Kruimelpad

menu starting dummy link

Page navigation

menu ending dummy link

Algemene informatie - Frankrijk

INHOUDSOPGAVE

 

Dit informatieblad is opgesteld in samenwerking met de De link wordt in een nieuw venster geopend.Raad van notarissen van de Europese Unie (CNUE).

 

1 Hoe wordt de uiterste wilsbeschikking (testament, gemeenschappelijk testament, erfovereenkomst) opgesteld?

In een grensoverschrijdende situatie is een testament geldig als het in overeenstemming is met de wet van het land waar het is opgemaakt.

Basisvoorwaarden in Frankrijk

  • De persoon die het testament opmaakt (erflater) moet bij zijn volle verstand zijn (artikel 901 van het burgerlijk wetboek (BW)).
  • De erflater moet handelingsbekwaam zijn (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 902 BW).
  • Er gelden speciale bepalingen voor personen die rechtsbescherming genieten. Zo kunnen personen jonger dan zestien jaar geen testament opmaken (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 903 BW), net zo min als meerderjarigen die onbekwaam zijn verklaard (tutelle). Personen die onder curatele (curatelle) staan, kunnen een testament opmaken (artikel 470 BW) onder de voorwaarden van artikel 901 BW.

Vormvereisten

In Frankrijk worden vier typen testamenten erkend:

  • Eigenhandig testament: testament dat volledig met de hand is geschreven, gedateerd en ondertekend door de erflater (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 970 BW).
  • Notarieel testament: testament dat is opgemaakt ten overstaan van twee notarissen of een notaris en twee getuigen (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 971 BW). Wanneer het testament wordt opgemaakt ten overstaan van twee notarissen, moet het door de erflater aan hen worden gedicteerd. Dat vereiste geldt ook wanneer het testament ten overstaan van slechts één notaris wordt opgemaakt. In beide gevallen moet het testament vervolgens aan de erflater worden voorgelezen (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 972 BW). Het testament moet door de erflater worden ondertekend in aanwezigheid van de notaris en de twee getuigen (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  973 BW) en vervolgens ook door de notaris en de twee getuigen worden ondertekend (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  974 BW).
  • Besloten testament: testament dat door de erflater of een andere persoon is getypt of met de hand geschreven, vervolgens door de erflater is ondertekend en daarna in aanwezigheid van twee getuigen in een verzegelde omslag aan een notaris is aangeboden (artikel  976 BW).
  • Internationaal testament: testament dat door de erflater in aanwezigheid van twee getuigen aan een notaris is aangeboden, door hen is ondertekend en vervolgens door de notaris bij een door hem opgesteld attest is gevoegd en in bewaring genomen (Verdrag van Washington van 26 oktober 1973).

Een erflater kan zijn testament op elk moment herroepen (artikel 895 BW).

Overeenkomst inzake erfopvolging

Het gebruik van overeenkomsten inzake erfopvolging is sinds januari 2007 toegestaan. Ze bieden de erfgerechtigde (het kind) de mogelijkheid om vooraf afstand te doen van de gehele of een deel van de nalatenschap ten gunste van een of meer personen die wel of geen erfgenaam kunnen zijn (broers en zusters of hun afstammelingen).

Een verklaring van afstand is alleen geldig als ze is opgemaakt in de vorm van een authentieke akte en is gedaan ten overstaan van twee notarissen. Verder moeten in de overeenkomst de namen van de begunstigden worden genoemd.

2 Moet de wilsbeschikking worden geregistreerd en, zo ja, hoe?

Alle testamenten, en met name eigenhandige testamenten, kunnen door de notaris worden ingeschreven in het centraal register van uiterste wilsbeschikkingen (De link wordt in een nieuw venster geopend.Fichier central des dispositions de dernières volontés, FCDDV).

Dit centrale register kan door een notaris worden geraadpleegd op verzoek van iedereen die bewijs van de hoedanigheid van erfgenaam of legataris kan leveren alsook een overlijdensakte voor de persoon van wie het testament wordt gezocht.

Notariële testamenten worden altijd in dit register ingeschreven.

3 Gelden er beperkingen voor de bevoegdheid om bij uiterste wil te beschikken (bv. een wettelijk erfdeel)?

Volgens Frans recht hebben alleen de afstammelingen van de overledene (kinderen, kleinkinderen, enz., volgens de orde van erfopvolging) en, bij afwezigheid van afstammelingen, de overlevende echtgenoot, recht op een legitieme portie.

