Zamknij

PORTAL JEST JUŻ DOSTĘPNY W WERSJI BETA!

Odwiedź europejski portal „e-Sprawiedliwość” w wersji beta i powiedz nam, co o nim myślisz!

 
 

menu starting dummy link

Page navigation

menu ending dummy link

Zawody prawnicze - Austria

Strona w wybranej przez Ciebie wersji językowej jest obecnie tłumaczona przez nasze służby tłumaczeniowe.
Do tej pory przetłumaczono ją na następujące języki: niemiecki

Na niniejszej stronie przedstawiono przegląd zawodów prawniczych w Austrii.


Zawody prawnicze

Zawody prawnicze – wstęp

Obecnie w Austrii pełni swoje obowiązki 1693 sędziów zawodowych, podlegających Federalnemu Ministerstwu Sprawiedliwości Austrii (dane na dzień 1 listopada 2012 r. dotyczące czynnych stanowisk sędziowskich w wymiarze równoważnym pełnemu wymiarowi czasu pracy, w tym w Sądzie Najwyższym).

Sędziowie są również powoływani na stanowiska sędziowskie poza sądami powszechnymi, m.in. w Trybunale Administracyjnym (j. niem. Verwaltungsgerichtshof; około 63 sędziów) oraz w Sądzie ds. Azylu (Bundesasylgericht).

Ponadto w rozpoznawaniu spraw uczestniczą niezawodowi członkowie składów orzekających, pełniący swoje funkcje społecznie. Występują oni w roli ławników, członków ławy przysięgłych w sprawach karnych lub asesorów dysponujących specjalistyczną wiedzą w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

W Austrii jest 375 prokuratorów (dane na dzień 1 listopada 2012 r. dotyczące czynnych stanowisk prokuratorskich w wymiarze równoważnym pełnemu wymiarowi czasu pracy, w tym w Prokuraturze Generalnej) oraz 4864 urzędników i pracowników kontraktowych (dane na dzień 1 listopada 2012 r. dotyczące czynnych stanowisk w pełnym wymiarze godzin, w tym w Sądzie Najwyższym oraz w Prokuraturze Generalnej), którzy dbają o prawidłowe funkcjonowanie sądów oraz biur prokuratury.

W systemie penitencjarnym zatrudnionych jest łącznie 3631 osób (dane na dzień 1 listopada 2012 r. dotyczące czynnych stanowisk w wymiarze równoważnym pełnemu wymiarowi czasu pracy, włączając Dyrekcję ds. Więziennictwa); w tym 3098 strażników więziennych (127 z nich to nauczyciele więzienni).

1. Sędziowie (Richter)

Wykształcenie i powołanie na stanowisko

Po ukończeniu studiów prawniczych i odbyciu praktyki w sądzie w ramach aplikacji sędziowskiej przyszli sędziowie odbywają szkolenie praktyczne. Co roku wyznacza się od 60 do 80 kandydatów na sędziów. Aplikacja sędziowska (w tym praktyka sądowa) trwa co do zasady cztery lata i jest prowadzona w sądach rejonowych (Bezirksgericht), sądach krajowych (Landesgericht), w biurach prokuratury (Staatsanwaltschaft), w zakładach karnych, ośrodkach ochrony lub pomocy dla ofiar przestępstw, kancelariach adwokackich, kancelariach notarialnych lub w biurze prokuratora reprezentującego Federalne Ministerstwo Finansów. Część aplikacji może również odbyć się w wyższym sądzie krajowym (Oberlandesgericht), w Sądzie Najwyższym, w Federalnym Ministerstwie Sprawiedliwości, w Dyrekcji ds. Więziennictwa (Vollzugsdirektion), w ośrodkach służby kuratorskiej, w stowarzyszeniach zarządców powierniczych lub agencjach ds. młodzieży, w biurze rzecznika praw obywatelskich, przy odpowiedniego rodzaju przedsięwzięciach lub w sektorze finansowym. Aplikacja sędziowska kończy się egzaminem sędziowskim.

Po zaliczeniu egzaminu sędziowskiego kandydaci na sędziów mogą ubiegać się o objęcie wolnych stanowisk sędziowskich.

Na urząd sędziego powołuje Prezydent Federacji, który w większości przypadków deleguje to zadanie Federalnemu Ministrowi Sprawiedliwości. Powołany na sędziego może zostać wyłącznie obywatel austriacki.

