Rechters
Algemene omschrijving
Sinds 2020 verzorgt Letland een introductiecursus voor nieuw benoemde rechters (na toewijzing van een post) op basis van artikel 89, lid 5, van de Wet inzake de rechterlijke macht, dat nieuw benoemde rechters verplicht in hun eerste dienstjaar deel te nemen aan het speciale opleidingsprogramma. De belangrijkste doelgroep van het opleidingsprogramma zijn niet-gespecialiseerde rechters. Nieuw benoemde rechters van administratieve rechtbanken nemen aan het opleidingsprogramma deel waar dit nuttig en toepasselijk is. Het is echter de bedoeling een nieuw programma te ontwikkelen dat specifiek gericht is op nieuw benoemde rechters van administratieve rechtbanken.
De opleiding van rechters en justitieel personeel valt onder de verantwoordelijkheid van het Letse Bureau van de rechtbanken, maar deze taak is gedelegeerd aan het Lets Centrum voor justitiële opleiding (LJTC), een niet-gouvernementele organisatie die in 1995 is opgericht door internationale donoren en de Letse vereniging van rechters. Het LJTC beschikt intern over de nodige ervaring en kennis om nieuw benoemde rechters, ervaren rechters en justitieel personeel een hoogwaardige opleiding te bieden. De activiteiten van het LJTC worden geregeld door de wet inzake verenigingen en stichtingen en een langetermijnovereenkomst tussen de bevoegde autoriteiten en het LJTC over specifieke aspecten van het opleidingsaanbod op nationaal en internationaal niveau.
Gemiddeld nemen er maximaal 15 stagiairs per jaar aan de opleiding deel, zowel bij gewone als administratieve rechtbanken.
Toegang tot de basisopleiding
Nadat de kandidaat-rechters zijn geselecteerd en zodra het parlement (Saeima) de kandidaten heeft goedgekeurd, mag de LJTC beginnen met het opleidingsprogramma. Er is geen aanvullende of specifieke selectieprocedure, aangezien deze al door het selectiecomité is uitgevoerd. Er is slechts één manier om toe te treden tot de rechterlijke macht: alle selectiefasen doorlopen en door het parlement worden goedgekeurd.
In eerste instantie worden rechters benoemd voor een periode van drie jaar.
Vorm en inhoud van de basisopleiding
Het opleidingsprogramma voor nieuw benoemde rechters is gebaseerd op het eerder ontwikkelde, uitgebreidere programma voor kandidaat-rechters.
Het nieuwe programma richt zich op vijf belangrijke taken van een rechter:
- voorbereiding van een zaak voor de zitting (inclusief aandacht voor: gerechtelijke procedures in burgerlijke zaken en strafzaken, zaakbeheer, hoogwaardige rechterlijke beslissingen, persoonlijk leiderschap, rechterlijke ethiek, de rol van rechter enz.);
- het voeren van een rechtszitting (inclusief aandacht voor: gerechtelijke procedures, persoonlijk leiderschap, mondelinge presentatievaardigheden, emotionele en sociale intelligentie, argumentatie en kritisch denken, simulaties van civiele en strafzaken, simulatie van een rechtszaak onder leiding van rechters van het Hooggerechtshof, basis van de bemiddelingsprocedure enz.);
- redigeren van een rechterlijke beslissing (inclusief aandacht voor: gerechtelijke procedures in burgerlijke zaken en strafzaken, zaakbeheer, hoogwaardige rechterlijke beslissingen in burgerlijke en strafzaken enz.);
- waarborgen van doeltreffende samenwerking en communicatie (inclusief aandacht voor: de rol van de rechter in de 21ste eeuw, gerechtelijke procedures in burgerlijke en strafzaken, zaakbeheer, hoogwaardige rechterlijke beslissingen in burgerlijke en strafzaken, ontmoetingen met rechters van andere instanties en het Grondwettelijk Hof, andere juridische beroepen, persoonlijk leiderschap, presentatievaardigheden, emotionele intelligentie, rechtbanksimulaties, ethiek voor juristen, discussie met jonge rechters over hun ervaringen in hun eerste dienstjaar, teamvorming, opstellen van een persoonlijk ontwikkelingsplan, enz.)
- inzicht krijgen in de rol van een rechter, specifieke kenmerken van het beroep, beperkingen en verantwoordelijkheden (simulaties van burgerlijke en strafzaken, emotionele en sociale intelligentie, ethiek voor juristen (deontologie)) en specifieke kenmerken van de rechterlijke ethiek, de rol van de rechter en de verwachtingen van de samenleving en de staat.
