Let op: de oorspronkelijke versie van deze pagina (Portugees) is onlangs gewijzigd. Aan de vertaling in het Nederlands wordt momenteel gewerkt.
Swipe to change

Online-procedures en e-communicatie met rechtbanken

Portugal
Inhoud aangereikt door
European Judicial Network
Europees justitieel netwerk (in burgerlijke en handelszaken)

1 Is het mogelijk via het internet een gerechtelijke procedure in te stellen?

Ja, het is mogelijk om in Portugal een gerechtelijke procedure in te stellen via internet, en daarvoor zijn specifieke IT-toepassingen opgezet: Citius en het platform voor het beheer van inventarisatieprocedures.

Citius

In civielrechtelijke procedures kunnen memories en stukken in beginsel worden ingediend via het Citius-platform op http://citius.tribunaisnet.mj.pt/, overeenkomstig de in het kader daarvan vastgestelde procedures en instructies.

Het Citius-platform biedt specifieke modules voor rechters, leden van het openbaar ministerie en gerechtsmedewerkers om dossiers te behandelen en formele documenten in te dienen, en voor wettelijke vertegenwoordigers om formele documenten in te dienen en dossiers te raadplegen (artikel 3 van ministeriële uitvoeringsverordening (Portaria) nr. 280/2013).

Om toegang tot dit systeem te krijgen, moeten advocaten en advocaat-stagiairs zich inschrijven bij de entiteit die verantwoordelijk is voor het beheer van de toegang tot het systeem. De toegang is gebaseerd op de door de betrokken beroepsorganisaties versterkte informatie over de geldigheid van de ledenregistratie.

Na de registratie wordt geheime, persoonlijke en niet-overdraagbare informatie verstrekt om toegang te krijgen tot het beveiligde gedeelte van het platform.

Platform voor het beheer van inventarisatieprocedures

Op het gebied van erfopvolging kunnen in zaken waarin de verdeling van de erfenis wordt betwist, de belanghebbende partijen sinds 2 september 2013 zelf kiezen op welk notariskantoor zij de inventarisatieprocedure willen instellen, mits er een relevant verband met de verdeling is, met name op basis van de plaats waar de erfopvolging is opengevallen, de ligging van de meeste onroerende zaken of de handelsondernemingen die de erfenis vormen, of de woonplaats van de meeste partijen die rechtstreeks belang bij de erfenis hebben. De procedure wordt in bepaalde fasen naar de rechtbank verwezen om een rechterlijke beslissing te verkrijgen, onder meer om de verdeling van de goederen te bevestigen.

De inventarisatieprocedure wordt bij voorkeur langs elektronische weg door een notaris behandeld overeenkomstig ministeriële uitvoeringsverordening nr. 278/2013 van 26 augustus 2013 (artikel 2 van wet nr. 117/2019).

2 Zo ja, voor welk soort zaken kan deze procedure worden gebruikt? Kunnen bepaalde procedures uitsluitend via het internet worden ingesteld?

Citius

Als algemene regel geldt dat alle gerechtelijke procedures, dat wil zeggen hoofdgedingen, conservatoire maatregelen, bijkomende procedures, individuele gerechtelijke mededelingen en alle andere procedures, ongeacht of deze zijn gevoegd of gesplitst, inclusief beroepsprocedures, nu elektronisch zijn en worden verwerkt in Citius (artikel 3 van ministeriële uitvoeringsverordening nr. 280/2013).

Bij zaken die voor de rechter worden gebracht, maakt het Citius-platform de inleiding en behandeling mogelijk van:

a) civiele rechtsvorderingen, conservatoire maatregelen en individuele gerechtelijke mededelingen, met uitzondering van kinderbeschermingsprocedures en vorderingen tot civiele schadevergoeding of civiele tenuitvoerleggingsprocedures in verband met strafrechtelijke procedures;

b) civiele tenuitvoerleggingsprocedures en alle bijkomende procedures die bij de tenuitvoerlegging worden gevoegd (in dit geval mag de tenuitvoerleggingsprocedure pas plaatsvinden en mogen als essentieel beschouwde documenten pas worden afgedrukt nadat het gerecht een verzoek of informatie heeft ontvangen naar aanleiding waarvan zijn tussenkomst is vereist).

