’ azzjoni illegali min-naħa tal-awtorità amministrattiva, huwa possibbli li titlob kumpens fil-qrati. Madankollu, anki jekk mogħti lill-persuna li, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, l-ebda rimedju huwa mfittex mill-persuni responsabbli.

Il-partijiet fil-proċedura amministrattiva għandu jisfida d-deċiżjoni quddiem il-qrati fi żmien 2-il xahar minn meta kienu ġew konsenjati d-deċiżjoni amministrattiva finali (li hija d-deċiżjoni tal-korp superjuri fuq appell kontra deċiżjoni’first-instance”). F’każijiet li jikkonċernaw ċerti proġetti kbar ta’ infrastruttura, l-iskadenza hija ta’ 1 xahar. Il-kawża kontra “miżuri ta’ natura ġenerali” bħalma huma l-pjanijiet tal-użu tal-art għandha tiġi ppreżentata fi żmien 3 snin minn meta daħlet fis-seħħ. Il-kawża f’każijiet ta’ nuqqas ta’ azzjoni minn awtoritajiet amministrattivi illegali għandha tiġi ppreżentata fi żmien il-perjodu ta’ 1 sena. Fi kwistjonijiet ambjentali ċivili (bħal fil-każ ta’ pretensjoni talba ta’ prevenzjoni tal-istorbju, eċċ.), ġeneralment ma hemm l-ebda skadenzi stipulati ħlief għad-dannu talba li għandha tiġi ppreżentata fi żmien 3 snin minn meta d-dannu kien tal-kawżi u, fl-istess ħin, 2 snin minn meta r-rikorrent sar jaf id-dannu u l-persuna responsabbli.

B’mod ġenerali, ma hemm l-ebda skadenzi speċifiċi biex il-qrati jagħtu s-sentenza tagħhom. Proċedimenti ġudizzjarji ċivili u amministrattivi (b’livell wieħed) jistgħu jdumu minn ftit xhur għal diversi snin. F’ħafna każijiet il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem diġà ddeċidiet fuq ir-Repubblika Ċeka mill-obbligu li jħallsu kumpens għal parteċipanti li qegħdin jiksru d-drittijiet tagħhom għal proċess ġust minħabba t-tul tal-proċeduri tal-Qorti. Flimkien ma’ diffikultà, jew f’ħafna każi huwa impossibbli li jikseb rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni jew effett ta’ sospensjoni ta’ kawża, dan il-fatt iwassal għall-konklużjoni li l-protezzjoni ma jistgħux jitqiesu bħala “fil-ħin” u “effettivi”. Skadenza speċifika li tagħti d-deċiżjoni finali tal-Qorti huwa stabbilit biss f’każijiet tal-hekk imsejħa “miżuri ta’ natura ġenerali” bħalma huma l-pjanijiet tal-użu tal-art jew atti speċjali dwar xi aspetti tal-iżvilupp ta’ proġetti ta’ infrastruttura tat-traffiku meta l-kodiċi ta’ ġudikatura amministrattiva tipprevedi skadenza ta’ 90 jum. L-istess skadenza tapplika għad-deċiżjonijiet dwar kawżi amministrattivi fir-rigward ta’ ċerti proġetti infrastrutturali kbar. Deċiżjonijiet provviżorji fuq effett ta’ sospensjoni tal-kawża jew mandat ta’ inibizzjoni għandhom jitwasslu fi żmien il-perjodu ta’ 30 jum f’każijiet amministrattivi u 7 jum f’każijiet ċivili (madankollu, din l-iskadenza hija spiss over-stepped). Ma hemm l-ebda sanzjonijiet previsti għall-qrati li jipposponi l-għoti tad-deċiżjoni. Huwa possibbli li wieħed iressaq ilment dwar dewmien lill-President tal-qorti inkwistjoni, jew jippreżenta talba sabiex il-Qorti Superjuri (jew is-Senat tal-qrati supremi) li tistabbilixxi skadenza li fiha xi azzjoni għandha tittieħed mill-imħallef responsabbli. Anki jekk l-ebda data ta’ skadenza huma ġeneralment stabbiliti mil-leġiżlazzjoni, huwa d-dmir tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti deċiżjoni f’terminu perentorju adegwat. Jekk le, dan hu l-każ tal- “mhux korrett ta’ proċedura uffiċjali”. F’każijiet bħal dawn, huwa possibbli li jintalab kumpens jew danni finanzjarji minħabba dewmien ikkawżat minn mhux motivati tal-qrati.

