Zamknij

PORTAL JEST JUŻ DOSTĘPNY W WERSJI BETA!

Odwiedź europejski portal „e-Sprawiedliwość” w wersji beta i powiedz nam, co o nim myślisz!

 
 

menu starting dummy link

Page navigation

menu ending dummy link

Sądy szczególne - Portugalia

W niniejszej części przedstawiono informacje dotyczące organizacji sądów szczególnych w Portugalii.


Sądy pierwszej instancji (Tribunais judiciais de 1.ª instância)

Sądy powszechne orzekają w sprawach cywilnych i karnych. Są również właściwe we wszystkich sprawach niezastrzeżonych dla innych sądów. Mają co do zasady właściwość ogólną.

Mogą wśród nich występować również sądy o właściwości szczególnej (zajmujące się konkretnymi sprawami określonymi ze względu na rodzaj obowiązującego postępowania) oraz sądy wyspecjalizowane zajmujące się orzekaniem w konkretnych sprawach (niezależnie od obowiązującej formy postępowania).

Sądy wyspecjalizowane:

Sądy karno-dochodzeniowe (Tribunais de Instrução Criminal)

Zadaniem sądów karno-dochodzeniowych jest prowadzenie dochodzeń w sprawach karnych, podejmowanie decyzji o dalszym ściganiu oraz wykonywanie obowiązków o charakterze sądowym związanych z dochodzeniami.

Sądy do spraw rodzinnych i osób małoletnich (Tribunais de Família e Menores)

Do właściwości sądów do spraw rodzinnych i osób małoletnich należą:

  • sprawy związane ze stanem cywilnym: wnioski o separację i podział majątku, sprawy rozwodowe, a także sprawy z nimi związane, takie jak inwentaryzacja majątku i postępowania przygotowawcze, sprawy o stwierdzenie nieważności lub unieważnienie cywilnego związku małżeńskiego, a także sprawy i postępowania egzekucyjne dotyczące alimentów pomiędzy małżonkami oraz pomiędzy byłymi małżonkami;
  • sprawy związane z ojcostwem: wyrażanie zgody na przysposobienie, regulowanie wykonywania władzy rodzicielskiej oraz prowadzenie spraw z nią związanych, urzędowe ustalanie macierzyństwa i ojcostwa oraz prowadzenie spraw dotyczących obalenia domniemania ojcostwa;
  • sprawy związane z ochroną interesów osób małoletnich z grup ryzyka: wydawanie zarządzeń w sprawach małoletnich będących ofiarami znęcania, porzuconych lub żyjących w skrajnym ubóstwie bądź znajdujących się w sytuacjach mogących zagrażać ich zdrowiu, bezpieczeństwu, możliwości kształcenia lub moralności, rozpoznawanie i orzekanie w sprawach dotyczących wniosków o ochronę małoletnich przed nadużywaniem władzy w rodzinie lub w placówce opiekuńczej, w której zostali umieszczeni.

Sądy pracy (Tribunais de Trabalho)

W sprawach cywilnych zadaniem sądów pracy jest na przykład rozpatrywanie:

  • spraw związanych ze stosunkiem pracy za wynagrodzeniem oraz stosunkami powstałymi w związku z perspektywą zawarcia umowy o pracę;
  • spraw związanych z wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi;
  • spraw pomiędzy instytucjami udzielającymi świadczeń społecznych lub rodzinnych a ich beneficjentami, o ile dotyczą one praw, uprawnień bądź obowiązków prawnych, regulacyjnych lub ustawowych jednej ze stron, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji sądów administracyjnych i podatkowych;
  • spraw cywilnych dotyczących strajków.

Sądy gospodarcze (Tribunais de Comércio)

Sądy gospodarcze są w szczególności sądami właściwymi do spraw:

  • postępowań upadłościowych, jeżeli dłużnik jest podmiotem gospodarczym lub w skład masy upadłości wchodzi spółka;
  • wniosków o stwierdzenie nieistnienia i nieważności aktów założycielskich i umów spółek oraz o odstąpienia od nich;
  • wniosków o zawieszenie lub unieważnienie uchwał spółek;
  • wniosków o ustalenie praw, gdzie powództwo dotyczy własności przemysłowej, we wszelkich przypadkach przewidzianych w kodeksie własności przemysłowej.