Od sędziów zawodowych należy odróżnić niezawodowych członków składów orzekających (Laienrichter). Nie wymaga się od nich przygotowania prawniczego i pracują oni społecznie. Mogą być ławnikami, członkami ławy przysięgłych w postępowaniu karnym lub asesorami (Beisitzer) dysponującymi specjalistyczną wiedzą w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

Status sędziów

Sędziowie zawodowi są związani publicznoprawnym stosunkiem służbowym z państwem federalnym. Poza federalną konstytucją podstawowym źródłem prawa regulującym kwestie szkolenia i statusu zawodowego sędziów jest ustawa o zawodzie sędziego. (Pełna nazwa tego aktu prawnego brzmi: „Ustawa o zawodzie sędziego i prokuratora” – regulacje dla obu zawodów, w szczególności dotyczące kwestii dyscyplinarnych oraz opisy stosunku służbowego, są podobne.)

Sędziowie zawodowi są powoływani na czas nieoznaczony i przechodzą na emeryturę z końcem roku, w którym osiągną wiek 65 lat.

Zgodnie z art. 87 i 88 konstytucji federalnej sędziowie działają jako niezawiśli przedstawiciele państwa w zakresie wykładni prawa i rozstrzygania spraw. Owa niezawisłość sędziowska wyraża się jako niepodleganie przez sędziów jakimkolwiek instrukcjom (niezawisłość w ujęciu przedmiotowym), jak również jako niemożność złożenia sędziego z urzędu lub przeniesienia na inne stanowisko (niezawisłość w ujęciu personalnym). Sędziowie są związani jedynie prawem i podejmują decyzje wyłącznie na podstawie własnych przekonań co do prawa. Nie są także związani wcześniejszymi orzeczeniami innych sądów zapadłymi w podobnych sprawach (precedensami).

Poza przejściem w stan spoczynku po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego sędzia może zostać złożony z urzędu, przeniesiony na inne stanowisko lub przeniesiony w stan spoczynku wbrew jego woli – wyłącznie w okolicznościach oraz w trybie przewidzianym ustawą, na mocy prawomocnego orzeczenia sądu (art. 88 konstytucji federalnej).

Szczególny status sędziów przewidziany w konstytucji dotyczy jedynie sprawowania urzędu sędziego (rozpoznawania wszystkich spraw sądowych przydzielonych z mocy prawa lub w ramach systemu przydzielania spraw sądowych). Wyjątek dotyczy kwestii związanych z administracją systemu sądownictwa (środki służące utrzymaniu funkcjonowania systemu sądownictwa). W takich przypadkach sędziowie są niezawiśli tylko wtedy, gdy zajmują się rozstrzyganiem w panelach lub senatach administracyjnych kwestii, takich jak przydzielanie spraw sądowych, zalecenia co do obsady stanowisk w sądach. W innych sytuacjach sędziowie są związani instrukcjami przełożonych. Sposób przydzielania spraw sądowych służy zapewnieniu poszanowania prawa zagwarantowanego na mocy konstytucji do bycia wysłuchanym przez sędziego w ramach systemu prawnego.

Rola i obowiązki

Zadaniem sędziów jest orzekanie w sprawach karnych i cywilnych. W sprawach z zakresu prawa administracyjnego i konstytucyjnego sprawują oni funkcję kontrolną wobec administracji oraz występują jako strażnicy konstytucji.

Odpowiedzialność wobec prawa

Sąd dyscyplinarny: Sędzia, który dopuści się przewinienia służbowego, odpowiada przed sądem dyscyplinarnym utworzonym przy wyższym sądzie krajowym lub Sądzie Najwyższym. W składzie sądu dyscyplinarnego zasiadają wyłącznie sędziowie zawodowi (sąd dyscyplinarny jest również właściwy w sprawach o naruszenie obowiązków służbowych prokuratorów).

Sąd karny: Sędzia, który dopuści się przewinienia służbowego mającego znamiona przestępstwa, odpowiada przed sądem karnym (np. w przypadku nadużycia władzy urzędowej).

Sąd cywilny: Osoba, która poniosła szkodę na skutek bezprawnego i zawinionego działania sędziego (lub w stosownych przypadkach, prokuratora) może dochodzić odszkodowania wyłącznie od państwa. Państwu będzie przysługiwać roszczenie regresowe wobec sędziego (lub w stosownych przypadkach, prokuratora) w razie działania umyślnego lub rażącego niedbalstwa sędziego.