Dit geldt ook voor betalingsbevelprocedures. Zie het desbetreffende informatieblad.

Platform voor het beheer van inventarisatieprocedures

De indiening van het inventarisatieverzoek bij de notaris, eventuele bezwaren en alle latere vorderingen moet zo mogelijk plaatsvinden via het platform voor het beheer van inventarisatieprocedures (artikel 6 van wet nr. 23/2013).

3 Is deze internetdienst 24 uur per dag/7 dagen per week beschikbaar of alleen op specifieke tijdstippen? In dat laatste geval, wat zijn die tijdstippen?

In de regel zijn de genoemde diensten 24 uur per dag, 7 dagen per week beschikbaar.

4 Moeten de nadere gegevens over de vordering in een specifiek format worden verstrekt?

Citius

Memories moeten worden ingediend door de formulieren op de in het antwoord op vraag 1 genoemde website in te vullen en moeten vergezeld gaan van:

a) dossiers met andere wettelijk vereiste informatie, de materiële inhoud van de memorie en andere informatie die door de wettelijke vertegenwoordiger als relevant wordt beschouwd en gezien de inhoud buiten de andere velden van het formulier valt; en

b) de stukken waarvan de memorie vergezeld moet gaan.

Wanneer memories en stukken op deze wijze worden ingediend, moeten zij digitaal worden ondertekend op het Citius-platform door middel van een elektronische handtekening die de beroepsstatus van de ondertekenaar permanent garandeert.

Dossiers en stukken moeten in Portable Document Format (.pdf) beschikbaar zijn, bij voorkeur in de PDF/A-versie, en hun inhoud moet doorzoekbaar zijn (artikel 8 van ministeriële uitvoeringsverordening nr. 280/2013).

Bij betalingsbevelprocedures moeten de dossiers beschikbaar zijn in Extensive Markup Language (.xml); de specificaties zijn te vinden op: https://www.citius.mj.pt/portal/consultas/injuncoes/injunformato.aspx

Platform voor het beheer van inventarisatieprocedures

Een verzoek om een inventarisatieprocedure kan worden ingediend:
a) door de belanghebbende partij of de wettelijke vertegenwoordiger, door het elektronische formulier voor het instellen van een inventarisatieprocedure op het platform in te vullen en de relevante stukken bij te voegen overeenkomstig de beschreven procedures en instructies;
b) door de belanghebbende partij bij de notaris, op een fysiek medium, door de in het vorige artikel bedoelde template voor het inventarisatieverzoek samen met de relevante stukken in te dienen (artikel 4 van ministeriële uitvoeringsverordening nr. 278/2013).

De bovengenoemde website is via elektronische certificering toegankelijk:
a) voor burgers, via het digitale certificaat in hun identiteitskaart;
b) voor advocaten en procureurs via het digitale certificaat dat hun beroepsstatus bevestigt.

5 Hoe wordt gezorgd voor de overdracht en opslag van gegevens?

De verwerking van de persoonsgegevens die de rechtbanken in het kader van de uitoefening van hun rechterlijke taken hebben verzameld, vindt plaats op het Citius-platform, dat door het Justitieel Instituut voor financieel beheer en infrastructuur (Instituto de Gestão Financeira e Equipamentos da Justiça, IGFEJ, I.P.) is opgezet en wordt beheerd, onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Justitie. Dit ministerie fungeert als verwerker van de hoogste instantie van de rechterlijke macht (overeenkomstig artikel 4, lid 8, en artikel 28 van de AVG), dat wil zeggen de Hoge Raad voor de magistratuur (Conselho Superior da Magistratura).

