1 Hemm reġim tal-proprjetà matrimonjali statutorju f’dan l-Istat Membru? X’jipprovdi?
Il-konjuġi li ma jkunux għamlu kuntratt taż-żwieġ (huwelijkscontract/convention matrimoniale) huma soġġetti għar-reġim statutorju tal-proprjetà matrimonjali mill-jum meta jiżżewġu; dan ir-reġim jipprevedi komunjoni tal-proprjetà akkwistata wara ż-żwieġ.
Ir-reġim statutorju jaqsam l-assi tal-konjuġi fi tliet kategoriji. Hemm żewġ settijiet ta’ assi personali li jappartjenu lill-konjuġi individwalment, li jinkludu l-assi kollha li kellhom qabel iż-żwieġ u l-assi kollha li jakkwistaw permezz ta’ wirt jew rigal matul iż-żwieġ, jew l-assi li jissostitwixxu dawn l-assi (l-Artikoli 2.3.17-2.3.21 tal-Kodiċi Ċivili (Burgerlijk Wetboek/Code civil)). Ċerti assi jew drittijiet jitqiesu bħala personali irrispettivament minn meta jkunu nkisbu, għalkemm jista’ jkun meħtieġ li jsir ħlas kompensatorju fl-assi konġunti jekk ikunu ntużaw fondi konġunti biex jiġu akkwistati l-assi jew id-drittijiet ikkonċernati; dan jikkonċerna, fost affarijiet oħra, aċċessorji tal-proprjetà personali ta’ kull konjuġi, ħwejjeġ u oġġetti għal użu personali, drittijiet għall-pensjoni, eċċ. (għal lista kompluta ara l-Artikoli 2.3.18 u 2.3.19 tal-Kodiċi Ċivili). It-tielet kategorija tikkonċerna l-assi konġunti u tinkludi, fost affarijiet oħra, id-dħul kollu, kemm id-dħul professjonali kif ukoll id-dħul iġġenerat mill-assi personali ta’ kull wieħed mill-konjuġi, kif ukoll assi akkwistati b’korrispettiv ta’ valur matul iż-żwieġ (l-Artikolu 2.3.22 tal-Kodiċi Ċivili).
2 Il-miżżewġin, kif jistgħu jirregolaw ir-reġim tal-proprjetà matrimonjali tagħhom? X’inhuma r-rekwiżiti formali f’dan il-każ?
Il-konjuġi jistgħu jagħżlu reġim tal-proprjetà matrimonjali billi jagħmlu kuntratt taż-żwieġ. Skont il-liġi Belġjana, il-forom possibbli ta’ reġim tal-proprjetà matrimonjali huma s-separazzjoni tal-proprjetà (scheiding van goederen/séparation des biens) (bi klawżola dwar is-soluzzjoni jew mingħajrha (clause compromissoire/verrekenbeding)), minn naħa waħda, u l-komunjoni ġenerali tal-proprjetà (algehele gemeenschap van goederen/communauté universelle), min-naħa l-oħra.
Ir-reġim tas-separazzjoni tal-proprjetà (l-Artikoli 2.3.61-2.3.77 tal-Kodiċi Ċivili) jinvolvi biss żewġ settijiet ta’ assi: l-assi li jappartjenu lil wieħed mill-konjuġi u l-assi li jappartjenu lill-konjuġi l-ieħor. Id-dħul ta’ kull wieħed mill-konjuġi jibqa’ separat, li jfisser li jistgħu jiddisponu liberament mid-dħul tagħhom stess. Madankollu, dan ma jfissirx li l-konjuġi li jkunu għażlu separazzjoni tal-proprjetà ma jistgħux ikunu koproprjetarji ta’ xi assi. L-assi li jkunu l-koproprjetà tagħhom ma jitqiesux bħala assi konġunti, iżda pjuttost bħala “indiviżi”, bil-konsegwenza li japplikaw ir-regoli tal-liġi ordinarja dwar il-koproprjetà (l-Artikolu 3.68 et seq. tal-Kodiċi Ċivili). Dan ir-reġim jirrikonoxxi wkoll l-istatus speċjali tad-dar tal-familja. Il-konjuġi jistgħu jagħżlu separazzjoni stretta tal-proprjetà (zuivere scheiding van goederen/séparation de biens pure et simple), iżda jistgħu jinkludu wkoll klawżoli supplimentari biex jiżguraw ċertu grad ta’ solidarjetà. Iridu jindikaw ukoll espliċitament jekk jaqblux li jiġi applikat aġġustament ekwu (billijkheidscorrectie/correction en équité) mill-qorti f’każ ta’ divorzju minħabba t-tifrik irrimedjabbli taż-żwieġ (onherstelbare ontwrichting/désunion irrémédiable).
