Zamknij

PORTAL JEST JUŻ DOSTĘPNY W WERSJI BETA!

Odwiedź europejski portal „e-Sprawiedliwość” w wersji beta i powiedz nam, co o nim myślisz!

 
 

Ścieżka nawigacji

menu starting dummy link

Page navigation

menu ending dummy link

Koszty postępowania - Estonia

Strona w wybranej przez Ciebie wersji językowej jest obecnie tłumaczona przez nasze służby tłumaczeniowe.
Do tej pory przetłumaczono ją na następujące języki: estoński

Na niniejszej stronie przedstawiono informacje dotyczące kosztów sądowych w Estonii.


Koszty postępowania

Przepisy regulujące opłaty pobierane przez przedstawicieli zawodów prawniczych

Doradcy prawni (õigusnõustajad)

W Estonii opłaty pobierane przez doradców prawnych nie są regulowane przepisami.

Prawnicy (juristid)

W Estonii opłaty pobierane przez prawników nie są regulowane przepisami.

Adwokaci (vandeadvokaadid)

W Estonii opłaty pobierane przez adwokatów nie są regulowane przepisami.

Komornicy sądowi (kohtutäiturid)

W Estonii opłaty pobierane przez komorników sądowych regulują przepisy Link otworzy się w nowym oknieustawy o komornikach sądowych. Na opłatę pobieraną przez komornika może składać się opłata za wszczęcie postępowania, opłata główna z tytułu prowadzenia postępowania oraz opłata dodatkowa z tytułu czynności egzekucyjnych. Komornik jest także uprawniony do pobierania opłat za usługi świadczone w ramach wykonywania wolnego zawodu.

Adwokaci

W Estonii opłaty pobierane przez adwokatów nie są regulowane przepisami – ustalane są w drodze umowy z klientem. Adwokat lub inna osoba prowadząca kancelarię prawną przedstawia klientowi wstępną ofertę cenową i wyjaśnia, co składa się na podaną kwotę. Klient zwraca niezbędne wydatki poniesione przez adwokata lub osobę prowadzącą kancelarię prawną w toku świadczenia usług prawnych.

Koszty stałe

Koszty stałe w postępowaniu cywilnym

Koszty stałe stron w postępowaniu cywilnym

Do kosztów stałych ponoszonych przez strony postępowania cywilnego należą:

  • opłata skarbowa;
  • opłata od skargi kasacyjnej;
  • opłata od sprzeciwu od wyroku zaocznego;
  • opłata za wznowienie postępowania lub przywrócenie terminu;
  • koszty doręczenia pism sądowych przez komorników;
  • koszty publikacji wezwań lub zawiadomień w urzędowym publikatorze Ametlikud Teadaanded lub w prasie;
  • wynagrodzenie biegłych i tłumaczy;
  • inne koszty rozpoznania sprawy oraz koszty pozasądowe.

Etap postępowania cywilnego, na którym strony muszą uregulować koszty stałe

Następujące opłaty muszą zostać uiszczone z góry przez stronę postępowania wnioskującą o wszczęcie postępowania lub wykonanie czynności procesowej:

  • opłata skarbowa;
  • opłata od skargi kasacyjnej;
  • opłata od sprzeciwu od wyroku zaocznego;
  • opłata za wznowienie postępowania lub przywrócenie terminu;
  • koszty doręczenia pism sądowych przez komorników;
  • koszty publikacji wezwań lub zawiadomień w urzędowym publikatorze Ametlikud Teadaanded lub w prasie;
  • koszty ponownego rozpatrzenia sprawy, w zakresie określonym przez sąd.

O ile sąd nie postanowi inaczej, strona postępowania składająca pismo procesowe, z którym związane są koszty, opłaca z góry koszty wynagrodzenia biegłych i tłumaczy.

Koszty stałe w postępowaniu karnym

Koszty stałe stron w postępowaniu karnym

Koszty stałe stron w postępowaniu karnym określa Link otworzy się w nowym okniekodeks postępowania karnego. Koszty te dzielą się na koszty procesowe, koszty szczególne oraz koszty dodatkowe.