Het IGFEJ, I.P. moet ervoor zorgen dat de technische en organisatorische maatregelen die nodig zijn om de verwerking volgens de regelgeving te doen plaatsvinden en de rechten van de betrokkenen te beschermen, worden uitgevoerd. Overeenkomstig artikel 37 van de AVG heeft het ministerie van Justitie één functionaris voor gegevensbescherming benoemd voor de organen die onder zijn verantwoordelijkheid zijn geplaatst, waaronder het IGFEJ, I.P.

Het besluit over de toegang tot en de overdracht van persoonsgegevens in verband met een gerechtelijke procedure wordt genomen door de rechter in de zaak. Hij of zij doet dat in overeenstemming met de procedurele wetten die in het specifieke geval van toepassing zijn, en met inachtneming van de volgende bepalingen van de AVG: wanneer rechtbanken persoonsgegevens verwerken, mogen zij de toepassing van de verordening beperken tot bepaalde activiteiten en te volgen procedures (artikel 23, lid 1, onder d) en f), van de AVG); de toezichthoudende autoriteit mag niet toezien op verwerkingen door gerechten bij de uitoefening van hun rechterlijke taken (beperking als bepaald in artikel 55, lid 3, van de AVG). Rechterlijke beslissingen hierover worden gegeven in beroepsprocedures op grond van het nationale procesrecht.

6 Moet er gebruik worden gemaakt van een soort elektronische handtekening en/of een systeem voor tijdregistratie?

Citius

Door wettelijke vertegenwoordigers ingediende memories en stukken moeten digitaal worden ondertekend met behulp van een elektronische handtekening als blijvende garantie van de identiteit en beroepsstatus van de ondertekenaar.

Het Citius-platform waarborgt dat:

a) de datum en het tijdstip van levering officieel worden bevestigd;

b) de afzender een kopie van de memorie en de ingediende stukken ontvangt met de datum en het tijdstip van de gecertificeerde levering erop vermeld;

c) als ontvangst niet mogelijk is, de afzender een melding krijgt dat het niet mogelijk was de memorie of de stukken via het platform in te dienen.

Rechters en openbare aanklagers dienen formele documenten altijd elektronisch in via het Citius-systeem, voorzien van een gekwalificeerde of geavanceerde elektronische handtekening.

Wanneer geen wettelijke vertegenwoordiging is vereist en de partij geen advocaat heeft, kunnen memories ook op een van de volgende manieren bij de rechtbank worden ingediend (artikel 144, lid 7, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering):

a) afgifte op de griffie van de rechtbank, waarbij de datum van afgifte van de stukken geldt als de datum waarop de memories zijn ingediend;

b) per aangetekende post, waarbij de datum van postregistratie geldt als de datum waarop de memories zijn ingediend;

c) per fax, waarbij de datum van verzending van de stukken wordt beschouwd als de datum waarop de memories zijn ingediend.

Wanneer de partij een wettelijke vertegenwoordiger heeft en er een gerechtvaardigd beletsel is om de stukken elektronisch in te dienen, kunnen zij worden ingediend volgens een van de bovengenoemde methoden.

Platform voor het beheer van inventarisatieprocedures

Wanneer het verzoek volgens de voorschriften is ingediend, verstrekt het platform of de notaris aan de verzoeker een bevestiging van indiening met daarin vermeld:
a) de datum en het tijdstip waarop het verzoek is ingediend;
b) de code en de instructies voor het verkrijgen van toegang tot de website https://www.inventarios.pt/ om de zaak te raadplegen;

c) een Multibanco ATM-referentie voor de betaling van de eerste termijn van de notariskosten, en het bijbehorende bedrag;
d) het nummer dat na betaling van de eerste termijn van de notariskosten aan de zaak wordt toegekend.

7 Zijn er gerechtskosten verschuldigd? Zo ja, hoe kunnen deze worden betaald en gaat het om andere kosten dan die voor niet-elektronische procedures?

Citius

Ja, er moeten griffierechten worden betaald.