Skont ir-reġim ġenerali tal-komunjoni tal-proprjetà (l-Artikolu 2.3.54 tal-Kodiċi Ċivili) l-assi huma kważi esklużivament koproprjetà. Irrispettivament minn kif l-assi ġew akkwistati, dawn dejjem jappartjenu liż-żewġ konjuġi.
Il-kuntratt taż-żwieġ huwa wkoll kuntratt solenni. Il-kuntratti kollha taż-żwieġ iridu jiġu rreġistrati f’att notarili sabiex ikunu validi (l-Artikolu 2.3.6 tal-Kodiċi Ċivili).
3 Hemm restrizzjonijiet fuq il-libertà ta’ kif jiġi rregolat reġim tal-proprjetà matrimonjali?
Fil-prinċipju, il-konjuġi huma liberi li jirranġaw ir-reġim tal-proprjetà matrimonjali tagħhom kif jidhrilhom li hu xieraq, sakemm ma jinkludux klawżoli li jmorru kontra regola obbligatorja, l-ordni pubbliku jew ir-rekwiżit li jkun hemm reġim tal-proprjetà matrimonjali koerenti (l-Artikolu 2.3.1 tal-Kodiċi Ċivili).
4 X’inhuma l-effetti legali ta’ divorzju, separazzjoni jew annullament fuq il-proprjetà matrimonjali?
Fil-każ ta’ divorzju, separazzjoni jew annullament taż-żwieġ, ir-reġim tal-proprjetà matrimonjali jiġi xolt u l-proprjetà matrimonjali tridu tiġi likwidata u maqsuma. Kif isir dan jiddependi mir-reġim tal-proprjetà matrimonjali applikabbli.
Jekk ir-reġim statutorju jiġi xolt, l-assi konġunti jgħaddu awtomatikament għal koproprjetà “post-komunjoni”. Sakemm il-proprjetà matrimonjali tiġi likwidata u maqsuma, japplikaw ir-regoli tal-liġi ordinarja dwar il-koproprjetà (l-Artikolu 3.68 et seq. tal-Kodiċi Ċivili). Sabiex tiġi likwidata u fl-aħħar mill-aħħar maqsuma l-proprjetà matrimonjali, trid tiġi ddeterminata l-kompożizzjoni preċiża tat-tliet settijiet ta’ assi (l-Artikoli 2.3.41-2.3.50 tal-Kodiċi Ċivili).
Jekk ir-reġim ġenerali tal-komunjoni tal-proprjetà jiġi xolt, l-assi konġunti wkoll jgħaddu awtomatikament għal koproprjetà “post-komunjoni”. F’każijiet fejn jiġi xolt reġim ta’ separazzjoni stretta tal-proprjetà, hija sempliċement kwistjoni li ssir likwidazzjoni u diviżjoni ta’ kwalunkwe assi mhux diviżi. Għal sitwazzjonijiet bħal dawn, il-Kodiċi Ġudizzjarju (Gerechtelijk Wetboek/Code judiciaire) jistabbilixxi regoli dwar il-likwidazzjoni u d-diviżjoni (ġudizzjarja) (l-Artikoli 1205-1224 tal-Kodiċi Ġudizzjarju). Jekk ċerti “mekkaniżmi ta’ aġġustament” ikunu ġew inklużi f’reġim ta’ separazzjoni tal-proprjetà, jew jekk il-konjuġi jkunu qablu dwar il-possibbiltà ta’ aġġustament ekwu mill-qorti, dawn naturalment iridu jiġu applikati.
5 X’inhuma l-effetti tal-mewt ta’ wieħed mill-miżżewġin fuq ir-reġim tal-proprjetà matrimonjali?
Skont il-liġi tal-proprjetà matrimonjali, jekk ma jkunx hemm klawżoli oħra fil-kuntratt taż-żwieġ, l-assi konġunti jinqasmu min-nofs. Għalhekk, il-konjuġi superstiti jakkwista l-proprjetà sħiħa ta’ nofs l-assi konġunti.