Do kosztów procesowych należą:

  • rozsądne wynagrodzenie wypłacane pełnomocnikowi procesowemu lub przedstawicielowi z wyboru oraz inne niezbędne koszty ponoszone przez stronę postępowania w związku z postępowaniem karnym;
  • kwoty wypłacane ofiarom, świadkom, biegłym oraz innym wykwalifikowanym osobom na podstawie art. 178 kodeksu postępowania karnego, z wyjątkiem kosztów, o których mowa w art. 176 ust. 1 pkt. 1 kodeksu;
  • koszty poniesione przez państwowy instytut kryminalistyki lub inny organ rządowy lub osobę prawną w związku ze sporządzeniem opinii lub ustaleniem, czy dana osoba znajdowała się pod wpływem środków odurzających;
  • ustalone wynagrodzenie wyznaczonego zastępcy procesowego oraz zwrot poniesionych przez niego wydatków, o ile są one zasadne i odpowiednie;
  • koszty sporządzania kopii akt sprawy karnej przeznaczonych dla pełnomocnika procesowego, zgodnie z art. 224 ust. 1 kodeksu postępowania karnego;
  • koszty przechowywania, przesyłania i niszczenia dowodów;
  • koszty związane z przechowywaniem, przekazywaniem oraz niszczeniem mienia objętego przepadkiem;
  • koszty wynikające z zabezpieczeniem powództwa cywilnego;
  • opłaty należne z chwilą wydania wyroku skazującego;
  • inne koszty poniesione przez organ prowadzący postępowanie karne w toku tego postępowania, z wyjątkiem kosztów uznanych na mocy kodeksu postępowania karnego za koszty szczególne lub dodatkowe.

Jeżeli strona postępowania korzysta z usług kilku zastępców procesowych lub przedstawicieli, ich wynagrodzenie zostanie uwzględnione w kosztach procesowych w takim zakresie, w jakim nie przekracza rozsądnego pułapu wynagrodzenia zwykle wypłacanego zastępcy procesowemu lub przedstawicielowi.

Jeżeli podejrzany lub oskarżony broni się samodzielnie, niezbędne koszty obrony zostaną uwzględnione w kosztach procesowych. Nadmierne koszty, które nie wystąpiłyby w przypadku wyznaczenia pełnomocnika procesowego, nie zostaną uwzględnione w kosztach procesowych.

Koszty związane ze sporządzeniem opinii biegłego ponoszone przez osoby, które nie są stronami postępowania, podlegają zwrotowi na warunkach i zasadach określonych w ustawie o opiniach z zakresu kryminalistyki.

Koszty szczególne to koszty związane z odroczeniem rozprawy sądowej z powodu niestawiennictwa strony postępowania oraz koszty doprowadzenia na rozprawę.

Do kosztów dodatkowych należą:

  • opłata należna osobie niebędącej stroną postępowania za udzielenie informacji na temat okoliczności faktycznych dotyczących przedmiotu postępowania dowodowego;
  • koszty pobytu podejrzanego lub oskarżonego w areszcie;
  • wynagrodzenie tłumaczy, zgodnie z art. 178 kodeksu postępowania karnego;
  • kwoty wypłacane w postępowaniu karnym na podstawie ustawy o odszkodowaniu za za szkody spowodowane przez państwo wynikające z niesprawiedliwego pozbawienia wolności.
  • koszty poniesione przez organy rządowe i samorządowe w związku z postępowaniem karnym, które nie zostały wskazane w art. 175 ust. 1 pkt. 1 lub 10 kodeksu postępowania karnego;
  • kwoty wypłacane przedstawicielom świadków zgodnie z art. 671 kodeksu postępowania karnego.