Ascendenten en bloedverwanten in de zijlijn hebben geen recht op een legitieme portie.

De rechten op een legitieme portie, die beperkingen stellen aan de vrijheid van de erflater om over zijn nalatenschap te beschikken, kunnen zich uitstrekken tot maximaal drie kwart van de nalatenschap. Legitimarissen (héritiers réservataires) kunnen geen afstand doen van de legitieme portie (tenzij ze de nalatenschap verwerpen). Ze kunnen wel vooraf afstand doen van het recht tot het instellen van een vordering tot inkorting wegens buitensporige schenkingen.

Die erfgenamen kunnen bijgevolg hun legitieme portie opeisen (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 721 BW, De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  912 BW).

  • Legitieme portie voor de kinderen: de helft van de nalatenschap als de overledene één kind nalaat, twee derde als de overledene twee kinderen nalaat en drie kwart als hij drie of meer kinderen nalaat (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  913 BW).
  • Legitieme portie voor de overlevende echtgenoot: een kwart van de goederen in de nalatenschap (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  914-1 BW). Dit geldt voor alle nalatenschappen die op of na 1 juli 2002 zijn opengevallen, echter alleen als er geen afstammelingen of ascendenten zijn.

Procedure voor het opeisen van de legitieme portie

Een vordering tot inkorting (action en réduction) biedt erfgenamen de mogelijkheid om hun recht op de legitieme portie geldend te maken. Wanneer ze door een directe of indirecte schenking tekort komen op hun legitieme portie, kan die schenking in mindering worden gebracht op het beschikbare (niet-voorbehouden) deel van de nalatenschap (artikel 920 BW).

De vordering kan alleen worden ingesteld door de legitimarissen en moet aanhangig worden gemaakt binnen vijf jaar na het openvallen van de nalatenschap of binnen twee jaar nadat het tekort is geconstateerd (artikel 921 BW).

Een meerderjarige legitimaris kan vooraf afstand doen van zijn recht op het instellen van een vordering tot inkorting (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 929 BW). De daartoe strekkende verklaring moet worden vastgelegd in een authentieke akte die wordt verleden ten overstaan van twee notarissen. De verklaring moet worden ondertekend door iedere partij die afstand doet van zijn recht. Dat dienen ze afzonderlijk te doen, uitsluitend in aanwezigheid van de notarissen. In de verklaring moet precies worden vermeld wat de rechtsgevolgen ervan zijn.

4 Wie erft er en hoeveel, wanneer er geen uiterste wilsbeschikking is?

Wanneer de overledene geen testament heeft nagelaten, is de orde van erfopvolging als volgt:

  • Wanneer de overledene geen echtgenoot maar wel kinderen nalaat, gaat het vermogen over op de kinderen, die voor gelijke delen erven (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikelen  734 en 735 BW).
  • Wanneer de overledene alleenstaand was en geen kinderen nalaat, gaat het vermogen over op de ouders van de overledene, zijn broers en zusters en de afstammelingen van de broers en zusters (artikel 738 BW).
  • Wanneer de overledene geen broers of zusters of afstammelingen van broers of zusters nalaat, erven zijn moeder en vader elk de helft van de nalatenschap (artikel  736 BW).
  • Wanneer de moeder en vader zijn vooroverleden, erven de broers en zusters van de overledene, met uitsluiting van de overige bloedverwanten, ascendenten of bloedverwanten in de zijlijn (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 737 BW).

Wanneer de overledene een echtgenoot nalaat, moet eerst de huwelijksgemeenschap worden vereffend voordat de eigenlijke nalatenschap kan worden vereffend. Nadat de huwelijksgemeenschap is vereffend, gelden de volgende regels:

  • Wanneer de overledene een echtgenoot en kinderen nalaat, heeft de overlevende echtgenoot de volgende keuzemogelijkheid: het vruchtgebruik van alle bestaande goederen (het recht om deze te gebruiken en de vruchten ervan te plukken), dan wel de eigendom van een kwart van de goederen wanneer alle kinderen uit het huwelijk van de twee echtgenoten zijn geboren of de eigendom van een kwart wanneer een of meer kinderen niet uit het huwelijk van de twee echtgenoten zijn geboren (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  757 BW).
  • Wanneer de overledene een echtgenoot en ascendenten nalaat, gaat de helft van het vermogen over op de overlevende echtgenoot, een kwart op de vader en een kwart op de moeder. Wanneer een van de ascendenten is vooroverleden, gaat het kwart dat die ascendent zou zijn toegekomen over op de overlevende echtgenoot (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  757-1 BW).
  • Wanneer de overledene noch afstammelingen, noch ascendenten nalaat, gaat het hele vermogen over op de overlevende echtgenoot (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  757-2 BW). Niettegenstaande het bepaalde in artikel 757‑-2 BW geldt dat wanneer er geen ascendenten zijn, de broers en zusters van de overledene of hun afstammelingen de helft van de in de nalatenschap vallende goederen in natura ontvangen die de overledene door erfopvolging of schenking van zijn ascendenten heeft verkregen. Dit is het recht van terugkeer (artikel  757-3 BW). Alle overige goederen gaan over op de overlevende echtgenoot.

Partners in een geregistreerd of niet-geregistreerd partnerschap

De overlevende partner van een partnerschap heeft geen wettelijk erfrecht, ongeacht of dat partnerschap geregistreerd was. Hij kan wel legataris zijn.

De geregistreerde partner wordt bijgevolg niet als een erfgenaam van de overledene beschouwd. Hij heeft alleen recht op het vruchtgebruik van de woning waarin hij met de overleden partner heeft gewoond (artikel 763 BW). De geregistreerde partner erft bijgevolg alleen als hij bij testament als erfgenaam is benoemd.

Als er kinderen zijn, kan alleen het beschikbare (niet-voorbehouden) deel van de nalatenschap aan de overlevende partner worden gelegateerd, waarbij het er niet toe doet of de kinderen gemeenschappelijke kinderen van de partners zijn. De grootte van het beschikbare deel is afhankelijk van het aantal kinderen: een derde als er twee kinderen en een kwart als er drie of meer kinderen zijn.

Als er geen kinderen zijn, kan de volledige nalatenschap aan de overlevende partner of een derde worden vermaakt, omdat er geen legitimarissen zijn. Wanneer de ouders van de overledene echter nog in leven zijn, kunnen ze een vordering instellen tot revindicatie van de goederen die ze aan hun vooroverleden kind hebben geschonken, tot maximaal een kwart van de nalatenschap voor elke overlevende ouder.

5 Welke autoriteiten zijn bevoegd:

5.1 op het gebied van erfopvolging?

Voor erfrechtzaken is de notaris de bevoegde autoriteit. Tussenkomst van een notaris is verplicht als er in de nalatenschap onroerend goed zit. Als onder de nalatenschap geen onroerend goed valt, is tussenkomst van de notaris optioneel.

De notaris maakt de acte de notoriété (akte van bekendheid) op, een verklaring waarin de erfrechtelijke opvolging wordt vastgesteld, en verlijdt onroerendgoedakten waarin is vastgelegd op wie onroerend goed bij overlijden overgaat. Verder helpt hij de erfgenamen bij het nakomen van hun belastingverplichtingen (opstellen en indienen van de aangifte van nalatenschap binnen de daarvoor gestelde termijn en betalen van de erfbelasting). Wanneer de samenstelling van de nalatenschap dit mogelijk maakt, en afhankelijk van het aantal erfgenamen en hun wensen, regelt hij de verdeling van de nalatenschap en maakt daarvan akte op (acte de partage).

Bij geschillen is de rechtbank van eerste aanleg van de plaats waar de nalatenschap is opengevallen, bij uitsluiting absoluut en relatief bevoegd.

5.2 om een verklaring houdende verwerping of aanvaarding van de nalatenschap te ontvangen?

De rechtbank van eerste aanleg van de plaats waar de nalatenschap is opengevallen, is bevoegd voor het behandelen van verklaringen van verwerping en verklaringen van aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving.

Voor de zuivere aanvaarding van een nalatenschap gelden geen bijzondere vormvereisten.

5.3 om een verklaring houdende verwerping of aanvaarding van een legaat te ontvangen?

De rechtbank van eerste aanleg van de plaats waar de nalatenschap is opengevallen, is bevoegd om kennis te nemen van verwerpingen van algemene legaten en legaten onder algemene titel. Voor het verwerpen van een bijzonder legaat is geen formele verklaring vereist.

5.4 om een verklaring houdende verwerping of aanvaarding van een wettelijk erfdeel te ontvangen?

Onbekend in het Franse recht.

