Κλείσιμο

Η ΕΚΔΟΣΗ BETA ΤΗΣ ΠΥΛΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΩΡΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΗ!

Επισκεφθείτε την έκδοση BETA της διαδικτυακής πύλης της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης και πείτε μας τη γνώμη σας!

 
 

Διαδρομή πλοήγησης

menu starting dummy link

Page navigation

menu ending dummy link

Aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali - Rumanija

Η σελίδα αυτή μεταφράστηκε από μηχανή και δεν μπορούμε να εγγυηθούμε την ποιότητά της.

Η ποιότητα αυτής της μετάφρασης αξιολογείται ως: καλή

Θωρείτε αυτή τη μετάφραση χρήσιμη;


  1. Constitutional Foundations
  2. Ġudikatura
  3. #II
  4. L-aċċess għall-informazzjoni każijiet
  5. L-aċċess għall-ġustizzja b’parteċipazzjoni pubblika
  6. Aċċess għall-ġustizzja kontra l-atti jew l-ommissjonijiet
  7. Mezzi oħra ta’ aċċess għall-ġustizzja
  8. Locus standi
  9. Rappreżentanza legali
  10. Evidenza
  11. Inġunzjonijiet
  12. Fuq l-ispejjeż
  13. Mekkaniżmi ta’ għajnuna finanzjarja
  14. Tempestività
  15. Kwistjonijiet oħra
  16. Tkun barrani
  17. Każijiet transkonfinali

I. Constitutional Foundations

L-Artikolu 35 tal-Kostituzzjoni Rumena jirregola d-dritt għal ambjent b’saħħtu http://www.cdep.ro/pls/dic/site.page?den=act2_2&par1=2#t2c2s0a35Il-link jinfetaħ f'tieqa ġdidahttp://www.cdep.ro/pls/dic/site.page?den=act2_2&par1=2#t2c2s0a35

L-Artikolu 35 tal-Kostituzzjoni jiżgura l-iżvilupp ta’ kategorija sħiħa ta’ leġiżlazzjoni ambjentali sabiex tinkiseb miżmum tajjeb u bbilanċjata, tajba għall-ambjent. Il-prinċipji u l-qafas ġenerali huma stabbiliti b’emerġenza d-Digriet tal-Gvern Nru 195/2005 dwar il-ħarsien tal-ambjent, approvat mil-Liġi Nru 265/2006, kif emendat.

Il-Kostituzzjoni tistabbilixxi wkoll regoli għal entità naturali u legali — se jkunu marbuta li tħares u ttejjeb l-ambjent.

L-Artikolu 21 dwar l-aċċess għall-ġustizzja tal-Kostituzzjoni turi li:

  • Kull persuna għandha d-dritt għal rikors quddiem il-qrati għad-difiża tiegħu/tagħha d-drittijiet u l-interessi leġittimi tal-libertajiet.
  • L-eżerċizzju ta’ dan id-dritt m’għandux ikun ristrett minn kwalunkwe liġi
  • Kulħadd huwa intitolat għal smigħ ġust u soluzzjoni fi żmien perijodu ta’ żmien raġonevoli
  • Ġurisdizzjoni speċjali amministrattivi mhix ta’ bilfors u bla ħlas.

L-interpretazzjoni taż-żewġ artikoli msemmija hawn fuq jikkonkludi li għandek aċċess għall-ġustizzja rigward il-protezzjoni tal-ambjent u li dan id-dritt ma jistax jiġi limitat.

Skont is-sistema legali Rumena, il-Kostituzzjoni hija l-att legali li jinsab fil-quċċata tal-piramida ġudizzjarja. Atti normattivi l-oħra kollha jridu jkunu konsistenti mad-dispożizzjonijiet tal-Kostituzzjoni.

Id-dritt kostituzzjonali li tal-ambjent jistgħu jiġu invokati direttament fil-qrati. Madankollu, hemm liġijiet aktar żvilupp id-dritt tal-ambjent. Min-naħa l-oħra, xi kultant il-qrati u l-korpi amministrattivi mhux ser tapplika l-Kostituzzjoni biss li tiddikjara li dan huwa att ġenerali li ma jistax jiġi applikat waħdu.

Skont l-Artikolu 11 paragrafu 2 tal-Kostituzzjoni, it-trattati ratifikati mill-Parlament jsiru parti mil-liġi nazzjonali. Dan ifisser li tista’ tibbaża ruħha direttament fuq ftehimiet internazzjonali. L-informazzjoni kollha minn mistoqsija 3 huwa applikabbli.

Il-Konvenzjoni ta’ Aarhus huwa trattat internazzjonali għad-drittijiet tal-bniedem. Skont l-Artikolu 11 tal-Kostituzzjoni huwa parti mid-dritt nazzjonali. Skont l-Art. 20, jekk ikun hemm xi diskrepanzi bejn it-trattati dwar id-drittijiet fundamentali, bħalma hija l-Konvenzjoni ta’ Aarhus, u l-liġijiet nazzjonali, allura t-trattat internazzjonali hija applikata, sakemm il-liġi nazzjonali jkollha dispożizzjonijiet aktar favorevoli.

Ladarba jiġi rratifikat, il-liġi internazzjonali għandha effetti awtomatikament fil-liġi nazzjonali, u b’hekk jagħti d-dritt għall-partijiet interessati li tapplikah direttament jew b’rabta ma’ atti leġiżlattivi oħra li jistgħu jagħtu dettalji dwar il-qafas ta’ implimentazzjoni, jekk ikun il-każ, u jiġi impost l-obbligu għal korpi amministrattivi jew qrati li jitqiesu d-dispożizzjonijiet tagħha. Il-Konvenzjoni ta’ Aarhus kienet irratifikata bil-Liġi Nru 86/2000.

II. Ġudikatura

Ir-Rumanija għandha tliet livelli ta’ ġurisdizzjoni f’kawżi ċivili u kriminali:

  • 188 Qrati, diversi f’kull pajjiż, li jisimgħu każijiet bħala l-ewwel qorti
  • It-tribunali li jkunu f’kull pajjiż — 42, tittratta kawżi ta’ appell
  • Il-qrati tal-appell, 15, li jisimgħu każijiet dwar it-tieni appell
  • Il-Qorti Għolja tal-Kassazzjoni u l-Ġustizzja — Kompetenzi speċjali

Hemm eċċezzjonijiet previsti mil-liġi, fejn il-qorti tal-ewwel istanza huwa tribunal, il-Qorti tal-Appell jew mill-Qorti Superjuri tal-Kassazzjoni u tal-Ġustizzja, kif ukoll każijiet fejn għandna biss żewġ livelli ta’ ġurisdizzjoni, minn naħa waħda u qorti tal-appell.

Il-prosekuzzjoni tkun organizzata viċin il-qrati msemmija fuq.

Kull qorti, ħlief qrati, għandu sezzjonijiet differenti, bħal:

  • Taqsima ċivili, tisma’ biss kawżi ċivili,
  • Taqsima Kriminali, tisma’ biss kawżi kriminali,
  • Sezzjoni amministrattiva, huma biss dawk il-każijiet li ġejjin mil-liġi amministrattiva, eċċ.
  • It-Tribunal militari territorjali
  • It-Tribunal mlitary

M’hemm l-ebda qrati speċjali dwar kwistjonijiet ambjentali. B’mod ġenerali, dawn il-każijiet jinbdew f’sezzjoni amministrattiva tat-Tribunal u mbagħad lit-taqsima amministrattiva tal-Qorti tal-Appell dwar appell. It-tielet livell ta’ ġurisdizzjoni, it-tieni appell ma teżistix f’dan il-każ. Jekk l-att amministrattiv huwa maħruġ minn awtorità ċentrali, l-ewwel qorti għandha tkun il-Qorti tal-Appell u t-tieni se tkun il-Qorti Għolja tal-Kassazzjoni u l-Ġustizzja.

Kawżi ambjentali jiġu solvuti biss f’taqsimiet amministrattivi tal-qrati, iżda wkoll f’taqsimiet oħra, fejn is-suġġett ikkontestat mhuwiex att amministrattiv.

Ma hemm l-ebda possibbiltà għal forum shopping. Il-kompetenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja huma vinkolanti u ddikjarati b’mod ċar.