XIV. Kwistjonijiet oħra

Sitwazzjoni tipika għal kull tip ta’ proġetti b’impatti ambjentali huwa li l-investituri jeħtieġu biex jirċievu numru ta’ permessi separati qabel il-bidu tal-operazzjonijiet. Permessi għall-użu tal-art u l-permessi għall-bini jistgħu jitqiesu bħala “deċiżjonijiet prinċipali” għal ħafna mill-investimenti u dawn huma wkoll normalment kkontestati mill-pubbliku. Madankollu, deċiżjonijiet amministrattivi oħra bħal fid-deċiżjoni tal-IPPC jew eżenzjonijiet mill-ħarsien tan-natura u tal-pajsaġġ huwa wkoll ikkontestat fil-prattika. Bħala prinċipju, huwa meħtieġ biex il-pubbliku konċernat ikun jista’ jipparteċipa fil-proċedura amministrattiva in kwistjoni biex jidhru quddiem qrati; B’mod ġenerali, huma biss id-deċiżjonijiet amministrattivi finali tista’ tiġi kkontestata. Informazzjoni dwar l-aċċess għall-ġustizzja huwa pprovdut prinċipalment permezz ta’ organizzazzjonijiet mhux governattivi li jipprovdu konsulenza legali ambjentali għall-pubbliku. Informazzjoni dwar rimedji possibbli (bħad-dritt tal-appell, id-dritt li jressqu kawża, tul ta’ żmien) għandha tingħata f’kull deċiżjoni amministrattiva u wkoll f’kull deċiżjoni tal-Qorti. Leġiżlazzjoni fis-seħħ huwa disponibbli għall-pubbliku u huwa għalhekk possibbli li ċ-ċittadini jkollhom aċċess għal-liġijiet u r-regolamenti rilevanti.

Ma hemm l-ebda sistema ta’ soluzzjoni alternattiva tat-tilwim disponibbli għall-użu fi kwistjonijiet ambjentali. L-unika alternattiva għall-proċeduri tal-qorti huwa l-arbitraġġ, li huwa madankollu ammissibbli biss fi kwistjonijiet ta’ proprjetà. Il-medjazzjoni hija prattikament qatt ma ntuża fi kwistjonijiet ambjentali.

XV. Tkun barrani

Skont il-liġijiet proċedurali li l-partijiet kollha ta’ proċeduri ġudizzjarji għandu jkollhom id-drittijiet ugwali u għandhom jiġu ttrattati b’mod ugwali u l-qrati huma obbligati jiggarantixxu dan. Prinċipji simili japplikaw fil-proċeduri amministrattivi fejn l-awtoritajiet amministrattivi huma obbligati jaġixxu b’mod imparzjali u titratta lill-partijiet bl-istess mod. Dawn il-klawżoli huma relatati wkoll ma’ Lingwa u pajjiż ta’ oriġini u jistgħu jiġu kkunsidrati bħala klawżoli ġenerali kontra d-diskriminazzjoni. Fi proċeduri tal-qorti, il-partijiet kollha huma intitolati biex jaġixxu f’ilsien pajjiżhom. Kull persuna li ma titkellimx il-lingwa Ċeka tista’ tistaqsi għal interpretu/traduttur); Dan id-dritt huwa garantit direttament mill-Karta tad-drittijiet fundamentali u l-libertajiet. Huwa l-Istat li jħallas l-ispejjeż ta’ traduzzjoni fi proċeduri tal-qorti, kuntrarjament għall-proċeduri amministrattivi meta l-parti li ma titkellimx il-lingwa trid iġġorr l-ispiża tat-traduzzjoni hi stess.