Etap postępowania karnego, na którym strony muszą uiścić koszty stałe

  • W przypadku wydania wyroku uniewinniającego państwo pokrywa koszty procesowe. W przypadku wyroku skazującego koszty procesowe pokrywa skazany. W przypadku częściowego uniewinnienia koszty zwraca skarb państwa w takim zakresie, w jakim doszło do uniewinnienia. Obowiązek zwrotu kosztów procesowych powstaje z chwilą uprawomocnienia się wyroku końcowego.
  • Pokrzywdzony pokrywa koszty procesu mające związek z zabezpieczeniem powództwa cywilnego, jeśli powództwo cywilne zostało oddalone. Oskarżony lub pozwany pokrywa koszty procesowe mające związek z zabezpieczeniem powództwa cywilnego, jeśli powództwo cywilne zostało uwzględnione w całości. Sąd, biorąc pod uwagę wszystkie zaistniałe okoliczności, dzieli koszty procesowe mające związek z zabezpieczeniem powództwa cywilnego pomiędzy pokrzywdzonego i oskarżonego lub pozwanego, jeśli powództwo cywilne zostało uwzględnione w części. W przypadku odmowy przyjęcia powództwa państwo pokrywa koszty procesowe mające związek z zabezpieczeniem powództwa cywilnego.

Koszty stałe w postępowaniu konstytucyjnym

Koszty stałe stron w postępowaniu konstytucyjnym

W Estonii osobom fizycznym nie przysługuje prawo do wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Koszty skargi konstytucyjnej są pokrywane z budżetu państwa. Koszty związane z udziałem specjalistów w postępowaniach sądowych są pokrywane z budżetu państwa na takich samych warunkach, jak wypłaty wynagrodzeń biegłych w postępowaniu cywilnym.

Etap postępowania konstytucyjnego, na którym strony postępowania muszą uiścić koszty stałe

W postępowaniu konstytucyjnym strony postępowania nie ponoszą żadnych kosztów stałych.

Informacje wstępne, których powinni udzielić zastępcy prawni

Prawa i obowiązki stron

Adwokat ma obowiązek powiadomienia klienta o pełnym zakresie czynności związanych ze świadczeniem usług prawnych oraz o wszystkich związanych z tym kosztach. Adwokat lub inna osoba prowadząca kancelarię prawną przedstawia klientowi wstępną ofertę cenową i wyjaśnia, co składa się na podaną kwotę.

Koszty uczestnictwa w postępowaniu

Koszty, które ponosi strona wygrywająca

Strona wygrywająca ponosi koszty wynagrodzenia zastępcy prawnego lub doradcy w zakresie, w jakim sąd uznał je za zasadne i w jakim nie obciążył nimi strony przegrywającej.

Koszty, które ponosi strona przegrywająca

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ustalenia kosztów procesu strona przegrywająca musi zwrócić stronie wygrywającej poniesione koszty procesu, w tym:

  • opłatę skarbową;
  • zabezpieczenie;
  • koszty związane z udziałem świadków, biegłych i tłumaczy, a także koszty sporządzenia opinii przez osobę, która nie jest stroną postępowania, o ile koszty te podlegają zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o opiniach z zakresu kryminalistyki;
  • koszty związane z uzyskaniem dowodów z dokumentów i dowodów rzeczowych;
  • koszty związane z przeprowadzeniem oględzin, w tym niezbędne koszty podróży poniesione przez sąd;
  • koszty związane z doręczeniem, przekazaniem oraz wydaniem pism procesowych;
  • koszty związane z określeniem wartości przedmiotu sporu w postępowaniu cywilnym;
  • koszty związane z udziałem zastępców prawnych lub doradców uczestników postępowania;
  • koszty podróży, usług pocztowych, komunikacyjnych, zakwaterowania oraz inne podobne wydatki poniesione przez uczestników postępowania w związku z postępowaniem;
  • utracone wynagrodzenie lub inne utracone stałe dochody uczestników postępowania;
  • koszty postępowania przedsądowego przewidziane przez prawo, chyba że pozew został złożony po upływie sześciu miesięcy od zakończenia postępowania przedsądowego;
  • opłatę pobieraną przez komornika za zabezpieczenie powództwa oraz koszty wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia;
  • opłatę pobieraną przez komornika za doręczanie pism procesowych;
  • koszty związane z rozpoznaniem wniosku o przyznanie pomocy na pokrycie kosztów procesu;
  • koszty postępowania o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu przyspieszonym;
  • koszty udziału w postępowaniu pojednawczym, o ile strony zostały do tego zobowiązane przez sąd na podstawie art. 4 ust. 4 kodeksu postępowania cywilnego lub też udziału w obowiązkowym przedsądowym postępowaniu pojednawczym na podstawie art. 1 ust. 4 ustawy o postępowaniu pojednawczym.

