1 Istnienie postępowania w sprawie wydania nakazu zapłaty
1.1 Zakres i postępowanie
Tak. Zgodnie z art. 688 i nast. kodeksu postępowania cywilnego (Zivilprozessordnung, kpc) istnieje postępowanie nakazowe (Mahnverfahren), którego celem jest uproszczone zaspokajanie roszczeń.
1.1.1 Jakie rodzaje roszczeń są kwalifikowalne (np. tylko roszczenia pieniężne, tylko roszczenia wynikające ze zobowiązań umownych itp.)?
Postępowanie to ma zasadniczo zastosowanie w przypadku roszczeń o zapłatę konkretnej kwoty pieniężnej w euro.
Nie można go jednak stosować w przypadku:
- roszczeń wynikających z umowy kredytu konsumenckiego o oprocentowaniu wyższym niż 12 punktów procentowych powyżej podstawowej stopy procentowej,
- roszczeń, których dochodzenie jest związane ze spełnieniem świadczenia wzajemnego przez wierzyciela, który jeszcze tego nie uczynił,
- gdy doręczenie nakazu zapłaty musiałoby się odbyć przez obwieszczenie ze względu na fakt, że adres pozwanego jest nieznany.
1.1.2 Czy istnieje górny pułap wartości roszczenia (wartości przedmiotu sporu)?
Nie istnieje pułap wartości roszczenia.
1.1.3 Czy skorzystanie z postępowania jest fakultatywne czy obligatoryjne?
Skorzystanie przez wierzyciela z postępowania nakazowego jest fakultatywne. Wierzyciel może dokonać wyboru między tym postępowaniem a postępowaniem zwykłym.
1.1.4 Czy możliwe jest zastosowanie postępowania, jeżeli pozwany mieszka w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim?
Zasadniczo niemieckie postępowanie nakazowe można również zastosować, jeżeli pozwany mieszka w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 688 ust. 3 kpc, gdy istnieje konieczność doręczenia nakazu zapłaty za granicą, postępowanie nakazowe ma zastosowanie tylko wówczas, gdy przewiduje to ustawa o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń (Anerkennungs- und Vollstreckungsausführungsgesetz) lub ustawa o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych w stosunkach z innymi państwami (Auslandsunterhaltsgesetz), albo jeżeli doręczenia dokonuje się w państwie członkowskim UE. Oprócz państw członkowskich UE dopuszcza się również postępowanie nakazowe w przypadku doręczenia w Islandii, Norwegii, Szwajcarii lub Izraelu.
1.2 Sąd właściwy
Sądem o właściwości wyłącznej do celów postępowania nakazowego jest sąd rejonowy (Amtsgericht) właściwy dla powoda. Właściwość określa się na podstawie miejsca zamieszkania osoby fizycznej lub siedziby osoby prawnej. Wszystkie niemieckie kraje związkowe ustanowiły centralne sądy zajmujące się sprawami nakazowymi (www.mahngerichte.de). Oznacza to, że w danym kraju związkowym właściwość do prowadzenia postępowania nakazowego ma wyłącznie kilka sądów rejonowych lub nawet tylko jeden sąd rejonowy. W takich przypadkach sądem właściwym dla powoda jest Mahngericht właściwy dla jego miejsca zamieszkania.
Jeżeli na terenie Niemiec nie ma sądu właściwego dla powoda, właściwość wyłączna przysługuje Sądowi Rejonowemu Wedding w Berlinie. Jeżeli na terenie Niemiec nie ma sądu właściwego dla pozwanego, sądem właściwym jest sąd rejonowy, który byłby właściwy w postępowaniu zwykłym niezależnie od właściwości rzeczowej (na ogół sądy rejonowe są właściwe wyłącznie w przypadku roszczeń nieprzekraczających kwoty 5 000 euro). Również w tym przypadku w niektórych krajach związkowych mogą istnieć centralne wydziały właściwe do rozpoznawania spraw nakazowych.
1.3 Wymogi formalne
1.3.1 Czy skorzystanie ze standardowego formularza jest obowiązkowe? (Jeżeli tak, gdzie można pobrać taki formularz?)
Jeżeli istnieje formularz danego oświadczenia lub wniosku, korzystanie z takiego formularza jest obowiązkowe. Dostępne są na przykład formularze pozwu o wydanie i wniosku o ponowne doręczenie nakazu zapłaty i tytułu wykonawczego.
We wszystkich krajach związkowych postępowanie w sprawie nakazu zapłaty odbywa się w sposób zautomatyzowany. W tym przypadku pozew można złożyć na formularzu w wersji papierowej albo w drodze elektronicznej wymiany danych. Wielu producentów oprogramowania oferuje programy przeznaczone do elektronicznego składania pozwów w zautomatyzowanym postępowaniu nakazowym. We wszystkich sądach rejonowych istnieje również możliwość składania pozwów przez internet.