XVI. Każijiet transkonfinali

F’każ li jkun hemm proġett b’possibbli l-evalwazzjoni tal-effetti fuq l-ambjent f’pajjiżi ġirien, huwa possibbli għaċ-ċittadini Ċeki u l-NGOs li jipparteċipaw fil-proċedura tal-EIA. Il-Ministeru tal-Ambjent għandhom jippubblikaw l-informazzjoni kollha pprovduta mill-pajjiż ta’ valutazzjoni u kulħadd għandu d-dritt li jressaq il-kummenti. Dawn il-kummenti għandhom jintbagħtu lejn il-pajjiż ta’ evalwazzjoni flimkien mal-opinjoni tal-Ministeru u l-awtoritajiet amministrattivi rilevanti. Parteċipazzjoni f’tipi oħra ta’ proċeduri fil-pajjiżi ġirien mhijiex regolata skont il-leġiżlazzjoni Ċeka, u trid tkun ibbażata fuq il-leġiżlazzjoni tal-pajjiż in kwistjoni. Ma hemm l-ebda dispożizzjoni speċjali dwar il-possibilità taċ-ċittadini jew NGOs tal-pajjiż affettwat biex jipparteċipaw fi proċeduri amministrattivi Ċeki. Huma biss dawk il-persuni, anki barranin, li jistgħu juru li huma jissodisfaw waħda mill-kundizzjonijiet stipulati bil-liġi jistgħu jsiru partijiet għal proċeduri amministrattivi in kwistjoni. L-individwi jridu għalhekk juru li d-drittijiet tagħhom jistgħu jiġu miksura mill-imsemmija deċiżjoni. NGOs barranin għandhom ikunu jistgħu jieħdu sehem fi proċeduri amministrattivi sussegwenti fuq il-bażi tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-proċedura tal-EIA. Ma jkun hemm l-ebda klawżola speċjali rigward il-parteċipazzjoni tal-NGOs barranin, madankollu, f’konformità mal- “VIA” euroconform l-interpretazzjoni ta’ leġiżlazzjoni, għandu jkollhom l-istess drittijiet bħal dawk l-NGOs Ċeki. L-ebda assistenza proċedurali bħal għajnuna legali, talba għal mandat ta’ inibizzjoni, miżuri provviżorji, kif ukoll pariri legali pro bono huwa ġeneralment disponibbli f’każijiet bħal dawn. Min-naħa l-oħra, dispożizzjonijiet speċjali li huma inklużi fil-leġiżlazzjoni Ċeka fir-rigward Stati affettwati. L-Att dwar l-EIA jagħti kull “Stat effetwat” li huwa l-Istat li “territorju jistgħu jintlaqtu minn impatti ambjentali sinifikanti ta’ proġett”, biex tibda proċedura ta’ valutazzjoni transkonfinali. Bl-istess mod, huwa obbligatorju li l-awtoritajiet amministrattivi jkunu jistgħu jinfurmaw Stati affettwati rilevanti dwar proċeduri tal-IPPC u tippermettilhom jippreżentaw id-dikjarazzjonijiet tagħhom u jiddiskuti l-kwistjoni magħhom meta jkun meħtieġ hekk. Teoretikament, għandu jkun possibbli wkoll li l-Istati milquta li jipparteċipaw fi proċeduri amministrattivi sussegwenti bħal proċedura ta’ permess ta’ użu tal-art u l-permessi għall-bini, għar-raġunijiet imsemmija hawn fuq, ir-regola ġenerali li jgħid li kull persuna li d-drittijiet jew l-obbligi jistgħu jkunu affettwati direttament mill-eżitu ta’ proċedura amministrattiva pendenti għandha d-dritt li tieħu sehem. Madankollu, l-ebda każ bħal dan qatt ma seħħ u huwa dubjuż jekk l-awtoritajiet Ċeki tikkonferma l-parteċipazzjoni tal-Istat affettwat jew le. F’każ id-deċiżjoni tal-amministrazzjoni hija kkontestata, huwa dejjem meħtieġ li tiftaħ kawża fuq il-qrati Ċeki. F’materji ċivili bħal talba għad-danni, madankollu, huwa possibbli li l-konvenut ikun domiċiljat barra mill-pajjiż. F’każijiet bħal dawn, ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (Brussell I) huwa applikabbli. Skont ir-Regolament, eż. li jagħżlu jekk possibbli li jħarrku lil xi ħadd fl-Istat tad-domiċilju tiegħu (Artikolu 2) jew fl-Istat fejn tkun seħħet il-ħsara (Artikolu 5(3)).

Links relatati


Din hija verżjoni tradotta awtomatikament tal-kontenut. Is-sid ta’ din il-paġna ma jaċċetta ebda responsabbiltà jew obbligazzjoni fir-rigward tal-kwalità ta’ dan it-test tradott b'mod awtomatiku.

L-aħħar aġġornament: 14/09/2016