Informacje ogólne
Unia Europejska tworzy obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości poprzez przyjęcie środków dotyczących współpracy sądowej w sprawach cywilnych z elementem transgranicznym. Zwiększa także elastyczność i pewność prawna potrzebną ze względu na znaczny wzrost mobilności obywateli na rynku wewnętrznym.
Rozporządzenie Rady (UE) nr 1259/2010 z 20 grudnia 2010 r. wprowadzające w życie wzmocnioną współpracę w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodu i separacji prawnej (zwane rozporządzeniem Rzym III) zapewnia obywatelom pewność prawa, przewidywalność i elastyczność, chroni słabszych partnerów w sporach rozwodowych oraz zapobiega zjawisku wyboru jurysdykcji ze względu na możliwość uzyskania korzystniejszego rozstrzygnięcia. Pomaga również uniknąć skomplikowanych, długotrwałych i trudnych postępowań.
Rozporządzenie (UE) nr 1259/2010 umożliwia bowiem międzynarodowym parom wcześniejsze uzgodnienie, jakiemu prawu podlegać będzie ich rozwód lub separacja prawna, o ile wybrane prawo jest prawem państwa członkowskiego, z którym osoby te mają bliższy związek. Na wypadek gdyby małżonkowie nie mogli się w tej kwestii porozumieć, sądy wyposażono także we wspólną formułę ustalania prawa właściwego.
Rozporządzenie nie ma jednak zastosowania do kwestii zdolności osób fizycznych do czynności prawnych; istnienia, ważności i uznania małżeństwa; unieważnienia małżeństwa; nazwiska małżonków; wpływu małżeństwa na kwestie majątkowe; odpowiedzialności rodzicielskiej; zobowiązań alimentacyjnych ani czynności powierniczych i dziedziczenia. Nie wpływa ono również na stosowanie rozporządzenia Rady (UE) 2019/1111 z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej oraz w sprawie uprowadzenia dziecka za granicę (wersja przekształcona).
Jest to instrument wprowadzający w życie wzmocnioną współpracę uczestniczących państw członkowskich. Wzmocniona współpraca to szczególne rozwiązanie umożliwiające grupie co najmniej dziewięciu państw członkowskich wprowadzanie w życie środków w jednym z obszarów objętych zakresem zastosowania Traktatów w ramach niewyłącznych kompetencji Unii. Zgodnie z art. 331 TFUE nieuczestniczące państwa członkowskie mogą w każdej chwili dołączyć do realizowanej już wzmocnionej współpracy.
Europejski portal „e-Sprawiedliwość” zawiera informacje o stosowaniu tego rozporządzenia.
Wzmocniona współpraca
12 lipca 2010 r. Rada przyjęła decyzję 2010/405/UE w sprawie upoważnienia do podjęcia wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji między Belgią, Bułgarią, Niemcami, Hiszpanią, Francją, Włochami, Łotwą, Luksemburgiem, Węgrami, Maltą, Austrią, Portugalią, Rumunią i Słowenią.
W rezultacie te 14 uczestniczących państw członkowskich przyjęło rozporządzenie Rady (UE) nr 1259/2010, które zaczęło obowiązywać 21 czerwca 2012 r.
21 listopada 2012 r. Komisja przyjęła decyzję 2012/714/UE potwierdzającą udział Litwy we wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji. Zgodnie z tą decyzją rozporządzenie (UE) nr 1259/2010 obowiązuje Litwę od 22 maja 2014 r.
27 stycznia 2014 r. Komisja przyjęła decyzję 2014/39/UE potwierdzającą udział Grecji we wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji. Zgodnie z tą decyzją rozporządzenie (UE) nr 1259/2010 obowiązuje Grecję od 29 lipca 2015 r.
10 sierpnia 2016 r. Komisja przyjęła decyzję (UE) 2016/1366 potwierdzającą udział Estonii we wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właściwego dla rozwodów i separacji. Zgodnie z tą decyzją rozporządzenie (UE) nr 1259/2010 obowiązuje Estonię od 11 lutego 2018 r.
Aby uzyskać szczegółowe informacje o konkretnym państwie, należy wybrać jego flagę.
Powiązana strona
Archiwalna strona europejskiego atlasu sądowego (zamknięta 30 września 2017 r.)