F’każijiet bi tliet livelli ta’ ġurisdizzjoni, hemm żewġ appelli:

  • wieħed — li jirrappreżenta t-tieni pass fil-proċess tal-kawża u li tissospendi d-deċiżjoni tal-ewwel qorti;
  • It-tieni, hemm biss numru limitat ta’ motivi li jistgħu jiġu invokati u ma għandhomx jissospendu d-deċiżjonijiet preċedenti b’mod ġenerali, b’ċerti eċċezzjonijiet previsti mil-liġi.

F’każijiet b’żewġ livelli ta’ ġurisdizzjoni, fil-proċedura amministrattiva, fuq appell, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-possibbiltà li tanalizza l-każ fl-aspetti kollha. L-appell f’każijiet bħal dawn tipposponi d-deċiżjoni tal-ewwel qorti.

Fil-liġi kriminali, fl-ewwel u fit-tieni istanzi huma rimedji ordinarji u d-deċiżjoni tista’ tiġi eżegwita meta din issir finali, skont il-liġi.

Rimedji straordinarji huma:

  • “Rikors għal annullament” mhux immirati għal proċess mill-ġdid tal-każ, iżda biex jiġu kkoreġuti xi żbalji ovvji, proċedurali jew materjal;
  • Ir- “reviżjoni” — għandha l-għan li tara l-każ mill-ġdid meta nstab xi elementi ġodda, bħal: Imħallef ġie kkundannat għal reat marbut mal-każ, jew xi evidenza ġdida u li ma setgħux jinstabu matul il-proċess oriġinali, jew deċiżjoni ġdida tal-Qorti ġiet iddikjarata, mogħtija fuq l-istess problema, bejn l-istess partijiet, eċċ.

L-Artikolu 18 tal-Liġi Nru 554/2004 dwar il-qrati amministrattivi (Verwaltungsgerichtsordnung) turi li dawn għandhom wkoll reformatory kassazzjoni u xi drittijiet.

Il-Qorti tista’:

  • Jiddeċiedi li att amministrattiv jiġi annullat totalment jew parzjalment;
  • Li jobbliga lill-awtorità li toħroġ att amministrattiv ġdid, dokument jew li jwettqu xi proċedura amministrattiva;
  • Jiddeċiedu jekk il-proċeduri amministrattivi li kienu saru biex joħroġ l-att amministrattiv quddiem il-ġustizzja, huma legali jew le;
  • Jiddeċiedi dwar id-danni, jekk mitluba mir-rikorrent;

Fir-rigward ta’ kuntratt amministrattiv, il-Qorti tista’:

  • Tiddeċiedi l-annullament totalment jew parzjalment;
  • Jobbliga lill-awtorità li jiffirma l-kuntratt jekk l-attur għandu d-dritt li dak il-kuntratt;
  • Timponi ċerti obbligi għall-partijiet;
  • Issostitwixxi Approvazzjoni ta’ waħda mill-Partijiet jekk l-interess pubbliku jitlob dan;
  • Jiddeċiedi dwar danni morali u materjali;

Il-liġi dwar il-protezzjoni ambjentali, id-Digriet Governattiv Nru 195/2005, l-Art. 5, jistipula li kull persuna għandha d-dritt li tressaq kawża quddiem il-qorti jew jindirizzaw l-awtoritajiet amministrattivi sabiex jitħares id-dritt għal ambjent b’saħħtu, mingħajr ma jkollu joqgħod jinvoka ksur ta’ dritt. Barra minn hekk l-NGOs ambjentali jkollhom jedd li jaġixxu fil-qorti f’xi kwistjonijiet ambjentali.

Ma hemm l-ebda dispożizzjonijiet speċjali fir-rigward tal-liġi ambjentali. Il-proċedura ġudizzjarja hija regolata mill-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili.

Il-Qorti qatt ma tista’ taġixxi ex officio fir-Rumanija. Madankollu, il-qrati jistgħu jitolbu lill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari

III. L-aċċess għall-informazzjoni każijiet

Il-FOIA, 544/2001 jistipula li

  • Jekk ma tkunx sodisfatt bit-tweġiba li rċivejt jew ma rċevewx risposta għal talba ta’ informazzjoni, tista’ tagħmel ilment lill-awtorità pubblika u jitlob li l-pubbliku skrivan responsabbli tweġiba ħażina/nuqqas ta’ tweġiba, għandhom jiġu sanzjonati;
  • Tista’ titlob lill-qorti biex tobbliga lill-Awtorità sabiex tikkomunikalha l-informazzjoni mitluba, u li jirċievu kumpens għad-danni morali. Fil-prattika, danni li huma diffiċli ħafna biex jiġu pprovati u għalhekk rarament miksub.

L-att leġiżlattiv li jirregola l-informazzjoni ambjentali tkun id-deċiżjoni tal-Gvern Nru 878/2005 dwar l-aċċess pubbliku għat-tagħrif ambjentali. Din il-leġiżlazzjoni tlestiet, kull meta jeżistu sitwazzjonijiet li mhumiex regolati b’mod speċjali għall-informazzjoni ambjentali, permezz tal-Liġi Nru 544/2001 dwar l-aċċess għall-informazzjoni pubblika.

L-Artikolu 15(3) tad-DG Nru 878/2005 jipprevedi jekk talba għal informazzjoni dwar l-ambjent tinċaħad għandu wkoll jipprovdi ġustifikazzjoni rigward ir-raġunijiet għal dan u jipprovdi wkoll informazzjoni dwar l-aċċess għall-ġustizzja.

It-talba għall-informazzjoni tista’ ssir bil-fomm jew bil-miktub.

Jekk inti qed titlob l-informazzjoni verbalment, imbagħad, jekk l-informazzjoni tkun disponibbli tirċievi minnufih. Jekk le, se tingħata struzzjonijiet biex tagħmel talba bil-miktub.

Għandek tirċievi tweġiba għal talba bil-miktub fi żmien 10 jum. Għandek tirċievi rifjut ta’ informazzjoni, motivazzjoni f’ 5 jum. Jekk l-informazzjoni li inti mitlub huwa kkumplikat wisq, f’ 10 jum għandek tirċievi ittra li tinfurmak dwar din is-sitwazzjoni u jtawwal it-terminu għal 30 ijiem.

L-informazzjoni ambjentali għandha tkun disponibbli għall-applikant, skont id-data tal-iskadenza speċifikata, mill-aktar fis possibbli u mhux aktar tard minn xahar minn meta tirċievi mill-awtorità pubblika. Jekk l-informazzjoni mitluba dwar il-volum u l-kumplessità tant kbar li skadenza ta’ xahar ma jistgħux jiġu rispettati, huwa estiż għal xahrejn mill-applikazzjoni l-wasla għand l-awtorità pubblika. F’tali każijiet, l-applikant għandu jiġi infurmat malajr kemm jista’ jkun jew tal-anqas qabel id-data ta’ għeluq ta’ xahar tal-iskadenza, rigward l-estensjoni tal-iskadenza għar-risposta u l-estensjoni raġunijiet.

Jekk ma tkunx sodisfatt bit-tweġiba li rċivejt, tista’:

  • Jressaq ilment amministrattiv lill-kap tal-awtorità pubblika fi żmien 30 jum minn meta tkun irċeviet it-tweġiba jew minn meta t-tweġiba kellha tasal (wara 10 ijiem). L-awtorità pubblika għandha torganizza laqgħa ta’ kummissjoni li janalizza s-sitwazzjoni u se nibagħtulek tweġiba fi żmien 15 jum;
  • Tista’ titlob direttament lill-Qorti tal-Ġustizzja tobbliga lill-awtorità pubblika biex jagħtuk l-informazzjoni u titlob ukoll għal kumpens fi żmien 30 jum minn meta tkun irċeviet tweġiba żbaljata jew peress li r-risposta għandha tkun ġiet riċevuta (wara 10 ijiem).

Jekk l-informazzjoni hija klassifikata, il-Qorti mhux se jkollhom aċċess għall-informazzjoni sakemm l-imħallef ikollu awtorizzazzjoni mingħand l-Uffiċċju tar-Reġistri Nazzjonali għal informazzjoni klassifikata. Jekk l-informazzjoni ma tkunx ikklassifikata mill-qorti li jkollha aċċess sħiħ. —. Informazzjoni kunfidenzjali tista’ tiġi stabbilita wkoll fil-kuntratti. F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandux ikollu aċċess għal informazzjoni kunfidenzjali.