Het programma is opgezet om ook de ontwikkeling van de volgende competenties voor de leden van de rechterlijke macht te bevorderen:
- waarden en ethiek;
- analytisch en conceptueel denken;
- bereidheid om te leren en open te staan voor persoonlijke ontwikkeling;
- vermogen om beslissingen te nemen en verantwoordelijkheid te dragen;
- communicatie en het vermogen om samen te werken;
- planningsvermogen (organisatie en flexibiliteit).
Het grootste deel van de opleiding wordt verzorgd door rechters-opleiders die opgeleid zijn in opleidingsmethoden en -technieken. Het LJTC zorgt voor volledige ondersteuning van de opleiding, zowel bij de ontwikkeling/actualisering van programma’s als tijdens de opleiding zelf, met name als de opleiding online wordt aangeboden. Het LJTC zorgt ervoor dat rechters-mentoren, die zijn opgeleid om als mentor op te treden, ondersteuning krijgen, regelmatig bijeenkomen en uitdagingen met elkaar bespreken. Vanaf de eerste dag van het dienstverband is er een mentor beschikbaar. Hoewel de mentoren jonge rechters ondersteunen, wordt er ook professionele begeleiding geboden om jonge rechters te helpen om te gaan met atypische situaties, problemen met collega’s of personeelsleden of de gevolgen van zeer moeilijke zaken.
Een deel van de opleiding (o.a. over het informatiesysteem van de rechtbanken, gegevensbescherming en privacy, interne HR-systemen enz.) wordt verzorgd door specialisten van het Bureau van de rechtbanken.
Het EU-recht maakt een integraal deel uit van de opleiding. Specifieke onderwerpen, zoals grensoverschrijdende thema’s, mensenrechten en grondrechten worden tijdens het eerste dienstjaar als aanvullende onderwerpen aangeboden. Daarnaast worden deelnemers aangemoedigd om programma’s voor zelfstudie te volgen die intern, maar ook door andere, internationale aanbieders van opleidingen worden aangeboden (bijvoorbeeld HELP).
Het programma wordt gecompleteerd door de stages die worden georganiseerd door de rechtbanken waar rechters worden aangesteld. Het programma zal verder worden ontwikkeld om ervoor te zorgen dat de stages ook kunnen plaatsvinden bij de hoven van beroep, het Grondwettelijk Hof en andere juridische instellingen (bijvoorbeeld het parket in geval van strafrechters).
Als lid van het ENJO sinds 2004 zorgt het LJTC ervoor dat Letse rechters regelmatig deelnemen aan programma’s zoals Aiakos en Themis, programma’s die specifiek gericht zijn op kandidaat-rechters en nieuw benoemde rechters.
Om teams die deelnemen aan de Themis-wedstrijd te ondersteunen, biedt het LJTC cursussen aan op het gebied van spreekvaardigheid, juridisch taalgebruik, presentatievaardigheden, alsook ondersteuning door een coach enz.
De cursus juridisch taalgebruik wordt niet op landelijk niveau aangeboden als onderdeel van het opleidingsprogramma. De cursussen juridisch taalgebruik van het ENJO worden echter zeer gewaardeerd, niet alleen door jonge rechters.
Het grootste deel van het opleidingsprogramma (200 academische uren/AC’s; 1 AC staat gelijk aan 45 minuten, dus bij elkaar 2,5 tot 3 maanden) wordt als intensief blok aan het begin van het dienstverband aangeboden. Na het eerste deel van het opleidingsprogramma wordt er zo snel mogelijk een evaluatie van de specifieke opleidingsbehoeften uitgevoerd, rekening houdend met het specialisme van de deelnemers. Daarbij wordt een volledig profiel van iedere stagiair opgesteld, samen met een persoonlijk ontwikkelingsplan. Het programma is zodanig opgezet dat de stagiairs de volledige verantwoordelijkheid voor hun professionele ontwikkeling en regelmatige bijscholing nemen.
Afronding van de basisopleiding en de kwalificatieprocedure
Er hoeft niet aan eindtermen te worden voldaan, aangezien de regelgeving voor de rechterlijke macht geen test of examen vereist bij afronding van het programma.
Bij de selectie en goedkeuring van nieuwe rechters is niet voorzien in een afrondend examen tijdens de opleiding. Er worden geen proeven, examens of herexamens afgenomen. Ervan uitgaande dat het selectiecomité de beste kandidaten voor de functie van rechter heeft goedgekeurd, wordt een inclusieve en interactieve opleiding aangeboden, zowel door middel van seminars als door leren op de werkvloer (in de vorm van een stage). Hiermee wordt gegarandeerd dat nieuwe rechters op hoogwaardige wijze worden voorbereid op hun functie. Nieuwe rechters worden aangenomen voor een proefperiode van drie jaar.
Openbare aanklagers
Hierover is geen informatie verstrekt.