Jeśli sąd w swoim postanowieniu o podziale kosztów procesu nałoży na stronę postępowania obowiązek pokrycia poniesionych przez drugą stronę postępowania kosztów związanych z udziałem zastępcy prawnego lub doradcy prawnego, to kwota kosztów ustalonych przez sąd musi być uzasadniona i nie może wykraczać poza granice tego, co konieczne. Koszty związane z zaangażowaniem kilku zastępców prawnych podlegają zwrotowi tylko w przypadku, gdy wynikły ze złożoności sprawy lub konieczności zmiany zastępcy prawnego.

Regulacje prawne dotyczące kosztów

Gdzie zdobyć informacje na temat regulacji prawnych dotyczących kosztów w Estonii?

Obowiązują następujące regulacje prawne dotyczące kosztów:

  • kodeks postępowania cywilnego;
  • ustawa o komornikach sądowych;
  • ustawa o opłatach skarbowych;
  • akty prawne przyjęte na podstawie kodeksu postępowania cywilnego.

W jakich językach można uzyskać informacje o regulacjach prawnych dotyczących kosztów w Estonii?

Informacje na temat regulacji prawnych dotyczących kosztów są dostępne w języku estońskim.

Tłumaczenia na język angielski estońskich przepisów prawnych zawierających informacje o kosztach oraz podstawach ich naliczania są dostępne na Link otworzy się w nowym okniestronie internetowej estońskiego dziennika urzędowego Riigi Teataja.

Gdzie zdobyć informacje na temat mediacji?

Ministerstwo Sprawiedliwości jest odpowiedzialne za wdrożenie Link otworzy się w nowym okniedyrektywy 2008/52/WE w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych. Ogólne pytania dotyczące mediacji można kierować na adres poczty elektronicznej Ministerstwa Sprawiedliwości: Link otworzy się w nowym oknieinfo@just.ee.

Postępowanie pojednawcze w sprawach cywilnych zostało uregulowane ustawą o postępowaniu pojednawczym, która zawiera przepisy określające prawa i obowiązki mediatorów, a także przedstawia wytyczne dotyczące realizacji i egzekwowania warunków ugody zawartej za pośrednictwem mediatora. Ustawa ta stanowi, że postępowanie pojednawcze może przeprowadzić:

  • osoba fizyczna, której strony postępowania powierzyły przeprowadzenie postępowania pojednawczego;
  • adwokat;
  • notariusz;
  • w przypadkach wskazanych w ustawie – rządowy lub samorządowy organ pojednawczy.

Postępowanie pojednawcze w sprawach administracyjnych zostało uregulowane w przepisach kodeksu postępowania przed sądami administracyjnymi, natomiast stosowne przepisy dotyczące postępowania karnego oraz postępowania w sprawach o wykroczenia znajdują się w kodeksie postępowania karnego.

Ministerstwo Spraw Społecznych zachęca do rozwijania działalności mediatorów rodzinnych, zwłaszcza w odniesieniu do mediacji w sprawach z zakresu prawa rodzinnego. Link otworzy się w nowym oknieEstońskie Stowarzyszenie Mediatorów prowadzi stronę internetową zawierającą informacje zarówno w języku estońskim, jak i angielskim. Również Link otworzy się w nowym oknieEstońska Unia na rzecz Dobra Dziecka – stowarzyszenie nienastawione na zysk występujące w obronie praw dzieci – oferuje porady rodzicom zamierzającym przeprowadzić separację lub rozwód i zachęca ich do skorzystania z usług rozjemców w celu ochrony interesów ich dzieci. Estońska Unia na rzecz Dobra Dziecka organizuje także szkolenia z zakresu mediacji rodzinnej.

Gdzie zdobyć dodatkowe informacje na temat kosztów?

Strona internetowa zawierająca informacje na temat kosztów

Rodzaj i wysokość kosztów związanych z postępowaniem sądowym zależą od czasu trwania oraz charakteru sprawy sądowej. Głównym źródłem informacji na temat kosztów związanych z postępowaniem sądowym są kodeksy postępowań oraz ustawa o opłatach skarbowych. Ministerstwo Sprawiedliwości jest wydawcą i administratorem urzędowego publikatora Link otworzy się w nowym oknieRiigi Teataja (Dziennika Urzędowego), który zapewnia dostęp do:

  • ustaw i rozporządzeń;
  • dekretów Prezydenta Republiki;
  • orzeczeń Sądu Najwyższego i umów międzynarodowych; oraz
  • rozporządzeń organów samorządu terytorialnego.