2. Prokuratorzy (Staatsanwalt)

Organizacja

Zasadniczo struktura hierarchiczna prokuratury pokrywa się z organizacją sądów.

Przy każdym sądzie krajowym właściwym w sprawach karnych (tj. łącznie przy 17 sądach) działa biuro prokuratury. Ponadto istnieje Centralne Biuro Ścigania Przestępstw Gospodarczych (Wirtschafts- und Korruptionsstaatsanwaltschaft – WKStA), którego właściwość obejmuje całe terytorium Austrii. Przy każdym wyższym sądzie krajowym działa biuro prokuratury naczelnej, a przy Sądzie Najwyższym działa Prokuratura Generalna. Biura prokuratury naczelnej oraz Prokuratura Generalna podlegają bezpośrednio Federalnemu Ministrowi Sprawiedliwości.

Wykształcenie i powołanie na stanowisko

Wykształcenie prokuratora pokrywa się z wykształceniem sędziego zawodowego.

Każda osoba spełniająca warunki powołania na stanowisko sędziowskie może również zostać powołana na stanowisko prokuratorskie.

Aby obsadzić wolne stanowisko prokuratorskie, podobnie jak stanowiska sędziowskie, wymagane jest publiczne ogłoszenie o wakacie. Do powoływania na stanowiska prokuratorskie uprawniony jest Prezydent Federacji, lecz podobnie jak w przypadku sędziów, prezydent deleguje uprawienie do powoływania na większość stałych stanowisk prokuratorskich Federalnemu Ministrowi Sprawiedliwości.

Status prokuratorów

Biura prokuratury są szczególnymi, odrębnymi od sądów organami wymiaru sprawiedliwości, lecz nie są one niezawisłe. Mają hierarchiczną strukturę i są związane instrukcjami biur prokuratury naczelnej, a ostatecznie Federalnego Ministra Sprawiedliwości.

Kompetencje do wydawania instrukcji regulują precyzyjnie przepisy ustawowe. Instrukcje biura prokuratury naczelnej lub Federalnego Ministra Sprawiedliwości wydawane są wyłącznie w formie pisemnej. Muszą być opatrzone uzasadnieniem. Ponadto w aktach sprawy karnej należy odnotować treść otrzymanych instrukcji. Federalny Minister Sprawiedliwości ponosi ministerialną odpowiedzialność, stąd też ma obowiązek sprawozdawczy wobec parlamentu, przed którym odpowiada.

Pracownicy poszczególnych biur prokuratury wykonują instrukcje wydane przez dyrektora biura. Jeżeli jednak dany pracownik prokuratury uzna otrzymaną instrukcję za sprzeczną z prawem, może żądać pisemnego polecenia dotyczącego treści instrukcji, a nawet zwrócić się o odsunięcie od danej sprawy karnej. Zatem biura prokuratury są zorganizowane w porządku hierarchicznym, ze szczeblami podległymi i nadrzędnymi. Jest to konieczne również ze względu na to, że – odwrotnie niż w przypadku orzeczeń sądów – ich decyzje nie podlegają zaskarżeniu w drodze środków prawnych.

Rola i obowiązki

wierzycieli oraz o naruszenia określone w ustawie o spółkach publicznych oraz w ustawie o Biura prokuratury to szczególne odrębne od sądów organy. Ich rola polega na ochronie interesu publicznego przy wymiarze sprawiedliwości w sprawach karnych. Sprowadza się to przede wszystkim do stawiania zarzutów osobom i wnoszenia oskarżenia w postępowaniu karnym. Stąd też prokuratorów nazywa się oskarżycielami publicznymi (Anklagebehörde). W postępowaniu karnym odpowiada ona również za postępowanie przygotowawcze.

Prokuratorzy odpowiadają za stawianie zarzutów i wnoszenie oskarżenia, zarówno przed sądem krajowym, jak i sądami rejonowymi w obszarze właściwości miejscowej sądu krajowego. Z reguły prokuratorzy rejonowi wnoszą oskarżenie przed sądami rejonowymi. Są to funkcjonariusze dysponujący specjalistyczną wiedzą, choć nie wymaga się od nich ukończenia studiów wyższych.