Jekk il-Qorti ssib li l-informazzjoni hija pubblika u mhijiex ikklassifikata, il-Qorti tista’ tordna li l-informazzjoni li għandha tiġi żvelata. Jekk l-informazzjoni hija klassifikata, il-Qorti ma tkunx tista’ b’aċċess għal informazzjoni fil-proċess li jagħmlu dan. Tista’ tinvoka l-eċċezzjoni ta’ klassifikazzjoni illegali, kif ukoll fajl ieħor ser jiġi ffurmat u mħallef ieħor awtorizzat (l-Uffiċċju tar-Reġistri Nazzjonali għal informazzjoni klassifikata) ser tissolva din il-kawża, jew tibda proċess ieħor jitlob jew għad-deklassifikazzjoni jew għall-annullament tal-klassifikazzjoni. F’dawn il-każijiet, l-imħallfin awtorizzati minn dan l-uffiċċju tar-reġistri nazzjonali għal informazzjoni klassifikata li se tinqata’ l-kawża.

IV. L-aċċess għall-ġustizzja b’parteċipazzjoni pubblika

M’hemm l-ebda appell kontra deċiżjonijiet amministrattivi li korp amministrattiv superjuri. Jistgħu biss jiġu kkontestati quddiem il-Qorti wara li tibgħat ilment amministrattiv mal-istituzzjoni li ħadet id-deċiżjoni amministrattiva li ma jogħġobhomx.

L-ilment huwa mingħajr ħlas. Huwa rregolat bil-Liġi 554/2004 dwar il-qrati amministrattivi (Verwaltungsgerichtsordnung). Kull min iqis li d-drittijiet jew l-interessi tiegħu/tagħha kienu miksura mid-deċiżjoni għandu d-dritt li jressaq ilment amministrattiv lill-awtorità li tkun ħarġet l-att amministrattiv jew tal-korp superjuri tiegħu jekk ikun hemm waħda. It-talba trid tiġi ppreżentata fi żmien 30-il jum minn meta tkun saret taf dwar l-att amministrattiv

  • 6 xahar mill-mument li ssir taf jekk l-att amministrattiv ikkonċernat kienet indirizzata u persuna oħra;
  • Jekk il-każ tiegħek tikkonċerna kuntratt amministrattiv, 6 xahar minn mindu nħareġ il-kuntratt, immodifikati, minn wieħed mill-obbligi mill-kuntratt ma ġiex rispettat, peress li l-jum li fih skada l-kuntratt, jew minn meta sirt konxju li wieħed tal-istipulazzjonijiet fil-kuntratt mhijiex ċara;

L-ewwel nett id-deċiżjonijiet amministrattivi jistgħu jittieħdu direttament quddiem il-qorti biss f’ġurisdizzjonijiet speċjali amministrattiv. Fi kwistjonijiet ambjentali ma jkunx hemm ġuriżdizzjonijiet speċjali.

L-ilment amministrattiv huwa obbligatorju bi ftit eċċezzjonijiet:

  • Jekk tagħmel talba fir-rigward tad-dritt tiegħek jew interess leġittimu għall-Awtorità u ma rċieva l-ebda risposta fi żmien 30 jum, jew ġew miċħuda;
  • Jekk qed jattakka att normattiv amministrattiva;
  • Jekk qed tiġi attakkata l-Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza jew ta’ Ordinanza Governattiva;
  • Eċċezzjonijiet ta’ illegalità;
  • Jekk int jew jirrappreżentaw tal-Prefett, l-Ombudsman, il-prosekuzzjoni pubblika, l-Aġenzija Nazzjonali tal-Iskrivani pubbliċi;

Ir-rimedji ġudizzjarji jinvolvu kontroll proċedurali u sostantivi. Għal kwistjonijiet tekniċi l-ġudikant jista’ jiddisponi rapport tekniku/espert elaborati minn esperti ġudizzjarji. Ir-rapport tekniku/espert għandu l-istess valur bħala prova oħra tal-materjali/evidenza.

Il-qrati jistgħu jirrevedu kull att amministrattiv, inklużi l-pjanijiet tal-użu tal-art, pjani ta’ żoni, permessi ambjentali, eċċ.

Ma hemm l-ebda regolamenti speċjali għal kawżi ambjentali. Dawn huma kollha l-istess proċedura amministrattiva regolari fil-qorti:

  • Kull persuna għandha pożizzjoni fil-qorti skont il-liġi dwar il-protezzjoni ambjentali, id-Digriet tal-Gvern 195/2005. Jekk inti persuna fiżika trid tiġġustifika interess tista’ tkompli ssegwi l-każ. Jekk int organizzazzjoni mhux governattiva li jipproteġu d-drittijiet tal-bniedem jew tal-ambjent, allura huma preżunti li tiġġustifika interess pubbliku leġittimu;
  • L-ilment amministrattiv huwa obbligatorju:
    • atti normattivi fir-rigward tan-nefqa amministrattiva, peress li l-pjanijiet tal-użu tal-art jew oħrajn, bħal deċiżjonijiet/ordnijiet ta’ tal-kontea lokali, il-gvern, eċċ. l-ilment amministrattiv jista’ jsir f’kull ħin;
    • jekk il-benefiċjarju tal-Att trid tintbagħat fi żmien 30 ijiem minn meta l-att intbagħat lilek;
    • Jekk inti parti terza, inti għandek tibgħat l-ilment amministrattiv fi 6-il xahar peress li dan ġie kkomunikat lilek,
  • Il-qorti kompetenti hija l-Qorti Ġenerali tiegħek jew mingħand l-awtorità tal-Kwartieri Ġenerali, tista’ tagħżel liema waħda;
  • Tista’ turi t-talbiet tiegħek b’dokumenti, l-interrogazzjoni tax-xhieda, il-ġudikatura; tista’ titlob, u l-qorti tiddeċiedi liema evidenza hija rilevanti għall-każ;
  • Il-Qorti tal-Prim’ Istanza mhux ser teżamina l-legalità sostantiva tal-atti, iżda l-liġi tippermetti wkoll din il-possibbiltà; dan jiddependi kompletament fuq il-fehma tal-Qorti rigward il-każ;
  • Jekk se tmur kontra ċertifikat ta’ ppjanar, il-qorti tista’ tirrifjuta l-każ tiegħek minħabba l-ġurisprudenza tal-qrati Rumeni mhuwiex unanimu dwar dan is-suġġett;

Via [1] deċiżjonijiet ta’ analiżi jistgħu jiġu attakkati quddiem il-Qorti taħt l-istess kondizzjonijiet imsemmija hawn fuq.#1 Ma hemm l-ebda regola speċifika.

Il-qrati jistgħu jirrevedu d-deċiżjonijiet dwar l-ambitu taħt l-istess kondizzjonijiet kif issemma f’kapitoli preċedenti.

Fil-mument ta’ skrinjar u ta’ deċiżjonijiet tat-tfassil tal-ambitu fir-Rumanija huma fil-fatt att wieħed u identiku, kif fl-iskrinjar u d-definizzjoni tal-ambitu jsiru fl-istess stadju.

Ir-rimedji ġudizzjarji jinvolvu kontroll proċedurali u sostantivi. Kwistjonijiet tekniċi li l-imħallef jista’ jitlob għal rapport tekniku/espert elaborat minn esperti ġudizzjarji. Ir-rapport tekniku/espert għandu l-istess valur bħala prova oħra tal-materjali/evidenza.

Il-parteċipazzjoni fil-konsultazzjoni pubblika mill-fażijiet mhijiex kundizzjoni li jikkontestaw quddiem il-qrati.

Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni huwa regolat minn Artikoli 14 u 15 tal-Liġi Nru 554/2004 dwar il-Proċedura Amministrattiva fil-Qorti. Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni jista’ jitressaq fil-qorti immedjatament immedjatament wara l-ilment jintbagħat lil awtorità pubblika, jew flimkien ma’ talba prinċipali. Biex jingħataw, hemm żewġ kundizzjonijiet li għandhom jiġu sodisfatti:

  • Li jkun hemm każ dokumentat sew
  • Biex tipprova xi ħsara imminenti

Ma hemm l-ebda regolamenti speċjali tal-IPPC [2] deċiżjonijiet jew awtorizzazzjonijiet.#2 L-analiżi se tkun l-istess bħal kull att amministrattiv ieħor

L-istess regoli japplikaw permanenti għall-IPPC att amministrattiv kif għal kull att ieħor.