Riigi Teataja zawiera również oficjalne teksty jednolite ustaw, rozporządzeń i zarządzeń wydawanych przez rząd, rozporządzeń ministrów, zarządzeń Prezesa Eesti Pank (estońskiego banku centralnego), zarządzeń Państwowej Komisji Wyborczej, uchwał estońskiego parlamentu, a także uchwał rad i zarządów gmin i miast. Ustawodawstwo oraz inne dokumenty publikowane w Riigi Teataja są dostępne począwszy od 1990 r.

Na Link otworzy się w nowym okniestronie internetowej Sądu Najwyższego opublikowano analizę obowiązującej praktyki w zakresie ustalania kosztów postępowania sądowego.

Gdzie zdobyć informacje na temat średniej długości różnych postępowań?

Dane statystyczne dotyczące postępowań w sądach pierwszej i drugiej instancji od roku 1996 dostępne są na Link otworzy się w nowym okniestronie internetowej poświęconej sądom.

Gdzie zdobyć informacje na temat średnich łącznych kosztów danego postępowania?

• Wysokość opłat skarbowych, które należy uiścić w związku z danym postępowaniem, reguluje Link otworzy się w nowym oknieustawa o opłatach skarbowych.

• Wysokość opłat komorniczych reguluje Link otworzy się w nowym oknieustawa o komornikach sądowych.

• Brak jest danych statystycznych dotyczących średnich łącznych kosztów ponoszonych w poszczególnych rodzajach postępowania.

Podatek od wartości dodanej

Jak podaje się informację na ten temat?

Opłaty komornicze podlegają opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej według stawki 20 %.

W celu otrzymania zwrotu podatku VAT doliczonego do kosztów procesu, wnioskodawca musi potwierdzić, że nie jest zarejestrowanym płatnikiem VAT lub że odzyskanie kwoty podatku VAT jest z innych przyczyn niemożliwe.

Jakie są obowiązujące stawki?

Od 1 lipca 2009 r. obowiązująca w Estonii stawka podatku VAT wynosi 20 %.

Pomoc prawna

Próg dochodów obowiązujący w postępowaniu cywilnym

Wnioskodawca może otrzymać pomoc prawną, jeśli koszty usług prawnych przekraczają dwukrotną wysokość osiąganego przez niego średniego miesięcznego dochodu, wyliczaną na podstawie średniego miesięcznego dochodu z czterech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku.

Od wyliczonej kwoty odejmuje się podatki i obowiązkowe składki ubezpieczeniowe, koszty związane z wymaganym prawem obowiązkiem utrzymania rodziny, a także uzasadnione koszty związane z mieszkaniem i transportem.

Inne warunki uzyskania pomocy prawnej przez pokrzywdzonych

Pomoc prawna finansowana z budżetu państwa przyznawana jest na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Rodzaje pomocy prawnej finansowanej z budżetu państwa oraz warunki i zasady jej przyznawania określono w Link otworzy się w nowym oknieustawie o pomocy prawnej finansowanej z budżetu państwa.

Pomoc prawną można przyznać osobie fizycznej, która w chwili złożenia wniosku o przyznanie takiej pomocy zamieszkuje w Estonii lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub jest obywatelem jednego z tych państw. Miejsce zamieszkania wnioskodawcy ustala się na podstawie art. 59 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Pozostałe osoby fizyczne mogą otrzymać pomoc prawną wyłącznie w przypadku, gdy tak stanowi umowa międzynarodowa.