Szczególną pozycję zajmuje Centralne Biuro Ścigania Przestępstw Gospodarczych działające na obszarze całego kraju, właściwe w sprawach o nadużycia władzy przez urzędników służby cywilnej oraz o przestępstwa gospodarcze o wartości przedmiotu przekraczającej 5 000 000 EUR. Do właściwości Biura należą również przestępstwa finansowe o wartości przedmiotu przekraczającej 5 000 000 EUR, niektóre sprawy o wyłudzenia świadczeń socjalnych, o działania dłużnika na szkodę spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, popełnione w odpowiednio dużych przedsiębiorstwach (o kapitale zakładowym co najmniej 5 000 000 EUR lub zatrudniających ponad 2000 pracowników).

Biura prokuratury naczelnej to jednostki nadrzędne nad biurami prokuratury. Działają przy wyższych sądach krajowych (Oberlandesgericht) w Wiedniu, Grazu, Linzu i Innsbrucku. Oprócz występowania w charakterze oskarżyciela przed wyższymi sądami krajowymi prokuratorzy naczelni sprawują nadzór nad wszystkimi biurami prokuratury na swoim obszarze właściwości miejscowej i podlegają bezpośrednio Federalnemu Ministrowi Sprawiedliwości.

Prokuratura Generalna działająca przy Sądzie Najwyższym zajmuje szczególną pozycję. Prokuratura Generalna podlega bezpośrednio Federalnemu Ministrowi Sprawiedliwości i nie posiada kompetencji do wydawania jakichkolwiek instrukcji biurom prokuratury i biurom prokuratury naczelnej. Nie zajmuje się stawianiem zarzutów ani wnoszeniem oskarżeń, lecz jej obowiązkiem jest wspieranie działalności Sądu Najwyższego. Aby podołać temu zadaniu, Prokuratura Generalna została wyposażona w szczególne uprawnienie do wnoszenia tzw. „skarg o stwierdzenie niezgodności orzeczeń z prawem” w sprawach karnych, w których strony nie mają (wyczerpały) możliwości zaskarżenia orzeczenia. Prokuratura Generalna pełni zatem ważną funkcję: służy zapewnieniu jednolitości prawa, jak również pewności prawa w sprawach karnych.

Odpowiedzialność wobec prawa

Odpowiedzialność dyscyplinarna, karna i cywilna prokuratorów jest uregulowana w taki sam sposób, jak odpowiedzialność sędziów.

3. Referendarze sądowi (Diplomrechtspfleger)

Organizacja

W Austrii urząd referendarza sądowego to podstawowy filar systemu sądownictwa. Ponad 80% wszystkich orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych wydawanych jest przez 662 referendarzy sądowych (dane na dzień 1 listopada 2012 r. dotyczące stanowisk w wymiarze równoważnym pełnemu wymiarowi czasu pracy).

Wykształcenie

Aby zostać dopuszczonym do aplikacji referendarskiej, kandydat musi uzyskać świadectwo ukończenia szkoły średniej i złożyć egzaminy dyplomowe (Reife- und Diplomprüfung), uzyskać świadectwo ukończenia szkoły średniej (Reifeprüfung) bądź świadectwo ukończenia średniej szkoły zawodowej (Berufsreifeprüfung), czyli mieć „maturę”. Wymóg złożenia egzaminu może być również spełniony, jeżeli kandydat odbędzie staż (Lehrabschluss), a potem ukończy kształcenie zawodowe (Fachakademie) lub kształcenie uprawniające do podjęcia studiów wyższych (Studienberechtigungsprüfung).

Nim dana osoba zostanie dopuszczona do odbycia aplikacji referendarskiej, musi przepracować w sekretariacie sądu co najmniej dwa lata, a także zdać egzamin na urzędnika sądowego (Gerichtskanzleiprüfung) przeznaczony dla pracowników sekretariatu sądu oraz egzamin specjalizacyjny. Dopiero wówczas taki pracownik sądowy może zostać dopuszczony przez prezesa wyższego sądu krajowego do odbycia aplikacji referendarskiej.

Aplikacja referendarska trwa trzy lata, a do jej elementów należy:

  • zatrudnienie w jednym lub kilku sądach, przygotowanie do rozpoznawania spraw w danej dziedzinie specjalizacji;
  • odbycie kursu podstawowego oraz kursu specjalizacyjnego;
  • złożenie dwuczęściowego egzaminu referendarskiego.