Eerst moet een “uniform incassodocument” (Documento Único de Cobrança – DUC) voor de betaling worden afgegeven, dat te vinden is op de website van het IGFEJ: https://justica.gov.pt/Servicos/Custas-processuais/DUC-Documento-Unico-de-Cobranca

Het DUC kan worden betaald via:

  • Multibanco ATM of thuisbankieren (onder “Betalingen aan de staat”);
  • op de griffie van de rechtbank met een Multibanco-betaalpas;
  • op het bijkantoor van uw bank.

Zie voor meer informatie:

Diensten – Proceskosten: https://justica.gov.pt/Servicos/Custas-processuais

In procedures waarin het gebruik van elektronische middelen niet verplicht is, worden de griffierechten verminderd tot 90 % van hun waarde wanneer de partij alle memories via elektronische middelen indient (artikel 6 van de proceskostenverordening).

Raadpleeg voor nadere informatie over betalingsbevelen het desbetreffende informatieblad.

Portugal accepteert ook betaling van griffierechten via een buitenlandse overschrijving.

Een griffierechtensimulator is beschikbaar op: https://justica.gov.pt/Servicos/Custas-processuais/DUC-Documento-Unico-de-Cobranca

Platform voor het beheer van inventarisatieprocedures

De kosten van de inventarisatieprocedure betreffen de notariskosten. De betaling vindt plaats via een referentie van een elektronische Multibanco-overschrijving die wordt gegenereerd wanneer het verzoek wordt ingediend.

8 Is het mogelijk een via het internet ingediende vordering in te trekken?

Ja, het is mogelijk om de procedure te beëindigen of het verzoek in te trekken onder de in de nationale procedureregels gestelde voorwaarden die op elke zaak van toepassing zijn.

9 Kan, of moet, de verweerder, wanneer de eiser de procedure via het internet heeft ingesteld, eveneens via het internet reageren?

In de regel worden in een juridische procedure de memories van de verweerder elektronisch bij de rechtbank ingediend, en wordt de datum van indiening van de stukken beschouwd als de datum waarop de memories zijn ingediend (artikel 144 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

In zaken waarin geen wettelijke vertegenwoordiging is vereist en de partij geen advocaat heeft, kunnen de memories ook op de griffie van de rechtbank worden afgegeven, of per aangetekende post of per fax worden verzonden.

Voor de inventarisatieprocedure wordt verwezen naar de antwoorden op de vragen 4 en 6.

10 Hoe verloopt de elektronische procedure wanneer de verweerder op de vordering reageert?

Citius

Indien de verweerder wenst te antwoorden, wordt de vordering toch elektronisch verwerkt, hoewel bepaalde documenten worden afgedrukt. Er zijn echter nog steeds papieren documenten nodig (rechters beschikken bijvoorbeeld niet over de materiële middelen om een zaak te analyseren en een beslissing op te stellen op verschillende beeldschermen of om de digitale procedure in de rechtszaal te raadplegen terwijl de zaak wordt behandeld; in sommige zaken is het aan de rechtbank om te beslissen of bepaalde documenten moeten worden afgedrukt om een gedetailleerde analyse mogelijk te maken).

Het fysieke dossier mag alleen memories en processtukken bevatten die relevant zijn voor de beslissing over de grond van de zaak zoals door de rechter aangegeven in een gemotiveerde beslissing in elke afzonderlijke zaak. Als niet relevant worden aangemerkt (artikel 28 van ministeriële uitvoeringsverordening nr. 280/2013):

a) verzoeken om de datum van een zitting te wijzigen;

b) administratieve mededelingen en sommaties tot nakoming die alleen betrekking hebben op de organisatie van de procedure, en de reacties, zoals:

i) exploten tot dagvaarding van of betekening aan de partijen;

ii) kennisgevingen van het plannen van zittingen;

iii) kennisgevingen van het doorsturen van een zaak naar het openbaar ministerie;

iv) kennisgevingen van onderzoek door verschillende afdelingen zoals recherchediensten, registratiekantoren, het Nationale Instituut voor Forensische Geneeskunde en Forensische Wetenschap (Instituto Nacional de Medicina Legal e Ciências Forenses I. P.), het directoraat-generaal voor het Gevangeniswezen en Maatschappelijke Re-integratie (Direcção-Geral de Reinserção e Serviços Prisionais) of het directoraat-generaal Sociale Zekerheid (Direcção-Geral da Segurança Social);