6 Korte beschrijving van de procedure voor de behandeling van een erfopvolging uit hoofde van het nationale recht, waaronder de vereffening van de nalatenschap en de verdeling van de goederen (geef ook aan of de erfopvolgingsprocedure ambtshalve wordt ingeleid door een gerecht of een andere bevoegde autoriteit).

De nalatenschap valt open bij overlijden, in de laatste woonplaats van de overledene.

De erfgenamen hebben drie opties: De nalatenschap zuiver aanvaarden, de nalatenschap onder voorrecht van boedelbeschrijving (beneficiair) aanvaarden of de nalatenschap verwerpen.

Zuivering aanvaarding kan zowel uitdrukkelijk als stilzwijgend gebeuren. Van stilzwijgende aanvaarding is sprake wanneer een erfgenaam een handeling verricht die noodzakelijk zijn bedoeling om te aanvaarden insluit en waartoe hij slechts als zuiver aanvaardende erfgenaam bevoegd zou zijn.

Voor aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving moet een daartoe strekkende verklaring worden afgelegd bij de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van de plaats waar de nalatenschap is opengevallen. De verklaring moet vergezeld gaan of worden gevolgd door een boedelbeschrijving. De boedelbeschrijving voorkomt dat verwarring ontstaat tussen de persoonlijke goederen van de beneficiair erfgenamen en de goederen van de nalatenschap, zorgt ervoor dat de beneficiair erfgenamen ten aanzien van de nalatenschap dezelfde rechten behouden als ze voorheen ten aanzien van de goederen van de overledene hadden en biedt hun de zekerheid dat ze slechts aansprakelijk kunnen worden gehouden voor de schulden van de overledene voor zover die uit de baten van de verkregen nalatenschap kunnen worden betaald.

De verwerping van een nalatenschap kan niet op basis van een vermoeden worden aangenomen. De verwerping brengt alleen rechtsgevolgen jegens derden teweeg als een daartoe strekkende verklaring is ingediend bij de griffie van de rechtbank van de plaats waar de nalatenschap is opengevallen.

Een erfgenaam heeft vier maanden de tijd om de nalatenschap (beneficiair) te aanvaarden of te verwerpen. Wanneer de erfgenaam na het verstrijken van deze periode geen beslissing heeft genomen, kan een schuldenaar, mede-erfgenaam, de staat of iedere andere persoon die erft als de erfgenaam de nalatenschap verwerpt, van de erfgenaam vorderen dat hij een van de drie opties uitoefent. De erfgenaam heeft vervolgens twee maanden de tijd om op die vordering te reageren. Hij kan de rechter om verlenging van die termijn vragen. Als de erfgenaam niet binnen de gestelde termijn reageert, wordt hij geacht de nalatenschap zuiver te hebben aanvaard. Als niemand de erfgenaam dwingt om een keuze te maken, heeft hij daar tien jaar de tijd voor. Daarna wordt hij geacht de nalatenschap stilzwijgend te hebben aanvaard.

Uitgangspunt is dat een nalatenschap zonder tussenkomst van de rechter wordt vereffend. Alleen als sprake is van een geschil tussen de erfgenamen, kan om tussenkomst van de rechter worden gevraagd.

De meeste nalatenschappen worden met tussenkomst van een notaris vereffend. In sommige gevallen is tussenkomst van een notaris echter niet nodig. Dat geldt met name voor gevallen waarin geen onroerend goed wordt nagelaten. Wanneer de erfgenamen besluiten om een notaris in te schakelen, kunnen ze elke notaris kiezen die ze wensen. Als ze het niet eens kunnen worden over de keuze van de notaris, kan ieder van hen desgewenst ook een eigen notaris in de arm nemen.

Nadat de notariskeuze is gemaakt, is de volgende stap het bepalen van de samenstelling van de nalatenschap , waarbij wordt gekeken naar het huwelijksvermogensstelsel van de overledene, eventuele schenkingen die zijn gedaan, enz. Voor het vaststellen van de samenstelling van de nalatenschap zal de notaris contact opnemen met diverse organisaties, zoals verzekeringsmaatschappijen en banken, en de erfgenamen vragen om een waardebepaling van het onroerend goed en ander niet-beursgenoteerd actief. Wellicht is ook een inventaris van de roerende goederen nodig. Verder wordt een inventaris opgemaakt van de schulden van de overledene, waarbij gedacht kan worden aan gewone facturen, verschuldigde belastingen, terugvorderbare sociale uitkeringen, borgstellingen of eenmalige uitkeringen tot levensonderhoud voor een ex-echtgenoot.