Po zdaniu egzaminu referendarskiego kandydat na referendarza sądowego otrzymuje dyplom wydany przez Federalnego Ministra Sprawiedliwości.

Dyplomu tego nie należy mylić z certyfikatem referendarskim, wydawanym dopiero po odbyciu trzyletniego programu szkoleniowego i poświadczającym prawo do wykonywania zawodu referendarza sądowego. Certyfikatem referendarskim nadaje się danemu urzędnikowi sądowemu prawo do rozpoznawania spraw sądowych z jego dziedziny specjalizacji na całym obszarze federacji.

Następnie prezes wyższego sądu krajowego określa sąd, w którym dany urzędnik sądowy zostanie zatrudniony na stanowisku referendarskim, oraz okres, na jaki obejmie to stanowisko (w stosownych przypadkach). Następnie prezes wskazanego sądu przydziela referendarza do wydziału, którym kieruje sędzia zawodowy, lub – w stosownych przypadkach – do kilku wydziałów. Przydział spraw w danym wydziale sądu należy do odpowiedzialności właściwego sędziego.

Status referendarzy sądowych

Referendarz to urzędnik sądowy o specjalnym przygotowaniu zawodowym, któremu na podstawie austriackiej konstytucji federalnej (art. 87 lit. a)) oraz ustawy o referendarzach (Rechtspflegergesetz) powierzono rozpoznawanie określonych spraw cywilnych w pierwszej instancji. Referendarze sądowi są związani instrukcjami sędziego odpowiedzialnego za sprawę według systemu przydziału spraw sądowych. Sędzia może przejąć postępowanie w każdej chwili i na dowolnym etapie. Referendarz sądowy może wydawać jedynie postanowienia sądu. Sędziowie mogą zezwolić na zaskarżanie tych zażaleń na te postanowienia. Istnieje również środek prawny nakazujący przekazanie sprawy sędziemu.

W praktyce referendarze sądowi wykonują swoje obowiązki zachowując najszerszy możliwy zakres niezależności. Instrukcje sędziego nie należą to typowych sytuacji i są wydawane niezwykle rzadko.

Rola i obowiązki

Referendarze sądowi prowadzą sprawy w następujących dziedzinach:

  • sprawy cywilne, sprawy o egzekucję i dotyczące niewypłacalności (sprawy o uregulowanie długu)
  • sprawy w postępowaniu nieprocesowym
  • sprawy z zakresu rejestru gruntów i rejestru statków
  • sprawy z zakresu rejestru spółek.

Każda z tych dziedzin wymaga specjalistycznego przygotowania. Referendarzy sądowych powołuje się w danej dziedzinie specjalizacji.

Podział obowiązków między sędziami a referendarzami sądowymi

Właściwość referendarza sądowego nie obejmuje całości prac i orzeczeń w danej dziedzinie specjalizacji. Rodzaje spraw podlegające właściwości referendarza sądowego zostały wyszczególnione w austriackiej ustawie o referendarzach sądowych, a zakresy obowiązków różnią się zależnie od dziedzin specjalizacji.

W zakres kompetencji referendarza sądowego wchodzą m.in.:

  • postępowanie upominawcze (Mahnverfahren);
  • stwierdzenie skutku prawnego i wykonalności orzeczeń wydawanych przez sędziów w ich dziedzinach specjalizacji;
  • rozpatrywanie wniosków o pomoc prawną w postępowaniu przez urzędnikiem sądowym;
  • wykonywanie czynności urzędowych na wniosek o pomoc prawną ze strony sądu krajowego lub władz krajowych.

4. Adwokaci (Rechtsanwälte)

Uwagi ogólne

Adwokaci są uprawnieni do reprezentowania stron w sprawach sądowych i pozasądowych dotyczących kwestii publicznych i prywatnych, przed wszystkimi krajowymi sądami i organami władz na terytorium Republiki Austrii.

Osoby chcące wykonywać zawód adwokata w Austrii nie muszą ubiegać się o żadne urzędowe powołanie; jednak wykonywanie zawodu adwokata podlega niżej określonym wymogom.