v) validatiestempels van de openbare aanklager en de rechter;

c) aanvaarding van de benoeming van een tenuitvoerleggingsfunctionaris om een dagvaarding te betekenen;

d) interne mededelingen;

e) negatieve verklaringen naar aanleiding van het raadplegen van databanken van overheidsdiensten;

f) specifieke handelingen, mededelingen of kennisgevingen van de tenuitvoerleggingsfunctionaris.

Platform voor het beheer van inventarisatieprocedures

De notaris moet alle stappen in de procedure op het platform registreren, zodat elke stap kan worden geïdentificeerd en een kopie van de desbetreffende stukken en eventuele begeleidende documenten kan worden gevonden.

Een formele juridische procedure die door een bij het geding betrokken persoon wordt aangespannen en niet elektronisch wordt ingesteld, moet worden gescand door de notaris en worden geregistreerd in het dossier voor de desbetreffende inventarisatieprocedure.

Indien het hierboven vermelde scannen van documenten niet mogelijk is vanwege de aard van de memories of andere door de belanghebbende partij ingediende documenten, moet de notaris de procedure op het platform voor inventarisatieprocedures registeren en vermelden dat het betrokken document in zijn kantoor kan worden geraadpleegd.

11 Hoe verloopt de elektronische procedure wanneer de verweerder niet op de vordering reageert?

Indien de verweerder niet reageert, wordt de vordering volgens de toepasselijke procedure behandeld en wordt deze tot de afwikkeling ervan digitaal verwerkt. Bepaalde documenten worden afgedrukt, zoals uiteengezet in het antwoord op de vorige vraag.

12 Is het mogelijk bij een gerecht stukken elektronisch in te dienen, en zo ja, bij welk soort procedures en onder welke voorwaarden?

Zie de antwoorden op de vragen 2 en 4.

13 Kunnen gerechtelijke stukken, en met name rechterlijke beslissingen, via het internet worden betekend of ter kennis worden gebracht?

Citius

Om na te gaan in welke gevallen de wet betekening via internet toestaat, wordt verwezen naar het informatieblad “Betekening van documenten – Portugal”, met name naar de antwoorden op de vragen 5 en 6.

Wanneer elektronische betekening is toegestaan, vindt de betekening plaats via het Citius-platform. De documenten zijn dan automatisch beschikbaar en kunnen op http://citius.tribunaisnet.mj.pt/ worden ingezien.

Platform voor het beheer van inventarisatieprocedures

Betekening door de notaris aan de wettelijke vertegenwoordigers van de reeds bij de procedure betrokken partijen geschiedt via het platform voor inventarisatieprocedures, in het beveiligde gedeelte van het systeem dat voor de wettelijke vertegenwoordiger is bestemd. De betekening wordt geacht te hebben plaatsgevonden op de derde dag nadat het document beschikbaar is gesteld in het voor de wettelijke vertegenwoordiger bestemde beveiligde gedeelte van het systeem, of op de volgende werkdag als die dag geen werkdag is.

Wanneer het document beschikbaar wordt gesteld in het voor de wettelijke vertegenwoordiger bestemde beveiligde gedeelte van het platform, wordt tegelijkertijd een e-mail naar het eerder verstrekte e-mailadres verstuurd waarin wordt meegedeeld dat het document op het platform beschikbaar is.

Wanneer de betekening rechtstreeks aan de partijen geschiedt, worden de documenten onder de in het wetboek van burgerlijke rechtsvordering gestelde voorwaarden in papieren vorm betekend en op het platform voor inventarisatieprocedures geregistreerd, en wordt de elektronische handtekening van de betrokken griffier bijgevoegd.