L-istess ħtiġiet se japplikaw għal rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni fi proċeduri tal-IPPC bħala EIA u xi att amministrattiv ieħor.

V. aċċess għall-ġustizzja kontra l-atti jew l-ommissjonijiet

Fi proċedimenti ċivili, kwalunkwe persuna tista’ tressaq kawża quddiem il-qorti kontra individwi jew entitajiet ġuridiċi li titlob li d-dritt tagħhom għal ambjent san u bbilanċjat jiġu rispettati. Skont l-Artikolu 5d) l-Ordinanza ta’ Emerġenza tal-Gvern Nru 195/2005 — il-protezzjoni ambjentali, “kull persuna għandha d-dritt li jindirizza l-awtoritajiet amministrattivi u/jew ġudizzjarji ta’ kwalunkwe kwistjoni ambjentali, direttament jew permezz ta’ NGOs ambjentali, irrispettivament minn indebboliment ta’ dritt”. Iva, tista’ titlob għal kwalunkwe att jew ommissjoni li jiżguraw ir-rispett lejn id-dritt tiegħek għal ambjent tajjeb għas-saħħa u bbilanċjat, kif iddikjarat taħt il-Kostituzzjoni Rumena, anke jekk ma tkunx direttament ġarrab ebda dannu. Jekk, madankollu, id-drittijiet tiegħek ma jiġix imfixkel, skont l-Artikolu 5e), għandek id-dritt għal kumpens.

Jekk is-suġġett tat-talba tiegħek ikun att amministrattiv li ġie maħruġ jew kellhom ikunu maħruġa (ommissjonijiet), allura l-każ jiġi ttrattat permezz tal-qrati amministrattivi, u għandek ukoll jippreżenta l-ilment tiegħek kontra korp amministrattiv, flimkien mal-benefiċjarju tal-att amministrattiv. Madankollu, fil-proċeduri amministrattivi, li jkollha evidenza ta’ ksur ta’ drittijiet sostantivi tiegħek — privati interess leġittimu. M’intix se jkollhom jedd li jaġixxu fil-qorti jekk inti biss jinvoka l-protezzjoni ġenerali tad-drittijiet tal-bniedem jew tal-ambjent — interess pubbliku leġittimu. Biss l-NGOs (l-organizzazzjonijiet soċjali interessati inkluż ukoll kemm assoċjazzjoni u fondazzjonijiet) tista’ tinvoka fil-qorti l-ksur tal-pubbliku interess leġittimu.

Il-qrati amministrattivi jisimgħu wkoll kawżi kontra korpi statali, skont il-Liġi Nru 554/2004 dwar il-qrati amministrattivi (Verwaltungsgerichtsordnung). Skont l-Art. 1 ta’ din il-liġi, kwalunkwe persuna tista’ tressaq ilment fil-qorti kontra korp amministrattiv jekk privata jew pubblika ta’ interess leġittimu jew ta’ dritt sostantiv ġie mxekkel b’att amministrattiv maħruġ minn dik l-awtorità, billi ma jsolvu t-talba fil-ħin, skont l-iskadenzi msemmija f’liġijiet differenti. Pereżempju risposta għal petizzjoni trid tingħata fi żmien 30 jum. Jekk ġarrabt danni tista’ wkoll titlob għal kumpens.

Skont l-Artikolu 8 tal-istess liġi, jekk tqis li:

  • l-interessi leġittimi tiegħek jew id-drittijiet legali tiegħek ġew miksura minn att amministrattiv unilaterali,
  • Int ma kontx l-kontenut bit-tweġiba li l-ilment amministrattiv jew jekk inti ma rċevejna l-ebda risposta li l-ilment amministrattiv,
  • It-talba tiegħek ma ġietx solvuta fit-terminu preskritt bil-liġi
  • Il-korp amministrattiv irrifjuta li jsolvu t-talba tiegħek

Il-korp amministrattiv irrifjuta li jeżegwixxi operazzjoni amministrattiva li huwa meħtieġ għall-eżerċizzju jew il-protezzjoni ta’ drittijiet jew interess leġittimu tista’ titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja:

  • Annullament parzjali jew totali tal-att amministrattiv
  • Rimedju għall-ħsara li tkun sofriet
  • Kumpens għal danni morali

Jekk int organizzazzjoni mhux governattiva tista’ titlob lill-qorti kollha msemmija hawn fuq bil-kundizzjoni li jiġu mħarsa l-interessi leġittimi pubbliċi.

Jekk m’intix, allura tista’ tinvoka interess leġittimu biss jekk il-ksur ta’ interess leġittimu huwa pass loġiku minħabba l-indeboliment ta’ dritt sostantiv jew privati ta’ interess leġittimu.

L-awtoritajiet kompetenti fi kwistjonijiet ta’ responsabbiltà ambjentali huma:

  • Il-Kontea Environmental Protection Agency (Artikolu 6 minn l-Ordinanza ta’ Emerġenza tal-Gvern Nru 68/2007 li ttrasponew id-Direttiva 2004/35/KE dwar ir-responsabbiltà ambjentali);
  • Il-Gwardja Ambjentali Nazzjonali (art 9 minn l-Ordinanza ta’ Emerġenza tal-Gvern Nru 68/2007) li għandu s-setgħa li jikkontrolla u jagħtu multi lil dawk li jiksru l-leġiżlazzjoni ambjentali;

Skont l-Artikolu 20 minn l-Ordinanza ta’ Emerġenza tal-Gvern Nru 68/2007, kwalunkwe persuna milquta jew li x’aktarx huma affettwati minn ħsara ambjentali, jew jikkunsidra li dritt jew interess leġittimu ġiet affettwata, tista’:

  • ibgħat osservazzjonijiet quddiem il-Gwardja Ambjentali Nazzjonali
  • jitlob County Environmental Protection Agency biex tieħu miżuri skont l-Ordinanza ta’ Emerġenza tal-Gvern Nru 68/2007

Skont l-Artikolu 20 paragrafu 2, huwa meqjus li l-NGOs ambjentali u l-interessi leġittimi huma miksura, u jistgħu jindirizzaw, fi kwalunkwe sitwazzjoni, l-awtoritajiet imsemmija hawn fuq.

Id-deċiżjonijiet huma atti amministrattivi u qed jiġu pproċessati minn qrati amministrattivi skont ir-regoli ġenerali deskritti mil-liġi Nru 554/2004 dwar il-Qorti Amministrattiva (Artikolu 25 minn l-Ordinanza ta’ Emerġenza tal-Gvern Nru 68/2007). Wieħed jista’ jressaq ilment amministrattiv kontra d-deċiżjoni tal-Awtorità fi żmien 30 jum, jew li jaġixxu fil-qorti kontra n-nuqqas ta’ tweġiba għat-talba tiegħek ta’ azzjoni. Jekk ma tirċevix risposta li l-ilment amministrattiv jew li r-risposta mhijiex sodisfaċenti, tista’ titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrevedi d-deċiżjoni fi żmien 6 xhur minn ommissjoni jew li rċieva tweġiba negattiva.

Id-deċiżjoni tal-Awtorità tista’ tiġi kkontestata fil-qorti kif deskritt qabel, skont il-Liġi 554/2004 dwar il-qrati amministrattivi (Verwaltungsgerichtsordnung). Barra minn hekk, skont l-Artikolu 5 dwar l-Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza 195/2005 għall-ħarsien tal-ambjent, kwalunkwe persuna tista’ tressaq kawża quddiem il-qorti kontra l-ħsara ambjentali u titlob lill-Qorti biex tieħu miżuri kontra min iniġġes.

