1 Κάτω υπό ποιες περιπτώσεις μπορεί ο ένας γονέας να μετακινήσει νομίμως το παιδί σε άλλο κράτος χωρίς την έγκριση του άλλου γονέα;
Το ζήτημα του τόπου μόνιμης κατοικίας του τέκνου διέπεται από τις νομικές διατάξεις σχετικά με το δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής του τέκνου και, ως εκ τούτου, αποτελεί μέρος της πραγματικής επιμέλειας του τέκνου [άρθρο 1631 παράγραφος 1 του γερμανικού Αστικού Κώδικα (Bürgerliches Gesetzbuch)]. Το ζήτημα αυτό, όπως και η ευθύνη για τη διαχείριση της περιουσίας του τέκνου, εμπίπτει στο πλαίσιο της γονικής μέριμνας, δυνάμει του άρθρου 1626, παράγραφος 1 του Αστικού Κώδικα.
Εάν ο ένας γονέας έχει την αποκλειστική γονική μέριμνα και, ως εκ τούτου, αποκλειστικό δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής του τέκνου, δεν χρειάζεται τη συγκατάθεση του άλλου γονέα προκειμένου να καθορίσει τον τόπο κατοικίας του τέκνου και, ως εκ τούτου, αν το τέκνο πρόκειται να μετοικήσει στο εξωτερικό.
Εάν οι γονείς ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα, πρέπει να αποφασίσουν από κοινού αν το παιδί πρόκειται να μετοικήσει στο εξωτερικό. Το ερώτημα αυτό έχει μεγάλη σημασία κατά την έννοια του άρθρου 1687 παράγραφος 1 πρώτη περίοδος του Αστικού Κώδικα, το οποίο απαιτεί την αμοιβαία συμφωνία των δύο γονέων, σε αντίθεση, για παράδειγμα, με ένα σύντομο ταξίδι διακοπών προς ευρωπαϊκή γειτονική χώρα.
Ωστόσο, είναι πιθανό ένα οικογενειακό δικαστήριο να μπορεί, κατόπιν αίτησης, να αναθέσει τμήματα της γονικής μέριμνας και, ως εκ τούτου, για παράδειγμα, το δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής σε έναν μόνο γονέα (άρθρο 1671 παράγραφος 1 του Αστικού Κώδικα). Ακόμη και στην περίπτωση αυτή, ακόμη και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η γονική μέριμνα ασκείται κατά τα λοιπά από κοινού, ο γονέας μπορεί να λάβει απόφαση σχετικά με τον τόπο διαμονής του παιδιού και, ως εκ τούτου, σχετικά με τη μετοίκηση του παιδιού στο εξωτερικό, μόνος του και χωρίς τη συγκατάθεση του άλλου γονέα.
2 Κάτω από ποιες προϋποθέσεις είναι απαραίτητη η συναίνεση του άλλου γονέα για τη μετακίνηση του παιδιού σε άλλο κράτος;
Η συγκατάθεση του έτερου γονέα για τη μετοίκηση του τέκνου στην αλλοδαπή απαιτείται σε περίπτωση που οι γονείς ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα (ή τουλάχιστον το δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής του τέκνου) (πρβλ. επίσης απάντηση στο ερώτημα 1).
3 Σε περίπτωση που ο άλλος γονέας δεν συναινεί στη μετακίνηση του παιδιού σε άλλο κράτος, παρόλο που είναι απαραίτητο, πώς μπορεί το παιδί να μετακινηθεί νομίμως σε άλλο κράτος;
Η μετοίκηση του τέκνου στην αλλοδαπή είναι νόμιμη αφενός εάν ο γονέας που επιθυμεί να μετοικήσει με το τέκνο έχει αποκλειστικό δικαίωμα να λάβει τη σχετική απόφαση, π.χ. επειδή έχει την αποκλειστική γονική μέριμνα ή τουλάχιστον το αποκλειστικό δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής του τέκνου (πρβλ. απάντηση στην ερώτηση 1).
Εάν, αντιθέτως, οι γονείς έχουν από κοινού τη γονική μέριμνα, αλλά έχουν διαφορετικές απόψεις ως προς το αν το τέκνο πρέπει να μετοικήσει και δεν μπορούν να συμφωνήσουν επ’ αυτού, κάθε γονέας μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο οικογενειακών διαφορών να του χορηγήσει την εξουσία λήψης απόφασης επί της μετοίκησης, σύμφωνα με το άρθρο 1628 του Αστικού Κώδικα. Η απόφαση του δικαστηρίου πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις και τις πρακτικές λεπτομέρειες σε κάθε περίπτωση, καθώς και τα έννομα συμφέροντα των εμπλεκομένων μερών (άρθρο 1697a του Αστικού Κώδικα).