14 Kunnen rechterlijke beslissingen elektronisch worden bekendgemaakt?

Om na te gaan in welke gevallen de wet betekening van rechterlijke beslissingen via internet toestaat, wordt verwezen naar het informatieblad “Betekening van documenten – Portugal”, met name naar de antwoorden op de vragen 5 en 6.

Rechterlijke beslissingen worden gegeven in het Citius-Magistrados Judiciais-systeem en de beslissingen worden beschikbaar gesteld op het Citius-platform.

15 Is het mogelijk via het internet een rechtsmiddel in te stellen en kan de desbetreffende beslissing dan via het internet worden betekend of ter kennis worden gebracht?

Ja, elektronische indiening is mogelijk van verzoeken tot het instellen van beroep, memories met de gronden van het beroep en memories van antwoord, en klachten tegen verwerping of verwijzing van een beroep.

Zie wat betreft de betekening van de beslissing inzake beroep het antwoord op vraag 13.

16 Is het mogelijk via het internet tenuitvoerleggingsprocedures in te stellen?

Ja, het is mogelijk om via internet een tenuitvoerleggingsprocedure in te leiden.

17 Kunnen de partijen of hun wettelijke vertegenwoordigers onlinezaken raadplegen? Zo ja, hoe?

Citius

Met uitzondering van tenuitvoerleggingsprocedures, die de partijen zelf mogen raadplegen, kunnen alle andere gerechtelijke procedures online alleen worden geraadpleegd door wettelijke vertegenwoordigers (advocaten en procureurs), tenuitvoerleggingsfunctionarissen en, in insolventieprocedures, curatoren.

Tenuitvoerleggingsmaatregelen kunnen door de schuldeiser en de schuldenaar worden geraadpleegd op https://processoexecutivo.justica.gov.pt door middel van voorafgaande authenticatie met behulp van het in identiteitskaarten geïntegreerde digitale authenticatiecertificaat of via de mobiele digitale sleutel. De raadpleging geschiedt overeenkomstig de op de website vermelde procedures en instructies.

Platform voor het beheer van inventarisatieprocedures

De partijen en hun wettelijke vertegenwoordigers kunnen inventarisatieprocedures raadplegen op het platform voor inventarisatieprocedures.

De partijen kunnen uitsluitend ter raadpleging toegang tot dit systeem krijgen met behulp van een code die door de notaris wordt verstrekt wanneer voor het eerst documenten aan de betrokken partijen worden betekend.

Toepasselijke wetgeving

Wet nr. 41/2013 van 26 juni 2013 – Wetboek van burgerlijke rechtsvordering

Ministeriële uitvoeringsverordening nr. 280/2013 van 26 augustus 2013 – Elektronische verwerking van rechtszaken

Wet nr. 117/2019 van 13 september 2019 – Stelsel van notariële inventarisatie

Ministeriële uitvoeringsverordening nr. 278/2013 van 26 augustus 2013 – inzake de verwerking van documenten en de voorwaarden voor inventarisatieprocedures

Nuttige links

Citius-portaal

Justitieportaal

Directoraat-generaal voor rechtsbedeling

Directoraat-generaal voor justitieel beleid

Instituut voor financieel beheer en infrastructuur

NB:

Het contactpunt van het EJN-civiel, de rechtbanken, en andere entiteiten en autoriteiten zijn niet gebonden door de in dit informatieblad opgenomen informatie. Het blijft nodig om de geldende wetgeving te lezen, die regelmatig wordt bijgewerkt en aan verandering onderhevig is door wijzigingen in de interpretatie van de jurisprudentie.

Laatste update: 15/04/2021

De verschillende taalversies van deze pagina worden bijgehouden door de betrokken EJN-contactpunten. De informatie wordt vertaald door de diensten van de Europese Commissie. Eventuele aanpassingen zijn daarom mogelijk nog niet verwerkt in de vertalingen. Het EJN en de Commissie aanvaarden geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor informatie of gegevens in dit document of waarnaar in dit document wordt verwezen. Zie de juridische mededeling voor auteursrechtelijke bepalingen van de lidstaat die verantwoordelijk is voor deze pagina.