Bij het overlijden van de erflater worden de erfgenamen gemeenschappelijk eigenaar van alle goederen in de nalatenschap totdat de nalatenschap is verdeeld. Als mede-eigenaars zijn ze ook naar rato van het verkregene aansprakelijk voor de schulden. Over beschikkingshandelingen met betrekking tot onverdeelde goederen moet bij unanimiteit worden beslist, tenzij onverdeelde goederen moeten worden verkocht voor het voldoen van de schulden en lasten die tot de onverdeelde boedel behoren. Over administratieve handelingen kan bij meerderheid van ten minste twee derde van de onverdeelde rechten worden beslist. Verder kan elke mede-eigenaar de noodzakelijke maatregelen nemen om onverdeelde goederen te behouden. In geval van een patstelling kan een kwestie aan de rechter worden voorgelegd om buiten bepaalde mede-eigenaren om te beslissen.

De verdeling van de goederen van de nalatenschap tussen de erfgenamen maakt een einde aan de onverdeeldheid. Wanneer de begunstigden het met elkaar eens zijn, gebeurt de verdeling op minnelijke basis. Zijn ze het oneens, dan gebeurt de verdeling via de rechter, met tussenkomst van een notaris. Verder kan de verdeling volledig of gedeeltelijk zijn. Een gedeeltelijke verdeling vindt plaats als sommige goederen in onverdeeldheid blijven (bijvoorbeeld goederen in vruchtgebruik).

De laatste stap in de vereffening is het vastleggen van de overdracht van de goederen op de erfgenamen. De erfgenamen moeten aan de hand van eigendomsakten kunnen bewijzen dat ze de nieuwe eigenaren van de goederen zijn, of die goederen nu onroerend goed, aandelen in civielrechtelijke partnerschappen, voertuigen of effecten zijn. In het geval van onroerend goed moeten de erfgenamen de akte in het kadaster doen inschrijven. Hetzelfde geldt voor aandelen in civielrechtelijke partnerschappen, die bij de griffie van het tribunal du commerce et des sociétés (bevoegde rechtbank voor handels- en vennootschapszaken) moeten worden ingeschreven.

7 Hoe en wanneer wordt iemand erfgenaam of legataris?

Erfgenamen verkrijgen de goederen en verplichtingen van de overledene op het moment van diens overlijden (artikel  724, lid 1 BW).

Bepaalde erfgenamen (legitimarissen en alle erfgenamen bij versterf) hebben de saisine (artikel 724, lid 2 BW), terwijl andere, in het bijzonder de staat, aan de rechter een bevelschrift tot inbezitstelling (envoi en possession) moeten vragen (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 724, lid 3 BW). Sinds de inwerkingtreding van de wet van 3 december 2001 kunnen ook legatarissen en universele donatarissen hetgeen ze bij legaat of schenking hebben verkregen zonder formaliteiten in bezit nemen, op grond van artikel 724 BW. Dit artikel verwijst naar artikel 1004 BW voor de afgifte van legaten wanneer er erfgenamen zijn, artikel 1006 voor de saisine van rechtswege wanneer er geen erfgenamen zijn en artikel 1008 voor de overgang van bezit onder voorbehoud van een bevelschrift tot inbezitstelling.

De staat kan aan de rechter een bevelschrift tot inbezitstelling vragen wanneer er noch erfgenamen onder de bloedverwanten noch legatarissen zijn. De staat wordt dan vertegenwoordigd door de Administration des domaines (dienst registratie en domeinen).

Legatarissen onder algemene titel en algemene legatarissen moeten zich voor de afgifte van hun legaat richten tot de erfgenamen die de saisine hebben.

Zuivere aanvaarding

Zuivere aanvaarding kan uitdrukkelijk of stilzwijgend gebeuren (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 782 BW).

Een handeling waaruit moet worden afgeleid dat de erfgenaam de nalatenschap aanvaardt en die alleen door een erfgenaam kan worden verricht, vormt een handeling waaruit zuivere aanvaarding voortvloeit (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  783 BW).

Uit de verkoop van onroerend goed of meubilair uit de nalatenschap vloeit aanvaarding van de nalatenschap voort. Ook uit administratieve handelingen (behalve voorlopige administratieve handelingen en conservatoire handelingen) vloeit zuivere aanvaarding voort.

Aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving

Erfgenamen kunnen verklaren dat ze nalatenschap alleen aanvaarden als deze positief is (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel  787 BW). Ze zijn dan alleen aansprakelijk voor de schulden uit de nalatenschap voor zover ze uit de baten van de nalatenschap kunnen worden betaald. Voor aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving moet een daartoe strekkende verklaring worden afgelegd en gedeponeerd bij de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van de plaats waar de nalatenschap is opengevallen (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 788 BW).

De verklaring moet vergezeld gaan of worden gevolgd door een boedelbeschrijving. De boedelbeschrijving moet worden opgemaakt door een notaris, veilingmeester (commissaire-priseur) of gerechtsdeurwaarder (huissier) (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 789 BW).

De boedelbeschrijving moet binnen twee maanden na het afleggen van de verklaring bij de rechtbank worden gedeponeerd. Bij ontstentenis van een boedelbeschrijving wordt de nalatenschap geacht zuiver te zijn aanvaard (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 790 BW). De boedelbeschrijving moet een overzicht geven van alle bestanddelen van de nalatenschap, dus zowel van de goederen als de schulden.

Verwerping

Het is altijd mogelijk om een nalatenschap te verwerpen door bij de rechtbank van eerste aanleg van de plaats waar de nalatenschap is opengevallen, een daartoe strekkende verklaring af te leggen. Verwerping kan alleen uitdrukkelijk gebeuren (artikel 804 BW).

Een erfgenaam die de nalatenschap verwerpt, wordt geacht nooit erfgenaam te zijn geweest.

De herroeping heeft terugwerkende kracht (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 807 BW).

8 Zijn de erfgenamen aansprakelijk voor de schulden van de erflater en, zo ja, onder welke voorwaarden?

Algemene erfgenamen of erfgenamen onder algemene titel die de nalatenschap zuiver aanvaarden, zijn onbeperkt aansprakelijk voor de schulden en lasten die tot de nalatenschap behoren. Ze zijn slechts gehouden tot het uitkeren van legaten van een geldsom voor zover die uit de baten van de nalatenschap kunnen worden betaald (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 785 BW).

Wanneer er meerdere erfgenamen zijn, is ieder van hen persoonlijk aansprakelijk voor de schulden en lasten die aan de nalatenschap toebehoren, naar rato van het verkregene (artikel 873 BW).

Erfgenamen die de nalatenschap zuiver hebben aanvaard, zijn onbeperkt aansprakelijk voor alle schulden en lasten van de overledene. Ze kunnen echter verzoeken om geheel of gedeeltelijk te worden ontslagen van hun verplichting tot het voldoen van de schulden uit de nalatenschap als ze op het moment van aanvaarding van de nalatenschap niet wisten van het bestaan van die schuld en de betaling ervan hun privévermogen ernstig zou aantasten.

  • Erfgenamen die onder voorrecht van boedelbeschrijving hebben aanvaard, zijn slechts aansprakelijk voor de schulden uit de nalatenschap voor zover die uit de baten van de verkregen nalatenschap kunnen betaald.
  • Erfgenamen die de nalatenschap hebben verworpen, zijn niet aansprakelijk voor de schulden uit de nalatenschap.

9 Welke documenten en/of informatie zijn normaliter vereist voor de registratie van onroerende goederen?

Ingevolge artikel  710-1 BW kan onroerend goed alleen worden ingeschreven op basis van een authentieke akte die is opgemaakt door een in Frankrijk praktiserende notaris of afgegeven door een administratieve autoriteit of op basis van een rechterlijke beslissing.

9.1 Is de benoeming van een beheerder verplicht of op verzoek verplicht? Indien dat verplicht is of verplicht is op verzoek, welke maatregelen moeten er dan worden genomen?

Het Franse recht voorziet niet in de tussenkomst van een beheerder en stelt het ook niet verplicht. Wel kan een beheerder (mandataire) eventueel door de rechter worden benoemd. Het is de verantwoordelijkheid van de erfgenamen, bijgestaan door een notaris, om het kadaster van de noodzakelijke informatie te voorzien. De erflater kan eventueel een executeur benoemen, wiens bevoegdheden worden omschreven in artikel 1025 e.v. BW.