Do podstawowych aktów prawnych regulujących zawód adwokata należą austriacki Kodeks adwokacki (Rechtsanwaltsordnung), RGBl nr 96/1896, Regulamin dyscyplinarny adwokatów i aplikantów adwokackich, BGBl nr 474/1990, Federalna ustawa o opłatach adwokackich, BGBl nr 189/1969 oraz Ustawa o egzaminie adwokackim, BGBl nr 556/1985.

Wymogi dotyczące wykonywania zawodu

Każda osoba, która po ukończeniu austriackich studiów prawniczych chce wykonywać zawód adwokata, musi wykazać, że posiada pięcioletnie doświadczenie prawnicze, z czego co najmniej 5 miesięcy przepracowała w sądzie lub w prokuraturze, a co najmniej trzy lata w austriackiej kancelarii adwokackiej w charakterze aplikanta adwokackiego.

Egzamin adwokacki, którego zaliczenie stanowi warunek dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata, można złożyć po odbyciu trzyletniej praktyki zawodowej, w ramach której aplikant przepracował co najmniej pięć miesięcy w sądzie lub w prokuraturze, a co najmniej dwa lata w austriackiej kancelarii adwokackiej. Przed przystąpieniem do egzaminu należy również odbyć obowiązkowe szkolenia dla aplikantów adwokackich organizowane przez izbę adwokacką.

Osoba, która spełni wymienione kryteria, może ubiegać się o wpis na listę adwokatów w izbie adwokackiej, w której okręgu będzie wykonywać zawód.

W określonych okolicznościach zagraniczny adwokat będący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, innego państwa będącego sygnatariuszem porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub obywatelem Szwajcarii może na terytorium Austrii:

  • czasowo wykonywać zawód adwokata;
  • po złożeniu egzaminu sprawdzającego kompetencje, ubiegać się o wpis na listę adwokatów prowadzoną przez właściwą izbę adwokacką; lub
  • prowadzić praktykę w Austrii bez składania uprzedniego egzaminu sprawdzającego kompetencje, posługując się tytułem zawodowym używanym w kraju pochodzenia, a po trzech latach skutecznego i regularnego wykonywania zawodu w Austrii zostać w pełni włączonym do austriackiej palestry.

W określonych okolicznościach członek izby adwokackiej państwa członkowskiego GATS może czasowo wykonywać ściśle oznaczone czynności adwokackie w Republice Austrii.

Odpowiedzialność wobec prawa

Adwokat, który dopuści się naruszenia obowiązków zawodowych lub swoim postępowaniem uchybi godności zawodu, odpowiada przed radą dyscyplinarną, której członków wybiera lokalna izba adwokacka. Rada dyscyplinarna może nakładać kary dyscyplinarne, ze skreśleniem danej osoby z listy adwokatów włącznie. Decyzje w postępowaniu odwoławczym wydaje Wyższa Komisja Odwoławcza i Dyscyplinarna, zorganizowana w formie czteroosobowych wydziałów, w skład których wchodzi po dwóch sędziów Sądu Najwyższego oraz po dwóch adwokatów.

Ponadto adwokaci podlegają oczywiście odpowiedzialności karnej oraz cywilnej.

Izba adwokacka, Federalna Austriacka Izba Adwokacka

Adwokaci oraz aplikanci adwokaccy z poszczególnych krajów związkowych, wpisani na listę adwokatów są zrzeszeni w izbach adwokackich. Izby adwokackie są organizacjami publicznoprawnymi, autonomicznymi i samorządnymi.

W celu koordynacji zadań izb, delegaci izb adwokackich z poszczególnych krajów związkowych tworzą na szczeblu federalnym wspólny organ reprezentujący adwokaturę – Federalną Austriacką Izbę Adwokacką (Link otworzy się w nowym okniehttp://www.rechtsanwaelte.at/).

5. Notariusze (Notare)

Uwagi ogólne

Notariusz, jako niezależna i bezstronna instytucja wymiaru sprawiedliwości, służy obywatelom chcącym zgodnie z prawem uregulować swoje stosunki prywatnoprawne.

Podstawowym obowiązkiem notariusza jest uczestnictwo w czynnościach prawnych oraz udzielanie pomocy prawnej obywatelom. Notariusze sporządzają akty notarialne z zakresu prawa publicznego, prowadzą depozyty rzeczy osób trzecich, sporządzają akty notarialne z zakresu prawa prywatnego oraz reprezentują strony, głównie w postępowaniu nieprocesowym. Ponadto notariusze wykonują czynności z polecenia sądu w postępowaniu nieprocesowym. W ramach funkcji zarządców sądowych notariusze w szczególności prowadzą postępowania spadkowe.