Wydrukowane formularze stosowane w postępowaniu nakazowym można kupić w sklepach papierniczych lub znaleźć w internecie.
1.3.2 Czy istnieje przymus adwokacki?
Nie, nie istnieje przymus adwokacki.
1.3.3 Jak bardzo szczegółowo należy opisać roszczenie?
Nie ma konieczności szczegółowego opisania podstaw roszczenia. Wymagane jest jedynie krótkie określenie przedmiotu roszczenia i wskazanie żądanej kwoty. Należy wypełnić w tym celu pola w formularzu przygotowanym na potrzeby postępowania nakazowego. Roszczenia główne i uboczne należy wykazać osobno.
1.3.4 Czy konieczne jest przedstawienie dowodów pisemnych dotyczących danego roszczenia? Jeżeli tak, jakie dokumenty są dopuszczalne jako dowody?
Nie trzeba przedstawiać żadnych dowodów z dokumentów na poparcie dochodzonych roszczeń.
1.4 Odrzucenie pozwu
Pozew o wydanie nakazu zapłaty zostanie odrzucony, jeżeli postępowanie w sprawie nakazu zapłaty jest niedopuszczalne; jeżeli sąd, do którego skierowano pozew, nie jest sądem właściwym lub jeżeli pozew nie spełnia wymogów formalnych. Pozew zostanie również odrzucony, jeżeli nakaz zapłaty można wydać tylko w odniesieniu do części roszczenia. Przed odrzuceniem pozwu powód musi zostać wysłuchany.
Przed wydaniem nakazu zapłaty sąd nie bada, czy roszczenie jest zasadne.
1.5 Odwołanie
Co do zasady, od odmowy wydania nakazu zapłaty nie przysługuje środek odwoławczy. Natychmiastowy środek zaskarżenia (sofortige Beschwerde) można wnieść wyłącznie wówczas, gdy pozew przesłano w formie pozwalającej jedynie na przetwarzanie automatyczne i został on odrzucony jako nienadający się do elektronicznego przetwarzania; w praktyce przepis ten ma jednak niewielkie znaczenie.
1.6 Sprzeciw
Od doręczonego nakazu zapłaty pozwanemu przysługuje sprzeciw, który należy wnieść w terminie dwóch tygodni od doręczenia. Można jednak wnieść sprzeciw po upływie tego terminu, pod warunkiem że nie wydano jeszcze tytułu wykonawczego. Spóźniony sprzeciw uznaje się za sprzeciw od tytułu wykonawczego.
W przypadku doręczenia nakazu zapłaty pozwany otrzymuje formularz sprzeciwu. Skorzystanie z formularza jest jednak fakultatywne. Oznacza to, że sprzeciw można wnieść również w innej formie; jedynym formalnym wymogiem jest to, by miał on formę pisemną.
1.7 Skutek wniesienia sprzeciwu
Jeżeli pozwany podważy zasadność roszczenia w terminie, nie można wydać tytułu wykonawczego, a zatem nie można przeprowadzić postępowania egzekucyjnego na podstawie wydanego nakazu zapłaty. Sprawa nie zostanie jednak automatycznie rozpatrzona w postępowaniu zwykłym. Wymaga to złożenia przez jedną ze stron wniosku z wyraźnym żądaniem przeprowadzenia postępowania zwykłego w danej sprawie. Powód może zdecydować się na złożenie takiego wniosku, gdy tylko dowie się o sprzeciwie; może nawet – z wyprzedzeniem – dołączyć wniosek do samego pozwu o wydanie nakazu zapłaty.
1.8 Skutek niewniesienia sprzeciwu
1.8.1 Co należy zrobić, aby nakaz zapłaty stał się tytułem wykonawczym?
Sąd wydaje tytuł wykonawczy po otrzymaniu odpowiedniego wniosku. Wniosku nie można złożyć przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu; wniosek musi zawierać oświadczenie, czy i jakich płatności dokonano w związku z nakazem zapłaty. Jeżeli dokonano płatności częściowych, wnioskodawca musi odpowiednio zmniejszyć kwotę wskazaną we wniosku.
1.8.2 Czy orzeczenie to jest prawomocne czy nadal istnieje możliwość, aby pozwany odwołał się od tego orzeczenia?
Tytuł wykonawczy jest równoważny tymczasowo wykonalnemu wyrokowi zaocznemu. Można go zaskarżyć w terminie dwóch tygodni od doręczenia.