Państwowej pomocy prawnej nie przyznaje się, jeżeli:

  • wnioskodawca może samodzielnie zapewnić sobie możliwość skorzystania ze swoich praw;
  • wnioskodawcy nie przysługuje prawo, w związku z którym ubiega się o przyznanie pomocy prawnej;
  • wnioskodawca mógłby pokryć koszty usług prawnych ze środków pochodzących ze sprzedaży posiadanego majątku, o ile sprzedaży można dokonać bez większych trudności;
  • przewidywane koszty usług prawnych nie przekraczają dwukrotnej wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia wnioskodawcy, obliczonego na podstawie średniego miesięcznego dochodu z czterech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, przy czym od wyliczonej w ten sposób kwoty odejmuje się podatki i obowiązkowe składki ubezpieczeniowe, koszty związane z wymaganym prawem obowiązkiem utrzymania rodziny, a także uzasadnione koszty związane z mieszkaniem i transportem;
  • z okoliczności sprawy jasno wynika, że istnieją niewielkie szanse na to, by wnioskodawca był w stanie skorzystać ze swoich praw;
  • wniosek złożono na potrzeby dochodzenia roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę, przy czym sprawa nie dotyczy ochrony ważnego interesu publicznego;
  • spór dotyczy działalności gospodarczej wnioskodawcy i nie ma wpływu na prawa wnioskodawcy niezwiązane z tą działalnością gospodarczą;
  • wniosek dotyczy ochrony znaku towarowego, patentu, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, topografii układu scalonego lub innej formy własności intelektualnej, z wyjątkiem praw wynikających z ustawy o prawie autorskim;
  • wnioskodawca ma wyraźny wspólny interes z osobą, której nie przysługuje pomoc prawna; w takim przypadku istnieje ryzyko, że otrzymana pomoc prawna mogłaby zostać przekazana osobie ‑nieuprawnionej;
  • wniosek o przyznanie pomocy prawnej został złożony w celu dochodzenia uprawnienia przeniesionego na wnioskodawcę, co pozwala przypuszczać, że uprawnienie to zostało przeniesione na wnioskodawcę w celu uzyskania pomocy prawnej finansowanej z budżetu państwa;
  • świadczenie usług prawnych jest gwarantowane na mocy zawartej przez wnioskodawcę umowy ubezpieczenia od kosztów prawnych lub w ramach ubezpieczenia obowiązkowego;
  • korzyść dla wnioskodawcy, którą można uzyskać w danej sprawie, jest nieracjonalnie mała w stosunku do szacowanych kosztów udzielenia pomocy prawnej, jakie poniosłoby państwo.

Więcej informacji dotyczących pomocy prawnej finansowanej z budżetu państwa można uzyskać na stronie internetowej Estońskiej Izby Adwokackiej.

Inne warunki uzyskania pomocy prawnej przez podejrzanych i oskarżonych

Warunki uzyskania pomocy prawnej przez podejrzanych lub oskarżonych są jednakowe jak w przypadku pokrzywdzonych.

Bezpłatne postępowania sądowe

Okoliczności, w których możliwe jest zwolnienie z opłat skarbowych, określa ustawa o opłatach skarbowych. W postępowaniu sądowym wolne od opłat skarbowych są następujące rodzaje czynności:

  • rozpatrzenie odwołania lub pozwu o zapłatę honorarium lub wynagrodzenia, uznanie nieważności rozwiązania umowy o pracę, przywrócenie do pracy lub zmianę brzmienia podstawy zwolnienia z pracy;
  • rozpatrzenie odwołania w sprawie roszczeń alimentacyjnych, a w przypadku roszczenia alimentacyjnego na dziecko, pozwu o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu przyspieszonym;
  • rozpatrzenie roszczenia o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, ściganie, tymczasowe aresztowanie lub inne nieuzasadnione pozbawienie wolności, a także rozpatrzenie roszczenia o odszkodowanie z tytułu szkody majątkowej spowodowanej bezzasadnym nałożeniem kary za wykroczenie;
  • wydanie oryginałów pism sądowych dotyczących sprawy karnej dokonane po raz pierwszy;
  • przeprowadzenie postępowania w sprawie umieszczenia w zakładzie zamkniętym;
  • rozpatrzenie wniosku o zwrot rzeczy, które uległy przepadkowi lub zostały porzucone w związku z niesłusznym ukaraniem oraz roszczenia o odszkodowanie za poniesioną szkodę;
  • rozpoznanie sprawy o udowodnienie wysługi lat;
  • rozpatrzenie odwołania w sprawie administracyjnej;
  • rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłaty notarialnej oraz złożenie zażalenia na postanowienie sądu w tej sprawie;
  • rozpatrzenie wniosku o pomoc prawną oraz złożenie zażalenia na postanowienie sądu w tej sprawie;
  • rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie z tytułu uszkodzenia ciała lub spowodowania rozstroju zdrowia innego rodzaju lub też z tytułu śmierci głównego żywiciela rodziny;
  • sporządzenie kopii maksymalnie pięciu stron dokumentacji procesowej w postępowaniu administracyjnym.