Do obowiązków notariusza należy dopilnowanie, by majątek osoby zmarłej został zabezpieczony oraz przekazany uprawnionym spadkobiercom. Czynności te wymagają szczególnej znajomości prawa spadkowego oraz postępowania nieprocesowego. Stąd też obywatele często zwracają się do notariuszy o pomoc w sporządzaniu testamentów, w szczególności notariusze udzielają porad i reprezentują w sprawach spadkowych.

Notariusze sprawują urząd publiczny, lecz nie są urzędnikami służby cywilnej. Ponoszą oni ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem kancelarii, nie prowadzą jednak działalności gospodarczej. Ich status jest podobny do osób wykonujących wolne zawody, ale w zakresie czynności zarządców sądowych są urzędnikami sądowymi. Wykonywanie zawodu notariusza jest głównym zatrudnieniem danej osoby i nie podlega łączeniu z wykonywaniem zawodu adwokata.

O zmianie liczby kancelarii notarialnych oraz ich siedzib decyduje Federalny Minister Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia. Obecnie w Austrii istnieje 490 kancelarii notarialnych.

Do podstawowych aktów prawnych regulujących działalność notariuszy należą Kodeks notarialny, RGBl nr 75/1871, Ustawa o aktach notarialnych, RGBl nr 76/1871, Ustawa o opłatach notarialnych, BGBl nr 576/1973, Ustawa o egzaminach notarialnych, BGBl nr 522/1987, Ustawa o zarządcach sądowych, BGBl nr 343/1970 oraz Ustawa o wynagrodzeniu notariuszy pełniących funkcję zarządców sądowych, BGBl nr 108/1971.

Wykształcenie

Osoba, która ukończyła wyższe studia prawnicze (w zakresie prawa austriackiego) i chce wykonywać zawód notariusza, musi znaleźć notariusza, który ją zatrudni oraz wystąpi o jej wpisanie na listę aplikantów notarialnych.

Wpis na listę aplikantów notarialnych prowadzoną przez właściwą izbę notarialną może uzyskać osoba, która odbyła pięciomiesięczną praktykę sądową jako prawnik w sądzie lub prokuraturze oraz w chwili pierwszego wpisu na listę aplikantów nie ukończyła 35 lat.

Aby zostać dopuszczonym do egzaminu notarialnego, aplikant notarialny musi odbyć obowiązkowe szkolenia przewidziane przez izbę notarialną.

Egzamin notarialny składa się z dwóch części.

  • Aplikant notarialny może przystąpić do pierwszej części egzaminu po odbyciu 18 miesięcy aplikacji. Pierwszą część egzaminu musi jednak zaliczyć nie później niż przed upływem piątego roku aplikacji – w przeciwnym razie zostanie skreślony z listy aplikantów notarialnych.
  • Do drugiej części egzaminu można przystąpić nie wcześniej niż po upływie kolejnego roku wykonywania w praktyce czynności w charakterze aplikanta notarialnego. Drugą część egzaminu notarialnego należy zaliczyć nie później niż przed upływem dziesiątego roku aplikacji – w przeciwnym razie aplikant zostanie skreślony z listy.

Powołanie

Do obsadzenia zwolnionych lub nowo utworzonych stanowisk notarialnych wymagane jest publiczne ogłoszenie o wolnych stanowiskach. Ustawa (art. 6 austriackiego Kodeksu notarialnego) stanowi, że kandydatem na stanowisko notarialne może być osoba, która:

  • posiada obywatelstwo państwa członkowskiego UE, EOG lub Szwajcarii;
  • ukończyła studia wyższe w zakresie prawa austriackiego;
  • zdała egzamin notarialny; oraz
  • wykaże, że przez siedem lat wykonywała zawód prawniczy, z czego przez co najmniej trzy lata po złożeniu egzaminu notarialnego była zatrudniona w charakterze asesora notarialnego.