Skont il-liġi tas-suċċessjoni, in-nofs l-ieħor tal-assi konġunti jsir ikoll il-proprjetà sħiħa tal-konjuġi superstiti, li jakkwista wkoll l-użufrutt (id-dritt li jgawdi l-użu u l-benefiċċji) tal-assi personali tal-konjuġi li jkun miet l-ewwel; dan japplika jekk id-deċedut ma jħallix tfal, iżda jħalli aħwa/aħwa mill-omm biss jew mill-missier biss, jew ġenituri/nanniet. Jekk id-deċedut iħalli t-tfal, dawn jakkwistaw n-nuda proprjetà tal-patrimonju kollu. Madankollu, il-konjuġi superstiti jakkwista l-użufrutt tiegħu. Jekk ma jkunx hemm tfal, aħwa/aħwa mill-omm biss jew mill-missier biss, jew ġenituri/nanniet, il-konjuġi superstiti jakkwista l-proprjetà sħiħa tal-patrimonju kollu. Huwa wkoll possibbli li jiġu inklużi klawżoli speċifiċi fil-kuntratt taż-żwieġ li jiżguraw it-trattament preferenzjali tal-konjuġi superstiti wara l-mewt ta’ konjuġi (l-Artikolu 2.3.55 tal-Kodiċi Ċivili).
Skont il-liġi tas-suċċessjoni, il-konjuġi superstiti huwa protett ukoll kontra donazzjonijiet mogħtija mill-konjuġi li jkun miet l-ewwel. Pereżempju, sehem minimu tal-wirt (sehem riżervat) huwa allokat b’mod obbligatorju lill-konjuġi superstiti. Madankollu, fil-każijiet kollha, il-konjuġi superstiti jirċievi mill-inqas l-użufrutt ta’ nofs l-assi tal-patrimonju. Dan in-nofs jinkludi, bħala minimu, l-użufrutt tal-proprjetà immobbli li kienet qed tintuża bħala d-dar ewlenija tal-familja u l-oġġetti tad-dar li jkun fiha, anke jekk il-valur ta’ dan l-użufrutt jaqbeż nofs il-valur tal-użufrutt tal-patrimonju (l-Artikolu 4.147 tal-Kodiċi Ċivili).
6 Liema awtorità għandha l-kompetenza li tiddeċiedi f’każ marbut mar-reġim tal-proprjetà matrimonjali?
Il-qrati tal-familja għandhom il-kompetenza li jiddeċiedu f’każijiet relatati mar-reġimi tal-proprjetà matrimonjali.
7 X’inhuma l-effetti tar-reġim tal-proprjetà matrimonjali fuq ir-relazzjonijiet legali bejn konjuġi u parti terza?
Kull wieħed mill-konjuġi għandu d-dritt li jiddisponi mill-assi personali tiegħu (l-Artikolu 2.3.39 tal-Kodiċi Ċivili), bl-eċċezzjoni tad-dar tal-familja. Din qatt ma tista’ tinbiegħ jew tiġi aggravata b’ipoteka minn wieħed mill-konjuġi mingħajr il-kunsens tal-konjuġi l-ieħor (l-Artikolu 215(1) tal-Kodiċi Ċivili l-qadim). L-assi konġunti għandhom jiġu ġestiti fl-interessi tal-familja. Bħala regola ġenerali, iż-żewġ konjuġi jistgħu jiġġestixxu l-assi konġunti u jwettqu atti ta’ kuljum, eż. relatati mad-dar u t-trobbija tat-tfal. F’xi każijiet tali ġestjoni hija riżervata esklużivament għal konjuġi wieħed, pereżempju jekk l-atti jkunu relatati mal-professjoni tagħhom (l-Artikolu 2.3.31 tal-Kodiċi Ċivili). Fir-rigward ta’ atti li konjuġi għandu d-dritt li jwettaq b’mod indipendenti, il-konjuġi l-ieħor irid jirrispetta l-att inkwistjoni (l-Artikolu 2.3.30 tal-Kodiċi Ċivili). Meta jittrattaw kwistjonijiet aktar serji, iż-żewġ konjuġi jridu jaġixxu flimkien; dan japplika, pereżempju, għat-teħid ta’ self ipotekarju jew il-bejgħ ta’ proprjetà immobbli (l-Artikoli 2.3.32 u 2.3.33 tal-Kodiċi Ċivili). Jekk wieħed mill-konjuġi ma jagħtix il-kunsens tiegħu, l-att legali jista’ jiġi ddikjarat null (l-Artikoli 2.3.36 u 2.3.37 tal-Kodiċi Ċivili).
Id-djun ta’ qabel iż-żwieġ u d-djun li jirriżultaw minn wirt u donazzjonijet riċevuti matul iż-żwieġ huma personali (l-Artikolu 2.3.23 tal-Kodiċi Ċivili). Barra minn hekk, id-djun li wieħed mill-konjuġi jkun għamel fl-interess uniku tal-assi personali tiegħu huma wkoll personali (fost djun oħra; għal lista sħiħa ara l-Artikolu 2.3.24 tal-Kodiċi Ċivili). Id-djun li wieħed mill-konjuġi jkun għamel għall-benefiċċju tal-familja u t-trobbija tat-tfal huma konġunti (fost djun oħra; għal lista sħiħa ara l-Artikolu 2.3.25 tal-Kodiċi Ċivili).