Επιπλέον, ο γονέας που δεν συγκατοικεί με τον άλλον γονέα μπορεί να υποβάλει αίτηση ενώπιον του δικαστηρίου οικογενειακών υποθέσεων, κατά το άρθρο 1671 παράγραφος 1 του Αστικού Κώδικα, για να του ανατεθεί αποκλειστικά η πλήρης γονική μέριμνα ή τμήμα της γονικής μέριμνας, όπως για παράδειγμα το δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής του τέκνου. Το δικαστήριο κρίνει δεκτή την αίτηση εάν συμφωνεί ο άλλος γονέας (εκτός εάν το τουλάχιστον 14 ετών τέκνο αντιλέξει) ή εάν η (μερική) άρση της κοινής γονικής μέριμνας και η (μερική) μεταβίβαση του δικαιώματος γονικής μέριμνας στον αιτούντα γονέα πιθανολογείται ότι εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. Εάν το δικαστήριο κάνει δεκτή την αίτηση, ο γονέας μπορεί να αποφασίσει ελεύθερα για τον τόπο διαμονής του τέκνου.
4 Ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για την προσωρινή μετακίνηση (π.χ. διακοπές, υγειονομική περίθαλψη) και τη μόνιμη μετακίνηση; Κατά περίπτωση, σας παρακαλούμε να υποβάλετε τα σχετικά έντυπα συναίνεσης
Ο γονέας που ασκεί την αποκλειστική γονική μέριμνα ή που έχει αποκλειστικό δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής του τέκνου δικαιούται να μεταβαίνει με το τέκνο στην αλλοδαπή ακόμη και για σύντομα χρονικά διαστήματα όποτε το επιθυμεί.
Αντιθέτως, οι γονείς που ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα πρέπει καταρχήν να αποφασίζουν από κοινού όσον αφορά τυχόν τέτοιες μετακινήσεις (άρθρο 1627 του Αστικού Κώδικα). Όταν οι γονείς που ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα κατοικούν χωριστά, πρέπει να αποφασίζουν από κοινού, εάν το σχεδιαζόμενο ταξίδι δεν αποτελεί καθημερινό ζήτημα αλλά ζήτημα μείζονος σημασίας (άρθρο 1687 παράγραφος 1 πρώτη περίοδος του Αστικού Κώδικα). Ο γονέας με τον οποίο διαμένει συνήθως το τέκνο δικαιούται να λαμβάνει μόνος του αποφάσεις σχετικά με τα καθημερινά ζητήματα (άρθρο 1687 παράγραφος 1 δεύτερη περίοδος του Αστικού Κώδικα). Σύμφωνα με το άρθρο 1687 παράγραφος 1 τέταρτη περίοδος του Αστικού Κώδικα, ο έτερος γονέας μπορεί, για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο το τέκνο διαμένει μαζί του με τη συγκατάθεση του άλλου γονέα ή βάσει δικαστικής απόφασης, να αποφασίζει αποκλειστικά για ζητήματα πραγματικής επιμέλειας, δηλαδή, για παράδειγμα, για τη διατροφή ή τον ύπνο του παιδιού. Η νομοθεσία δεν διευκρινίζει εν προκειμένω ποια είναι τα ζητήματα μείζονος σημασίας και ποια είναι τα καθημερινά ζητήματα ή τα ζητήματα πραγματικής επιμέλειας. Ο προσδιορισμός τους εξαρτάται από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της εκάστοτε υπόθεσης. Καταρχήν, τόσο ο γονέας με τον οποίο διαμένει συνήθως το τέκνο όσο και ο γονέας που ασκεί το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας μπορούν να αποφασίσουν μόνοι τους σχετικά με το ζήτημα των σύντομων ταξιδιών στο εξωτερικό, εκτός εάν πρόκειται για ταξίδια σε περιοχές όπου το παιδί διατρέχει ιδιαίτερο κίνδυνο, όπως για παράδειγμα σε απομακρυσμένες περιοχές, σε περιοχές με ανεπαρκή ιατρική φροντίδα ή σε περιοχές με πολιτικές αναταραχές. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, ο γονέας που ασκεί το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας πρέπει να ενημερώνει εκ των προτέρων τον γονέα που ασκεί κατά κύριο λόγο την επιμέλεια για τον προορισμό του ταξιδιού.
Ο γονέας που δεν ασκεί τη γονική μέριμνα δεν έχει ούτε το δικαίωμα καθορισμού του τόπου διαμονής του τέκνου. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της άσκησης του δικαιώματος προσωπικής επικοινωνίας έχει επίσης την εξουσία, κατά το άρθρο 1687a του Αστικού Κώδικα, να αποφαίνεται μόνος επί ζητημάτων πραγματικής επιμέλειας.