Sądy morskie (Tribunais Marítimos)

Sądy morskie posiadają kompetencje do zajmowania się sprawami związanymi z:

  • odszkodowaniami za szkody spowodowane lub poniesione przez statki, łodzie oraz inne jednostki pływające, bądź wynikające z ich eksploatacji na morzu, na ogólnych zasadach prawa;
  • umowami dotyczącymi budowy, naprawy, kupna i sprzedaży statków, łodzi i innych jednostek pływających, pod warunkiem, że są one przeznaczone do eksploatacji na morzu;
  • umowami przewozu drogą morską lub umowami o transport kombinowany lub multimodalny;
  • umowami dotyczącymi ubezpieczeń statków, łodzi i innych jednostek pływających przeznaczonych do eksploatacji na morzu oraz przewożonych ładunków;
  • hipotekami i przywilejami dotyczącymi statków i łodzi, obok spraw związanych z wszelkimi zastawami dotyczącymi jednostek pływających i przewożonych przez nie ładunków;
  • odpowiedzialnością cywilną z tytułu zanieczyszczeń morza i innych wód znajdujących się w ich jurysdykcji.

Sądy penitencjarne (Tribunais de Execução de Penas)

Sądy penitencjarne posiadają w szczególności kompetencje do:

  • orzekania w sprawie warunkowego zawieszenia wykonania kary (liberdade condicional) i jego odwołania;
  • ponownego rozpatrywania, przedłużania i ponownego badania środków zabezpieczających polegających na umieszczeniu osoby niepoczytalnej w zakładzie zamkniętym (inimputáveis);
  • orzekania w sprawie warunkowego przedterminowego zwolnienia (liberdade para prova) i jego odwołania;
  • orzekania o zakończeniu kary pozbawienia wolności, kary pozbawienia wolności na czas nieokreślony (pena relativamente indeterminada) lub uchylenia środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie zamkniętym.

Sąd szczególny do spraw własności intelektualnej (Tribunal de Competência Especializada para a Propriedade Intelectual)

Siedziba tego sądu mieści się w Lizbonie. Jego właściwość obejmuje sprawy związane z autorskimi prawami majątkowymi i prawami pokrewnymi, własnością przemysłową, domenami internetowymi, spółkami i nazwami handlowymi (firmami); a także odwołania od decyzji Krajowego Instytutu Własności Przemysłowej (Instituto Nacional da Propriedade Industrial), Fundacji na rzecz Krajowej Analizy Naukowej (Fundação para a Computação Científica Nacional) oraz Instytutu Rejestrów i Notariuszy (Instituto dos Registos e do Notariado).

Sądy o właściwości szczególnej:

Sądy o właściwości szczególnej zajmują się sprawami wybranymi ze względu na typ obowiązującego postępowania. Nie są to sądy sensu stricto, a raczej wydzielone w ramach sądów okręgowych wydziały cywilne (varas cíveis), wydziały karne (varas criminais), izby cywilne (juízos cíveis), izby karne (juízos criminais), izby do spraw cywilnych mniejszej wagi (juízos de pequena instância cível), izby do spraw wykroczeń (juízos de pequena instância criminal) oraz sądy (izby) ds. postępowania egzekucyjnego (juízos de execução).

Wydziały cywilne rozpatrują wnioski o deklaratoryjne orzeczenia sądowe o wartości przedmiotu sporu przekraczającej kompetencje sądu apelacyjnego w przypadkach, gdy prawo przewiduje działanie w składzie wieloosobowym.

Wydziały karne rozpoznają między innymi sprawy o charakterze karnym znajdujące się w kompetencjach sądu, który orzeka w składzie wieloosobowym lub sądu przysięgłych.

Izby cywilne zajmują się postępowaniami o charakterze cywilnym nieznajdującymi się we właściwości wydziałów cywilnych lub izb do spraw cywilnych mniejszej wagi. Izby karne zajmują się w szczególności sprawami o charakterze karnym, które nie są rozpoznawane przez wydziały karne lub izby do spraw wykroczeń.

Izby do spraw cywilnych mniejszej wagi zajmują się sprawami cywilnymi w postępowaniu przyspieszonym (processo sumaríssimo) oraz sprawami cywilnymi nieprzewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego rozpoznawanymi w postępowaniu szczególnym, w przypadku gdy od orzeczenia nie przysługują zwyczajne środki zaskarżenia. Izby do spraw wykroczeń zajmują się w szczególności sprawami o charakterze karnym, które nie są rozstrzygane w żadnym z trzech postępowań przyspieszonych (processo sumário, abreviado i sumaríssimo).

W ramach postępowania egzekucyjnego sądy ds. postępowania egzekucyjnego wykonują zadania określone w kodeksie postępowania cywilnego.


Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

Ostatnia aktualizacja: 15/11/2013