9.2 Wie is er gerechtigd de uiterste wilsbeschikking van de erflater uit te voeren en/of de nalatenschap te beheren?

Het is de verantwoordelijkheid van de erfgenamen om het testament uit te voeren en de nalatenschap te beheren. Eventuele geschillen tussen de erfgenamen worden behandeld door de rechtbank van eerste aanleg waar de nalatenschap is opengevallen.

De rechter die een dergelijk geschil behandelt, kan een beheerder aanwijzen, die binnen de aan hem toegekende bevoegdheden alle erfgenamen vertegenwoordigt.

Het Franse recht voorziet ook in andere typen volmacht voor het beheer van een nalatenschap, in het bijzonder de mandat à effet posthume (volmacht die pas na het overlijden van de volmachtgever in werking treedt), die de erflater de mogelijkheid biedt om een beheerder aan te wijzen die de nalatenschap of een deel daarvan voor de erfgenamen beheert. Verder is er nog de bedongen volmacht, waarop de regels van het gemeen recht van toepassing zijn, en de eerder genoemde gerechtelijke volmacht.

9.3 Over welke bevoegdheden beschikt een beheerder?

Erfgenamen die de saisine hebben, zijn volledig bevoegd. Wanneer zich een probleem voordoet of sprake is van een patstelling, kan de kwestie aan de rechter worden voorgelegd en een beheerder worden benoemd. In dergelijke gevallen is het de taak van de beheerder om voorlopig de nalatenschap te organiseren wanneer sprake is van niet-handelen, afwezigheid of fouten van een of meer erfgenamen.  Daarbij verricht hij uitsluitend conservatoire, toezichthoudende en administratieve handelingen (artikel 813-4 BW). Binnen de aan hem toegekende bevoegdheden vertegenwoordigt de beheerder het geheel van de erfgenamen ook in civielrechtelijke en justitiële handelingen (artikel  813-5 BW).

10 Welke documenten worden krachtens het nationale recht gewoonlijk gebruikt tijdens of aan het einde van een erfopvolgingsprocedure ter staving van de rechtspositie en de rechten van de rechthebbenden? Hebben zij een specifieke bewijskracht?

In het Franse recht vormt de acte de notoriété (akte van bekendheid) de hoeksteen van de notariële vereffening van een nalatenschap. De nalatenschap wordt afgesloten met de verdeling van de boedel, waarmee een einde komt aan de onverdeeldheid. De verdeling kan op minnelijke basis gebeuren (artikel 835 BW) of bij rechterlijke beschikking (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 840 BW). Iedere erfgenaam kan bij de rechter een verdeling vorderen (De link wordt in een nieuw venster geopend.artikel 815 BW). Ook de schuldeiser van een mede-eigenaar kan dat doen (artikelen 815, 816 en 817 BW).

De overgang van het vermogen van de overledene op de erfgenamen wordt in de regel vastgelegd in een authentieke akte die “acte de notoriété” wordt genoemd. De acte de notoriété wordt verkregen bij een notaris en vermeldt de erfgenamen van de overledene en het deel van de nalatenschap dat ieder van hen erft.

In deze akte wordt bijgevolg vastgelegd wie erfgerechtigd zijn.

De acte de notoriété wordt door de notaris opgemaakt in aanwezigheid van twee door de erfgenamen aangebrachte getuigen. De getuigen moeten meerderjarig zijn, mogen niet met elkaar getrouwd zijn en mogen geen verwanten van de overledene zijn, hoewel ze hem wel goed gekend moeten hebben.

De acte de notoriété is een authentieke akte.

Nadat de acte de notoriété is opgemaakt, stelt de notaris aan het einde van het proces van de vereffening van de nalatenschap een akte van verdeling (acte de partage) op, waarin wordt vastgelegd hoe het vermogen van de erflater tussen de erfgenamen wordt verdeeld. De acte de partage is eveneens een authentieke akte.


De verschillende taalversies van deze pagina worden bijgehouden door de betrokken EJN-contactpunten. De informatie wordt vertaald door de diensten van de Europese Commissie. Eventuele aanpassingen zijn daarom mogelijk nog niet verwerkt in de vertalingen. Het EJN en de Commissie aanvaarden geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor informatie of gegevens in dit document of waarnaar in dit document wordt verwezen. Zie de juridische mededeling voor auteursrechtelijke bepalingen van de lidstaat die verantwoordelijk is voor deze pagina.

Laatste update: 13/02/2017