Fil-prinċipju, kull konjuġi huwa responsabbli għad-djun personali tiegħu bl-assi personali u d-dħul tiegħu (l-Artikolu 2.3.26(1) tal-Kodiċi Ċivili). Madankollu, hemm għadd ta’ eċċezzjonijiet għal din ir-regola (ara l-Artikolu 2.3.26(2) sa (4) tal-Kodiċi Ċivili). Fil-każ ta’ dejn li jkun sar miż-żewġ konjuġi, id-dejn jista’ jiġi rkuprat mill-assi personali ta’ kull wieħed mill-konjuġi u mill-assi konġunti (l-Artikolu 2.3.27 tal-Kodiċi Ċivili). Dejn li jkun sar minn konjuġi wieħed biss li jaqa’ fil-kategorija ta’ djun konġunti jista’ wkoll, fil-prinċipju, jiġi rkuprat mill-assi personali ta’ kull wieħed mill-konjuġi u mill-assi konġunti. Madankollu, hemm ukoll eċċezzjonijiet għal din ir-regola (ara l-Artikolu 2.3.28 tal-Kodiċi Ċivili).
8 Deskrizzjoni qasira tal-proċedura għad-diviżjoni, inklużi l-partizzjoni, id-distribuzzjoni u l-likwidazzjoni, tal-proprjetà matrimonjali f’dan l-Istat Membru
Kuntratt taż-żwieġ li jiġi xolt ma jibqax effettiv. Jekk ir-reġim statutorju jiġi xolt, il-konjuġi, jew il-konjuġi superstiti, iridu jagħmlu inventarju tal-proprjetà mobbli u d-djun konġunti (l-Artikolu 2.3.42 tal-Kodiċi Ċivili).
L-ewwelnett, kull konjuġi jakkwista l-proprjetà tal-assi personali tiegħu/tagħha. Jitħejja wkoll rendikont għal kull konjuġi ta’ kwalunkwe pagament kompensatorju dovut bejn l-assi konġunti u l-assi personali tagħhom. Imbagħad l-obbligazzjonijiet u l-pagamenti kompensatorji jiġu saldati u l-assi netti jinqasmu (l-Artikolu 2.3.43(1) tal-Kodiċi Ċivili).
Wara dan, il-patrimonju jinqasam, fil-prinċipju f’nofsijiet indaqs, sakemm ma jkunx stipulat mod ieħor (l-Artikolu 2.3.50 tal-Kodiċi Ċivili).
Ir-reġim tal-proprjetà matrimonjali jista’ jiġi likwidat permezz ta’ ftehim bonarju. Il-proprjetà li trid tiddaħħal fir-reġistru tal-uffiċċju kompetenti tal-Amministrazzjoni Ġenerali tad-Dokumentazzjoni Patrimonjali (Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie/Administration générale de la Documentation patrimoniale) tinqasam permezz ta’ att notarili. Jekk il-konjuġi ma jaqblux dwar il-likwidazzjoni tar-reġim tal-proprjetà matrimonjali u d-diviżjoni tal-patrimonju, in-nutar li jieħu ħsieb il-likwidazzjoni, li jinħatar minn qabel mill-imħallef tal-qorti tal-familja, iħejji rapport. Il-partijiet jistgħu jagħtu l-approvazzjoni tagħhom għall-abbozz tar-rapport tan-nutar. Jekk ma jaqblux miegħu, iridu jippreżentaw oġġezzjoni kontra l-abbozz. F’sentenza, il-qorti tal-familja tista’ mbagħad tapprova d-dikjarazzjoni tal-likwidazzjoni, inkluż l-abbozz tad-diviżjoni tal-patrimonju, u tiċħad l-oġġezzjonijiet, jew tiddeċiedi li l-oġġezzjonijiet huma fondati (kollha kemm huma jew parzjalment).
9 X’inhuma l-proċedura u d-dokumenti jew l-informazzjoni tipikament meħtieġa għall-finijiet tar-reġistrazzjoni tal-proprjetà immobbli?
Trasferiment, permezz ta’ att notarili, huwa meħtieġ fir-reġistru tal-uffiċċju kompetenti tal-Amministrazzjoni Ġenerali tad-Dokumentazzjoni Patrimonjali.