Następujące rodzaje czynności są wolne od opłat skarbowych:

  • zaskarżenie przez nieletniego orzeczenia sądu w sprawie, w której z mocy prawa przysługuje mu niezależne prawo do odwołania;
  • wszczęcie postępowania w związku z nieprawidłową wypłatą lub niewypłaceniem świadczenia emerytalno-rentowego lub zasiłku;
  • złożenie przez osobę fizyczną skargi na decyzję komisji wyborczej;
  • złożenie przez placówkę opiekuńczą wniosku o odebranie praw rodzicielskich lub ustanowienie opieki dla małoletniego lub złożenie innego wniosku w interesie dziecka, za które placówka ta jest odpowiedzialna;
  • złożenie przez organy skarbowe wniosku o ogłoszenie upadłości lub innego wniosku związanego z postępowaniem w sprawie niewypłacalności, a także w sprawie o ustalenie kwoty podatku;
  • złożenie przez organ samorządu terytorialnego odwołania zgodnie z przepisami wynikającymi z ustawy o reformie gruntów dotyczącego pełnienia obowiązków wierzyciela hipotecznego w sprawie związanej z ustanowieniem hipoteki na rzecz państwa;
  • złożenie w sądzie przez komornika wniosku o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie kodeksu postępowania egzekucyjnego oraz zaskarżenie orzeczenia sądu dotyczącego postępowania egzekucyjnego zgodnie z przepisami art. 599 kodeksu postępowania cywilnego.

Kiedy strona przegrywająca sprawę musi pokryć koszty poniesione przez stronę wygrywającą?

Sąd orzekający w danej sprawie określa w orzeczeniu lub w postanowieniu kończącym postępowanie podział kosztów procesowych między stronami. Sąd musi określić, które koszty procesowe lub – w razie konieczności – jaki udział proporcjonalny w tych kosztach przypada na każdą ze stron. W przypadku gdy sąd wyższej instancji zmienia wyrok lub wydaje nowy wyrok, nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia, dokonuje on też – o ile to konieczne – stosownej zmiany w zakresie podziału kosztów procesowych.

Strona postępowania może zażądać, aby sąd pierwszej instancji, który orzekał w danej sprawie, dokonał ustalenia kosztów procesu wyrażonych w kwotach pieniężnych w oparciu o proporcjonalny podział kosztów ustanowiony w orzeczeniu sądowym. Wniosek ten można złożyć w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu w sprawie podziału kosztów. Do wniosku należy dołączyć spis kosztów procesu oraz dokumenty przedstawiające elementy składowe poniesionych kosztów. Sąd może wyznaczyć termin, w którym strona postępowania będzie zobowiązana dostarczyć bardziej szczegółowe informacje dotyczące kosztów postępowania podlegających zwrotowi, lub też może wezwać stronę do przedstawienia dokumentów świadczących o tym, że koszty te zostały poniesione. Sąd bezzwłocznie przesyła stronie przeciwnej wniosek w sprawie ustalenia kosztów procesu wraz ze spisem kosztów procesu i dokumentami potwierdzającymi ich poniesienie.

Po doręczeniu wniosku stronie przeciwnej przysługuje prawo złożenia sprzeciwu wobec wniosku w terminie określonym przez sąd. Termin na udzielenie odpowiedzi nie może być krótszy niż siedem dni. Przyznanie pomocy prawnej nie wyklucza lub nie ogranicza obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez stronę przeciwną ciążącego na osobie korzystającej z pomocy prawnej, jeżeli obowiązek ten wynika z orzeczenia wydanego przez sąd. Strona przegrywająca, której dotyczy wyrok sądu, ponosi przypadające na nią koszty procesu w pełnej wysokości również w przypadku, gdy jest zwolniona z obowiązku zwrotu kosztów procesu lub gdy otrzymała pomoc prawną w związku z tymi kosztami.