Spełnienie podstawowych kryteriów nie oznacza jednak nabycia prawa do powołania na stanowisko notariusza. W toku procedury powołania izba notarialna właściwa w danym okręgu ocenia i tworzy ranking kandydatów. Następnie tak samo postępuje wydział kadr właściwego sądu krajowego oraz wydział kadr wyższego sądu krajowego. Decydujące znaczenie przy powołaniu ma długość praktycznego zatrudnienia. Izba notarialna oraz wydziały kadr obu sądów rekomendują po trzy kandydatury Federalnemu Ministrowi Sprawiedliwości. Chociaż Minister nie jest związany przedstawionymi rekomendacjami, w praktyce powołuje tylko jednego z kandydatów.

Notariusz może wykonywać zawód do 31 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończy 70 lat. Przeniesienie notariusza ex officio na inne stanowisko nie jest dopuszczalne.

Nadzór nad działalnością notariuszy; odpowiedzialność wobec prawa

Ze względu na obowiązki w zakresie sporządzania dokumentów publicznych oraz wykonywanie czynności zarządców sądowych, notariusze podlegają szczególnemu nadzorowi. Nadzór nad działalnością notariuszy należy do odpowiedzialności Federalnego Ministra Sprawiedliwości, Departamentu Wymiaru Sprawiedliwości oraz bezpośrednio do izb notarialnych.

Samorząd notarialny posiada własne przepisy dyscyplinarne. Sprawy o przewinienia dyscyplinarne rozpoznaje w pierwszej instancji wyższy sąd krajowy jako sąd dyscyplinarny dla notariuszy, a w trybie odwoławczym Sąd Najwyższy jako sąd dyscyplinarny dla notariuszy. W składach orzekających, które rozpoznają sprawy dyscyplinarne, muszą każdorazowo zasiadać notariusze. Sądy dyscyplinarne wymierzają kary dyscyplinarne, z pozbawieniem prawa wykonywania zawodu włącznie. Kary za naruszenie praworządności (wykroczenia administracyjne) wymierza izba notarialna.

Obok odpowiedzialności dyscyplinarnej notariusze ponoszą odpowiedzialność karną i cywilną.

W zakresie, w jakim notariusz wykonuje czynności zarządcy sądowego, jest uważany za funkcjonariusza publicznego w rozumieniu prawa karnego, a zatem odpowiada za tzw. przestępstwa urzędnicze, min. nadużycie władzy. Odpowiedzialność cywilna notariusza została uregulowana inaczej. W zakresie, w jakim notariusz wykonuje czynności zarządcy sądowego, podlega tym samym przepisom o odpowiedzialności, co sędziowie i prokuratorzy. Strony nie mogą zatem występować z roszczeniami bezpośrednio przeciwko notariuszom, zamiast tego mogą dochodzić odszkodowania od państwa. Państwu przysługuje roszczenie regresowe wobec notariusza w razie działania umyślnego lub rażącego niedbalstwa notariusza. Poza zakresem czynności zarządcy sądowego notariusze ponoszą bezpośrednią odpowiedzialność cywilną wobec stron.

Izba notarialna, Federalna Austriacka Izba Notarialna

Notariusze posiadający kancelarie w poszczególnych krajach związkowych lub aplikanci notarialni wpisani na listę w tych krajach związkowych są zrzeszeni w izbach notarialnych. Kraje związkowe Wiedeń, Dolna Austria i Burgenland mają wspólną izbę notarialną, podobnie jak Tyrol i Vorarlberg.

Izba odpowiada za zachowanie powagi i godności zawodu oraz reprezentuje interesy tej grupy zawodowej.

Każda izba notarialna (Notariatskollegium) wybiera ze swojego grona radę izby notarialnej. Rada izby notarialnej składa się z przewodniczącego będącego notariuszem, sześciu członków będących notariuszami (w Wiedniu dwunastu członków będących notariuszami) oraz trzech członków będących aplikantami notarialnymi (w Wiedniu sześciu członków będących aplikantami notarialnymi).

Federalną Austriacką Izbę Notarialną (Link otworzy się w nowym okniehttp://www.notar.at/) tworzą rady izb notarialnych krajów związkowych. Jej zadanie polega na reprezentowaniu notariuszy oraz na ochronie ich uprawnień i interesów w sprawach dotyczących austriackiego notariatu oraz w sprawach, których zakres wykracza poza pojedynczą radę izby notarialnej.

Przydatne linki

Link otworzy się w nowym okniezawody prawnicze – Austria


Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

Ostatnia aktualizacja: 25/06/2013