L-Ombudsman ma jkollux is-setgħat ambjentali speċifiċi. Huwa għandu kompetenzi fid-difiża tad-drittijiet u l-libertajiet ta’ kull individwu. L-Ombudsman jista’ inter alia:

  • Issolvi l-ilmenti li jaslu mill-poplu;
  • tagħti parir fuq talba tal-Qorti Kostituzzjonali;
  • Tibda proċedimenti f’qorti amministrattiva skont il-liġi Nru 554/2004 fir-rigward tal-proċeduri tal-Qorti Amministrattiva (ara l-paragrafu li jmiss);
  • Tressaq appell fl-interess tal-liġi quddiem il-Qorti Suprema ta’ Kassazzjoni u Ġustizzja;
  • Tippreżenta rapporti lill-Parlament. Ir-rapporti jistgħu jirrakkomandaw emendi għal-leġiżlazzjoni;
  • Tippreżenta rapporti lill-Parlament jew lill-Prim Ministru jekk, matul ir-riċerka tiegħu, huwa jiltaqa’ ma’ leġiżlazzjoni li jikser l-istat tad-dritt;

Skont id-dritt amministrattiv l-Ombudsman għandha pożizzjoni fil-qorti kontra kwalunkwe att amministrattiv illegali, inkluż l-Att dwar kwistjonijiet ambjentali. Skont l-Art. 1 tal-Liġi Nru 554/2004 dwar il-proċedura ġudizzjarja amministrattiva, l-Ombudsman jista’ jieħu azzjoni biss jekk hija mitluba mill-petizzjonant. Jekk l-Ombudsman fajls l-każ lill-qorti amministrattiva imbagħad peress li l-petizzjonant isir attur. Jekk tirrifjuta, il-qorti tikkanċella l-kawża.

Prosekuturi pubbliċi

Skont l-Artikolu 1 (4a) tad-dritt amministrattiv numru 554/2004 il-prosekuzzjoni għandha s-setgħa li titlob lill-Qorti biex tħassar atti amministrattivi individwali unilaterali li qed jiksru d-drittijiet, l-interessi u d-drittijiet leġittimi tal-persuni li saret mir-rikorrenti f’dan il-każ quddiem il-qorti amministrattiva. Il-prosekutur pubbliku jista’ jibda tali kawża biss bil-qbil minn qabel mogħtija mill-parti li d-dritt tagħhom, il-libertà jew interess kien inkiser.

Jekk il-prosekutur pubbliku tqis li interess pubbliku leġittimu inkiser minn att normattiv amministrattiva, hija tista’ taġixxi kontra tagħha quddiem il-qorti amministrattiva. F’dan il-każ, jekk il-funzjonament ta’ servizz pubbliku amministrattiv ikunu serjament imfixkla, hija tista’ titlob ukoll li rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni.

Il-prosekutur għandha kompetenzi speċjali fi kwistjonijiet ambjentali. Hu jew hi jistgħu jħarrku reati ambjentali kif preskritt mil-liġi.

L-awtorità pubblika li ħarġet att amministrattiv tista’ titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja għal annullament jekk l-att jipproduċi effetti u ma tistax tiġi revokata mill-awtorità. Il-Qorti Ġenerali għandha tanalizza l-legalità tal-atti maħruġa skont din id-Direttiva kif ukoll l-effetti prodotti minn dawn l-atti.

Ma hemm l-ebda prosekuzzjoni kriminali fir-Rumanija.

Skont l-Artikolu 3(12), id-Deċiżjoni tal-Gvern 57/2009 li jirregola l-allokazzjonijiet u l-funzjonament tal-Ministeru għall-Ambjent, din l-istituzzjoni jassigura kontroll u r-rispett tal-liġi ambjentali, fuq livell nazzjonali, ta’ individwi u entitajiet legali, għalhekk, ukoll tal-korpi amministrattivi.

Il-Ministru direzzjoni tal-ispezzjoni u l-kontroll biex twettaq dan il-kompitu.

Il-kapaċitajiet tal-Ombudsman u lill-prosekutur biex jitlob lill-Qorti biex tħassar atti amministrattivi illegali ġew deskritti hawn fuq.

Il-Prefett jista’ wkoll l-attakk fil-qorti tad-deċiżjonijiet amministrattivi meħuda mill-awtoritajiet lokali tal-kontej, jeżerċitaw kontroll ta’ legalità, b’kompetenza ġenerali.

VII. Locus standi

  1. Tiddeskrivi locus standi r-regoli applikabbli għal tipi differenti ta’ proċeduri u atturi differenti. Iddeskrivi kif il-kunċetti l-indebboliment ta’ dritt, interess suffiċjenti, eċċ. huma interpretati f’pajjiżek.
    (uża t-tabella ta’ hawn taħt)

Locus standi

Il-proċedura amministrattiva

Proċedura ġudizzjarja

Individwi

X

X

NGOs

X

X

Entitajiet ġuridiċi oħrajn

X

X

Gruppi ad hoc

X

X

NGOs barranin

X

X

Oħrajn [3]#_ftn3

X

X

Il-Prosekutur Pubbliku, l-Ombudsman u awtoritajiet pubbliċi kif deskritt fil-Kapitolu VI, punt 2.

Awtorità pubblika tista’ taġixxi bħal kwalunkwe persuna oħra kontra atti maħruġa minn awtorità pubblika oħra jekk id-drittijiet jew l-interessi leġittimi huma miksura. Madankollu, il-korpi amministrattivi jkunu diffiċli li tintuża din is-setgħa.

L-Ordinanza tal-Gvern 195/2005 dwar il-ħarsien tal-ambjent jgħid ukoll li l-NGOs ambjentali jkollhom locus standi quddiem il-qorti f’każijiet li għandhom bħala għan il-protezzjoni tal-ambjent. Mhemmx regoli speċjali għal livelli differenti ta’ protezzjoni tal-ambjent.

Il-Qorti rikorsi fil-qrati amministrattivi huwa soġġett għar-regoli previsti mil-liġi Nru 554/2004, kif deskritt hawn fuq. Persuni fiżiċi jew ġuridiċi privati jistgħu jikkontestaw l-att amministrattiv pubbliku jinvoka interess leġittimu, sakemm din tkun konsegwenza tal-ksur tad-dritt tal-individwu privat jew interess leġittimu.

Istituzzjonijiet statali oħra jew korpi għandhom locus standi kif deskritt fil-Kapitolu VI.

L-istess regoli japplikaw għal leġittimità tal-individwi/NGOs EIA u IPPC proċeduri kif deskritt fil-Kapitolu V.

VIII. Rappreżentanza legali

L-avukati li jirrappreżentaw l-interessi ta’ parti fil-Qorti. Il-konsulent legali mhijiex obbligatorja fi kwistjonijiet ambjentali jew fi kwalunkwe kwistjoni ħlief każijiet kriminali, skont il-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali. F’kawżi kriminali, inklużi reati ambjentali, l-akkużat għandu jkun assistit minn avukat.

Skont il-kodiċi ta’ proċedura ċivili, il-partijiet iridu jkunu assistiti minn avukat fit-tieni istanza.

Fir-Rumanija hemm aktar u aktar avukati huma interessati fil-protezzjoni tal-ambjent, peress li tiżgura kwalità ta’ il-popolarità u r-rikonoxximent pubbliku l-avukat rispettiv. Dan huwa r-rikonoxximent tant meħtieġ minħabba xi tip ta’ reklamar huwa illegali għal avukati fir-Rumanija.

IX. Evidenza

M’hemmx regoli speċjali fi kwistjonijiet ambjentali. Skont l-Artikolu 13 tal-Liġi Nru 554/2004 dwar il-proċedura ġudizzjarja amministrattiva, il-qorti għandha tordna lill-awtorità amministrattiva tippreżenta d-dokumenti kollha li ġew ikkunsidrati meta ħareġ l-att li l-annullament tagħhom qed tiġi mitluba. Ir-rikorrent jista’ jipprovdi xi evidenza biex jipprova l-allegazzjonijiet: dokumenti, interrogatories, il-ġudikatura, u/jew xhieda.

Fi proċedimenti ċivili u kriminali, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandha ebda obbligu li ġġiegħel lill-konvenut jipprovdi dokumenti. Madankollu, hemm regolament proċedurali li jippermettu lill-Qorti tal-Ġustizzja li tikkunsidra li l-parti, li rrifjutaw li juru ċerti dokumenti rikonoxxuti l-allegazzjoni tal-parti l-oħra, biss f’kawżi ċivili.

L-evidenza hija proposta mill-partijiet fil-bidu ta’ proċedura tal-Qorti, immedjatament wara eċċezzjonijiet proċedurali l-oħra kollha ġew deċiżi mill-Qorti. Il-Qorti tista’ tordna l-provi b’mod jekk tqis li l-verità tista’ tiġi stabbilita, skont ir-rwol attiv tal-Qorti. Madankollu, dan ir-rwol japplika biss f’kawżi ċivili, huwa limitat minħabba d-dritt tar-rikorrent li tiddisponi tiegħu rikors fil-qorti. L-evidenza għandha l-ewwel tiġi permessa mill-Qorti u mbagħad effettivament meħuda quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Ma hemm l-ebda differenza bejn proċedura ċivili u l-proċedura amministrattiva.