W przypadku rozstrzygnięcia powództwa, sąd wydaje postanowienie o konieczności dokonania przez pozwanego zwrotu kosztów procesu, z których zapłaty powód został zwolniony lub które może spłacić w ratach. Kwotę tę zwraca się do skarbu państwa w wysokości proporcjonalnej do rozstrzygniętej części sporu.

Wynagrodzenie biegłych

O ile sąd nie postanowi inaczej, koszty istotne dla postępowania są uiszczane, w zakresie ustalonym przez sąd, przez osoby składające wniosek, w związku z którym dane koszty zostały poniesione. Koszty są dzielone równo między strony, jeśli wniosek składają obie strony lub jeśli sąd wzywa biegłego.

Wynagrodzenie jest wypłacane biegłym z chwilą wywiązania się przez nich z obowiązków. Wynagrodzenie obliczane na podstawie stawek godzinowych jest płatne w wysokości mieszczącej się w minimalnych i maksymalnych granicach wartości stawek godzinowych ustanowionych w rozporządzeniu rządowym. Za sporządzenie opinii biegli otrzymują kwotę stanowiącą od 10- do 40-krotności minimalnej stawki godzinowej. Określając należną stawkę godzinową, sąd bierze pod uwagę:

  • kwalifikacje biegłego;
  • stopień złożoności zadania;
  • wszelkie niedające się uniknąć koszty poniesione w związku z zastosowaniem niezbędnych środków;
  • wszelkie szczególne okoliczności, w jakich biegły prowadził wymagane czynności.

Zwrotowi podlegają również koszty związane z przygotowaniem i opracowaniem opinii biegłego, w tym wydatki na personel pomocniczy oraz na materiały i środki wykorzystane na potrzeby badania, oraz wszelkie niezbędne wydatki poniesione w związku z postępowaniem sądowym, co obejmuje przede wszystkim koszty wyżywienia i zakwaterowania.

Kwota wynagrodzenia biegłego oraz wysokość poniesionych przez niego kosztów podlegających zwrotowi są określane w postanowieniu sądu, który powołał biegłego.

Biegli otrzymują wynagrodzenie wyłącznie na wniosek. Jeśli biegły wywiązał się z obowiązku, sąd wypłaca należne wynagrodzenie niezależnie od tego, czy strony wpłaciły zaliczkę na poczet kosztów oraz czy sąd nakazał stronom pokryć koszty.

Wynagrodzenia i wydatki biegłych związane ze sporządzeniem opinii przez publiczny zakład kryminalistyki są częścią kosztów procesu i są zwracane stronie wygrywającej przez stronę przegrywającą w taki sam sposób, w jaki zwracane są koszty procesowe.

Wynagrodzenie tłumaczy

Pozasądowym tłumaczom ustnym uczestniczącym w postępowaniu sądowym przysługuje wynagrodzenie za każdą godzinę tłumaczenia, odpowiadające od 2- do 40-krotności minimalnej krajowej stawki godzinowej. Wynagrodzenie tłumaczy pisemnych jest płatne według stawki za stronę tłumaczenia, której maksymalna wysokość jest równa 20-krotności minimalnej stawki godzinowej.

Wynagrodzenie tłumaczy oraz wysokość kosztów podlegających zwrotowi określa postanowienie sądu, który powołał tłumacza.

Ustalając należną stawkę godzinową, sąd bierze pod uwagę kwalifikacje tłumacza, stopień złożoności zadania, wszelkie niedające się uniknąć poniesione koszty oraz szczególne okoliczności, w jakich wykonywane było tłumaczenie.

Tłumacze otrzymują wynagrodzenie wyłącznie na wniosek. Sąd wypłaca wynagrodzenie należne tłumaczom niezależnie od tego, czy strony wpłaciły zaliczkę na poczet kosztów oraz czy sąd nakazał stronom pokryć koszty.

Wynagrodzenie tłumaczy stanowi część kosztów procesu, w związku z czym jest zwracane stronie wygrywającej przez stronę przegrywającą w taki sam sposób, w jaki zwracane są koszty procesu.


Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

Ostatnia aktualizacja: 08/08/2018