Madankollu, proċedura ġuriżdizzjonali ċivili għandu tliet stadji: l-ewwel qorti, u żewġ appelli. Fl-ewwel tal-Qorti u fl-ewwel appell kull prova jista’ jiġi propost lill-Qorti tal-Ġustizzja, u l-Qorti se jippermettu biss l-elementi ta’ prova li hija utli għal dan il-każ. Fit-tieni appell biss dokumenti jistgħu jiġu pprovduti bħala prova. L-appell nnifisha tista’ tkun ammissibbli biss fuq il-motivi limitati speċifikati skont il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili.

Fil-proċedura amministrattiva ma hija biss l-ewwel waħda u qorti tal-appell. Fl-appell biss dokumenti jistgħu jiġu aċċettati bħala evidenza, imma l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tanalizza l-każ dwar l-aspetti kollha, bħala kumpens nieqes f’din il-proċedura ta’ appell.

Esperti ġudizzjarji jipprovdu kompetenza ġudizzjarja. Il-ħlas tagħhom jitħallas mill-parti li tkun talbet parir espert. Il-Partijiet jistgħu jitolbu lill-Qorti sabiex l-esperti tagħhom stess li se jipparteċipaw espert magħmul minn esperti ġudizzjarji. Il-Qorti tista’ tordna wkoll li l-għarfien espert huwa magħmul minn istitut jew laboratorju speċjalizzat.

Jekk l-ebda waħda dwar il-lista ta’ esperti ġudizzjarji l-ispeċjalità mitluba minn l-każ, il-Qorti tista’ tordna xjentist magħruf jew il-personalità meħtieġ qasam ta’ għarfien espert, bħala professur tal-università. Dawn id-dispożizzjonijiet huma rregolati skont il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili.

Rigward il-konklużjonijiet tekniċi tal-espert, hija l-Qorti tal-Prim’ Istanza li għandha teżamina dawn il-konklużjonijiet. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tinjora l-kompetenzi jekk dan sar bi ksur ta’ normi proċedurali fir-rigward ta’ kompetenza ġudizzjarja jew jekk il-konklużjonijiet jikkontradixxu l-għan tal-kawża.

Ma hemm l-ebda differenza f’proċedura amministrattiva u proċedura ċivili, u ma hemm l-ebda dispożizzjonijiet speċjali għal kwistjonijiet ambjentali dwar kompetenza ġudizzjarja.

Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni.

Ir-regola prinċipali hija li ma hemm l-ebda effett soppressiva fi kwalunkwe ċirkostanza. Fil-każijiet kollha, għandu jiġi mitlub għal rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni. L-effetti ta’ att għandhom jiġu sospiżi biss jekk ir-rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni huwa ammess mill-Qorti tal-Ġustizzja. L-appell kontra d-deċiżjoni tal-qorti li tagħti rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni ma tissospendix l-eżekuzzjoni ta’ din id-Deċiżjoni.

B’mod mal-proċeduri ta’ esproprjazzjoni d-deċiżjoni amministrattiva tkun eżegwita minnufih. Id-dritt ta’ proprjetà tiġi trasferita minn sid privat lill-Istat permezz ta’ att amministrattiv unilaterali immedjatament wara l-flus li toffri expropriator huma kkunsinnati f’kont bankarju (is-sid privat ma jista’ jirċievi l-flus biss jekk huwa mhux qed jieħu azzjonijiet legali kontra expropriator jitlob ħafna flus aktar). Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni bl-għan li tissospendi dan it-trasferiment huwa inammissibbli skont l-esproprjazzjoni ta’ Liġi Numru 255/2010.

Atti amministrattivi oħra wkoll tipproduċi l-effetti tagħha irrispettivament minn rikors għal annullament quddiem il-Qorti. L-uniku effett sospensiv ikun mogħti minn rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni.

Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni huwa possibbli kemm fil-proċedura amministrattiva kif ukoll il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili.

Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni fi proċeduri amministrattivi li għandu x’jaqsam biss is-sospensjoni tal-effetti ta’ att amministrattiv unilaterali.

Fi proċedimenti ċivili, il-qorti tista’ tagħti inġunzjonijiet li jiżgura l-protezzjoni ta’ dritt, sabiex tevita ħsara imminenti, u sabiex jitneħħew l-ostakoli ta’ eżekuzzjoni ta’ ordni tal-qorti. L-ordni hija mogħtija biss f’materji urġenti u għal perjodu limitat ta’ żmien biss.

Skont l-Artikolu 14 tal-liġi 554/2004 dwar il-qrati amministrattivi (Verwaltungsgerichtsordnung), tista’ titlob għal rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni minnufih wara li titressaq it-talba quddiem l-awtorità pubblika li ħarġet l-att, qabel ma tressaq quddiem il-Qorti talba għall-annullament tal-att.

Skont l-Artikolu 15 tal-liġi 554/2004 dwar il-qrati amministrattivi (Verwaltungsgerichtsordnung, rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni jista’ jiġi mitlub ukoll flimkien ma’ talba għal annullament jew permezz ta’ talba separata li tista’ tiġi introdotta biss il-qorti tal-ewwel istanza waslet għal deċiżjoni dwar l-annullament ta’ dan l-att.

Li tingħata, trid tipprova li l-kawża tkun ġustifikata sew u li mingħajr rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni imminenti ta’ dannu jista’ jiġi kkawżat.

Dwar il-proċedura ċivili, rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni huwa mogħti f’każijiet urġenti u għal perjodu limitat ta’ żmien kif deskritt hawn fuq.

Kemm fil-proċedura amministrattiva u Proċedura Ċivili, appell jista’ jitressaq bil-miktub fi żmien 5 ijiem minn meta d-deċiżjoni tal-Qorti.

XI. Fuq l-ispejjeż

  1. X’inhuma l-kategoriji tal-ispejjeż applikant jiffaċċja meta jfittex aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali? Sentenzi (5–10)

Il-kategoriji tal-kostijiet huma:

  • Il-miżata tal-qorti
  • Il-miżata ta’ avukat
  • Il-ħlas ta’ esperti ġudizzjarji
  • L-ispejjeż tal-parti l-oħra skont il-prinċipju ta’ min jitlef iħallas
  1. Agħti stima tat-taxxa tal-Qorti (Tariffa għall-ftuħ ta’ każ fil-qorti, b’tipi differenti ta’ proċeduri għal appell) u t-tariffi applikabbli f’pajjiżek. Sentenzi (3–5)

Tariffi tal-qrati huma rregolati permezz ta’ Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza Nru 80/2013.

Id-dritt għal qorti amministrattiva jvarja bejn wieħed u ieħor bejn EUR 11 (EUR 50) u EUR 66 (EUR 300).

It-tariffi għal qorti ċivili huma stabbiliti skont il-valur tal-kawża. Hemm diversi kriterji mogħtija minn ċerti valuri stabbiliti mil-liġi.

  • Jekk il-valur tal-kawża taqa’ taħt EUR 111 (EUR 500), il-miżata tal-Qorti huwa 8 % iżda mhux inqas minn EUR 4 (EUR 20)
  • Jekk il-valur tal-kawża taqa’ bejn 111.1 (EUR 501) u EUR 1111 (EUR 5000 RON), it-tariffa tal-qorti hija ta’ EUR 8 (EUR 40) b’żieda ta’ 7 % għal ammont ogħla minn EUR 111 (EUR 500);
  • Jekk dan ikun bejn EUR 1111 (EUR 5000) u EUR 5555 (EUR 25000), it-tariffa tal-qorti hija ta’ EUR 78 (EUR 355) b’żieda ta’ 5 % għal ammont ogħla minn EUR 1111 (EUR 5000);
  • Jekk dan ikun bejn 5555, EUR 1 (EUR 25001) u EUR 11111 (EUR 50000), it-tariffa tal-qorti hija ta’ EUR 301 (EUR 1355) b’żieda ta’ 3 % għal ammont ogħla minn EUR 5555 (EUR 25000)
  • Jekk dan ikun bejn 11111, EUR 1 (EUR 50001) u EUR 55555 (250000 RON) it-tariffa tal-qorti hija ta’ EUR 467 (EUR 2105) b’żieda ta’ 2 % għal ammont ogħla minn EUR 11111 (EUR 50000)
  • ogħla minn EUR 55555 (EUR 250000) — EUR 1356 (EUR 6105) b’żieda ta’ 1 % għal ammont ogħla minn EUR 55555 (EUR 250000)

Il-miżata tal-appell kif it-tieni grad ta’ ġurisdizzjoni tkun nofs il-miżata mill-ewwel qorti, iżda mhux inqas minn EUR 4 (EUR 20):

Il-miżata għall-appell bħala t-tielet grad ta’ ġurisdizzjoni ta’ ħlas huwa ta’ EUR 22 (EUR 100) li l-motivi tal-kassazzjoni regolati f’Art 488 para 1 punti 1–7 ta’ Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili ġdid. Jekk ir-raġunijiet relatati mal-applikazzjoni tal-liġi sostantiva f’każijiet li jistgħu jiġu vvalutati fi flus, il-miżata tal-qorti hija ta’ 50 % mill-ammont imħallas l-ewwel qorti iżda mhux inqas minn EUR 22 (EUR 100). Għall-każijiet li ma jistgħux jiġu vvalutati fi flus il-miżata tal-qorti hija ta’ EUR 22 (EUR 100).

Jekk l-appell jiġi ppreżentat kontra deċiżjoni tal-Qorti li tikkonċerna:

  • Sospensjoni tal-prova, il-ħlas huwa ta’ EUR 4 (EUR 20)
  • annullament tal-prova minħabba li tariffa tal-qorti mhux imħallsa, jew każijiet oħra meta l-każ ma kienx ġuri, il-miżata tal-qorti hija ta’ EUR 11 (EUR 50).
  1. Agħti stima ta’ spejjeż tal-esperti, it-tariffi tal-avukati u tariffa oħra kategoriji tipika fi kwistjonijiet ambjentali. (10-il kundanna)

Ma hemm l-ebda kriterju għal stima ta’ tariffa ta’ espert jew avukat. Miżata għal espert kien ta’ EUR 2000 u tariffa għal avukat li ma tkunx qed taħdem għal NGOs ambjentali, li kienu ta’ mill-anqas EUR 1000.

Għadd żgħir ħafna ta’ avukati li jaħdmu f’NGOs b’tali mod li l-aċċess għal avukat huwa diffiċli ħafna.

  1. X’inhuma l-ispejjeż ta’ rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni/miżura interim? Huwa depożitu/cross-undertaking f’danni meħtieġa? (3-il kundanna)

Id-dritt li japplikaw għal mandat ta’ inibizzjoni f’qorti ċivili hija ta’ EUR 4 (EUR 20), jekk mhux ivvalutat fi flus. Jekk dan ikun il-każ, il-miżata tal-qorti huwa valur monetarju, il-ħlas huwa ta’ EUR 11 jekk il-valur huwa stabbilit taħt EUR 444 (EUR 2000) u EUR 44 (EUR 200) jekk il-valur stabbilit ikun ogħla minn EUR 444 (EUR 2000). huwa meħtieġ ebda ħlas akkont.

Ir-rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni f’qorti amministrattiva ma jissemmiex, għalhekk għandu japplika l-Art. 27 li tirreferi għal każijiet oħrajn li ma jistgħux jiġu vvalutati fi flus. F’dawn il-każijiet il-ħlas tal-qorti hija ta’ EUR 4 (EUR 20).

  1. Ma ‘min jitlef iħallas’” jipprevalu? Kif jiġi applikat mill-qrati? X’inhuma eċċezzjonijiet meta din ir-regola ma tapplikax? Sentenzi (5–10)

Il-prinċipju ta’ “min jitlef iħallas” japplika kull darba li l-Parti l-oħra qed jitlob l-ispejjeż li kellu appoġġ matul il-proċess. Jekk il-parti l-oħra ma talbux għal dawn l-ispejjeż imbagħad il-prinċipju ma japplikax. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tikkumpensa l-ispejjeż jekk biss parti tat-talba tiegħek ġiet ammessa u l-kumplament għandu jiġi miċħud. F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tikkumpensa l-ispejjeż, b’tali mod li kull waħda mill-partijiet għandha tħallas il-parti l-oħra jew xejn jekk is-somma kollha se tikkumpensa.

XII. Mekkaniżmi ta’ għajnuna finanzjarja

  1. Il-qrati jistgħu jagħtu eżenzjonijiet minn spejjeż proċedurali, id-dmirijiet, id-drittijiet għall-preżentazzjoni, it-tassazzjoni tal-ispejjeż, eċċ. fi kwistjonijiet ambjentali? X’inhuma l-kundizzjonijiet ta’ dan? (10-il kundanna)

L-għajnuna legali tista’ tingħata skont l-Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza Nru 51/2008, applikabbli biss f’każijiet ċivili, għal:

  • Il-miżata ta’ avukat;
  • Tariffa ta’ espert jew interpretu;
  • Il-ħlas ta’ eżekutur legali;
  • It-tariffi tal-qorti — tnaqqis, eżenzjonijiet, diferimenti, id-dewmien;

L-ammont massimu mogħti bħala għajnuna legali f’sena waħda jista’ jkun daqs 10 salarji gross minimu stabbilit għas-sena meta tkun saret it-talba għal għajnuna legali.

L-għajnuna legali tista’ tingħata jekk l-introjtu nett medju għal kull familja fl-aħħar xahrejn wara t-talba ta’ għajnuna legali tagħha hija taħt 300ron (madwar EUR 70). F’dan il-każ il-ħlasijiet se jkunu koperti kompletament mill-Istat.

Jekk id-dħul ikun taħt madwar EUR 145, 50 % tal-ħlasijiet jiġu appoġġjati mill-Istat.

L-Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza Nru 80/2013 introduċa l-possibbiltà li persuni ġuridiċi li huma eliġibbli għal għajnuna legali għal miżati tal-qorti (għall-eżenzjonijiet, riduzzjonijiet, differimenti, dewmien), jekk:

  • Il-miżata tal-qorti huwa ogħla minn 10 % tal-medja tad-dħul nett għall-aħħar 3-il xahar ta’ attività;
  • l-entità ġuridika tkun taħt xoljiment jew likwidazzjoni jew l-oġġetti huma sekwestrati;
  • Il-Qorti, li janalizza s-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja globali, jemmen li l-ammont tat-taxxa tal-Qorti se jaffettwaw b’mod negattiv l-attività tal-persuna ġuridika;

XIII. Tempestività

Skont it-tip ta’ deċiżjoni, hemm diversi limiti ta’ żmien preskritti mil-liġi. Ir-risposta għandha tiġi ppreżentata f’terminu ta’ 30 jum għal petizzjoni organu amministrattiv jew ilment amministrattiv. L-att amministrattiv għandha tinħareġ fi żmien 30 jum. Jekk l-Awtorità ma ħadet ebda deċiżjoni f’dan it-terminu, l-att jiġi kkunsidrat b’mod taċitu maħruġ mill-awtorità. Din ir-regola ma tapplikax għal permessi ambjentali. Ma hemm l-ebda data ta’ skadenza għall-ħruġ tal-permessi. Għal permessi tal-EIA, jekk il-benefiċjarju tal-proġett ma jipprovdix l-informazzjoni kollha meħtieġa biex toħroġ il-permess ambjentali fi żmien sentejn mindu tkun saret it-talba, allura t-talba għal permess ambjentali għandha tiġi miċħuda.

Ma hemm ebda sanzjonijiet kontra entitajiet amministrattivi li jieħdu deċiżjonijiet fi żmien preskritt mil-liġi.

Skont l-Artikolu 22 tal-liġi 544/2001, il-Qorti tista’ tobbliga l-awtorità pubblika jew istituzzjoni li tipprovdi l-informazzjoni mitluba u biex tħallas id-danni.

Ma hemm l-ebda regolamenti speċjali għal limiti ta’ żmien tal-proċeduri ġudizzjarji fi kwistjonijiet ambjentali.

Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni fi tribunal amministrattiv jistgħu jitressqu quddiem il-qorti tal-ewwel istanza bejn xahrejn u sena u b’appell ieħor xahrejn u sena. Il-liġi tispeċifika li każijiet bħal dawn huma urġenti u għandha tkun ipproċessata b’mod urġenti.

Rimedju b’mandat ta’ inibizzjoni f’qorti ċivili trid tkun ipproċessata b’mod urġenti. Id-deċiżjoni għandha tintbagħat f’ 24 siegħa u li d-deċiżjoni għandha tingħata bil-miktub fi żmien 48 siegħa minn meta d-deċiżjoni ġiet mogħtija.

Talba għal annullament fl-ewwel istanza setgħet tieħu mill-anqas sentejn, u l-istess għall-appell. Il-komunikazzjoni ta’ deċiżjoni bil-miktub lill-parti li tieħu ħafna żmien. Sakemm dan ma jkunx kkomunikat, appell ma jistax jitressaq.

Wara li l-ġudikatura tar-riċerka, li d-deċiżjoni tista’ tiġi posposta għal 7-il jum, diversi drabi. M’hemm ebda regolament dwar kemm-il darba l-Qorti tal-Ġustizzja jista’ jipposponi l-għoti tad-deċiżjoni. Id-deċiżjoni bil-miktub għandha tiġi nnotifikata lill-partijiet fi żmien 30 jum. Dan it-terminu huwa biss rakkomandazzjoni għall-imħallfin.

Ma hemm l-ebda skadenza biex il-Qorti tagħti sentenza.

Ma hemm ebda sanzjonijiet kontra l-qrati jagħtu deċiżjonijiet b’dewmien preskritti mil-liġi. Dan jista’ jgħodd għall-evalwazzjoni tal-imħallfin jekk jiġi pprovat li huma ma kellhom l-ebda raġuni raġonevoli li n-nuqqas ta’ rispett tat-termini. L-imħallfin huma responsabbli dixxiplinari.

XIV. Kwistjonijiet oħra

Permessi ambjentali huma atti amministrattivi u tista’ tiġi kkontestata fil-qrati amministrattivi wara li jinħarġu. Peress li hija parti terza f’dawn il-proċeduri, il-pubbliku jista’ jressaq l-ilment fi żmien 6 xhur minn meta l-pubbliku jsib dwar l-eżistenza tal-att. L-ilment li l-Qorti tista’ tiġi ppreżentata f’ 6 xahar peress li r-risposta mogħtija mill-awtorità amministrattiva li kienet riċevuta jew kellu jiġi riċevut.

Għall-informazzjoni fi kwistjonijiet ambjentali mhuwiex strutturat tajjeb. Fuq il-websajts tal-Aġenzija għall-Protezzjoni Ambjentali, l-informazzjoni ma tkunx organizzata għal kull proġett iżda b’kategoriji ewlenin: rapporti ambjentali, permessi ambjentali, avviżi pubbliċi, eċċ, b’tali mod li jekk tkun trid tinġabar informazzjoni għal proġett wieħed trid tfittex fil-kategoriji kollha fost id-dokumenti li jappartjenu lil mijiet ta’ proġetti oħra. Li jagħmel l-informazzjoni fi kwistjonijiet ambjentali diffiċli ħafna biex jiġu identifikati. Ma hemmx bażijiet tad-dejta organizzati sew mal-proġetti li qed tiġi evalwata jew li ġew evalwati fis-snin preċedenti. Dawn huwa s-sit web ta’ aġenziji għall-protezzjoni tal-ambjent kollha fil-pajjiż: Il-link jinfetaħ f'tieqa ġdidahttp://www.anpm.ro/

M’hemm l-ebda ADR (soluzzjoni alternattiva għat-tilwim) fir-Rumanija aċċessibbli għall-pubbliku fi kwistjonijiet ambjentali. Madankollu, il-Liġi 192/2006 dwar il-medjazzjoni hija applikabbli.

Il-medjazzjoni hija rregolata mil-liġi 192/2006 u l-Liġi 115/2012. Sa Ottubru 12, 2012, f’każijiet ċivili, kummerċjali jew kriminali (il-ħarsien tal-konsumatur, il-liġi tal-familja, ir-relazzjonijiet mal-ġirien, responsabbiltà professjonali, kawżi ċivili b’valur taħt EUR 11 111 u f’materji kriminali għal reati li huma investigati biss f’każ ta’ ilment minn qabel), ta’ informazzjoni dwar il-vantaġġi tal-medjazzjoni hija obbligatorja.

XV. Tkun barrani

Il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni hi regolata minn l-Ordinanza tal-Gvern 137/2000.

Ma hemm l-ebda klawżoli kontra d-diskriminazzjoni speċifika f’regoli proċedurali, iżda dawk li jitkellmu bir-Rumen għandhom id-dritt għal interpretu u għal traduzzjoni tad-dokumenti.

L-Artikolu 16 tal-Kostituzzjoni Rumena u l-Artikolu 4(1) tal-Liġi 303/2004 jobbliga mħallfin u avukati distrettwali biex jiżguraw l-ugwaljanza quddiem il-liġi u trattament ugwali tal-parteċipanti kollha fi proċedura ġudizzjarja, irrispettivament mill-istatus tagħhom.

Interpretu għandha tiġi permessa mill-Qorti jekk parti ma jistgħux jitkellmu bir-Rumen. Il-konvenut għandu d-dritt, f’każijiet kriminali, l-użu tal-lingwa materna tagħha.

Il-parti li jkollha l-intenzjoni li tuża ċerti dokumenti li jipprovaw l-allegazzjonijiet li saru quddiem il-Qorti għandhom iħallsu għal traduzzjoni meħtieġa. It-traduzzjoni għandha ssir bir-Rumen għall-Qorti u l-lingwa tal-Parti l-oħra.

Il-gvern jappoġġja dawn l-ispejjeż fi kwistjonijiet ambjentali biss skont l-Ordinanza Governattiva ta’ Emerġenza 51/2008. dwar l-għajnuna legali

F’kawżi kriminali, il-Partijiet li ma jitkellmux jew ma jifhmux Rumeni għandhom id-dritt, mingħajr ħlas, li jieħu nota tal-fajl, li jitkellem u jippreżenta konklużjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, permezz ta’ interpretu.

XVI. Każijiet transkonfinali

Ma hemm l-ebda regoli proċedurali f’każijiet li jinvolvu kwistjonijiet ambjentali f’pajjiż ieħor. Jekk il-pubbliku minn pajjiż ġâr trid tniedi proċediment fir-Rumanija jew entità amministrattiva jew ta’ impriża, il-pubbliku jrid isegwi r-regoli Rumeni dwar il-proċedura. Ir-Rumanija rratifikat il-Konvenzjoni Espoo, sabiex il-proċedura rregolata minn Konvenzjoni Espoo japplika għal pjanijiet u proġetti li jaqgħu taħt il-baħar Espoo u l-Protokoll.

Fil-leġiżlazzjoni Rumena li kulħadd jista’ jitqies bħala pubbliku interessat.

Ir-Regolament dwar locus standi ġie deskritt fil-Kapitolu IV, V, VII.

Bħala konklużjoni jekk int organizzazzjoni mhux governattiva jew individwu se jkollu locus standi biex imorru f’lill-qrati Rumeni kontra l-ħsara ambjentali, kif tal-pubbliku interessat. Dwar għajnuna legali, jekk inti ċittadin tal-UE, tista’ tagħmel talbiet bħal dawn. Skont l-Ordinanza ta’ Emerġenza Governattiva 51/2008, bl-eċċezzjoni ta’ għajnuna legali deskritti fil-Kapitolu XII, iċ-ċittadini tal-UE jistgħu jitolbu l-għajnuna legali għal:

  • Spejjeż tal-interpreti;
  • Traduzzjonijiet ta’ dokumenti;
  • Jekk tivvjaġġa lejn ir-Rumanija l-preżenza tiegħek hija obbligatorja;

Rigward il-pożizzjoni tagħhom għal miżuri provviżorji u inġunzjonijiet, dawn huma deskritti f’kapitoli preċedenti. M’hemm l-ebda dispożizzjonijiet speċjali oħrajn tal-liġi.

 

[1] Valutazzjoni tal-impatt ambjentali

[2] Prevenzjoni u kontroll integrati tat-tniġġis


Din hija verżjoni tradotta awtomatikament tal-kontenut. Is-sid ta’ din il-paġna ma jaċċetta ebda responsabbiltà jew obbligazzjoni fir-rigward tal-kwalità ta’ dan it-test tradott b'mod awtomatiku.

L-aħħar aġġornament: 14/09/2016