Διεκπεραίωση εισερχόμενων υποθέσεων επιστροφής από τα δικαστήρια | Διαδικτυακή πύλη της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης

1 Ποιοι κανόνες της ΕΕ εφαρμόζονται;

Όταν ένα παιδί έχει μετακινηθεί ή εξαναγκάζεται παρανόμως να παραμένει σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος όπου το παιδί είχε τη συνήθη διαμονή του πριν από την απαγωγή του, εφαρμόζεται η σύμβαση της Χάγης του 1980 όπως τη συμπληρώνουν τα κεφάλαια III και IV του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ. Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε όλες τις χώρες της ΕΕ εκτός από τη Δανία.

Ο πρακτικός οδηγός για την εφαρμογή του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ είναι διαθέσιμος στην ακόλουθη σελίδα: Εκδόσεις του ΕΔΔ.

2 Ποια είναι η διαδικασία ενώπιον του δικαστηρίου και τι εξετάζει το δικαστήριο όταν αποφασίζει για την επιστροφή του παιδιού;

Η διαδικασία επιστροφής κινείται ενώπιον του δικαστηρίου του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται επί του παρόντος το παιδί. Μπορεί να κινηθεί απευθείας από τους γονείς που ζητούν την επιστροφή ή με τη βοήθεια κεντρικής αρχής.

Το δικαστήριο ενεργεί ταχέως στο πλαίσιο της διαδικασίας σχετικά με την αίτηση. Εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, η απόφαση θα πρέπει να εκδίδεται το αργότερο εντός έξι εβδομάδων από την ημερομηνία παραλαβής της αίτησης από το δικαστήριο.

Το κύριο καθήκον του δικαστηρίου που επιλαμβάνεται της διαδικασίας επιστροφής είναι να διαπιστώσει αν έχει λάβει χώρα απαγωγή (το παιδί έχει μεταφερθεί ή κρατηθεί σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος στο οποίο ζούσε κανονικά το παιδί πριν από την απαγωγή και αυτό παραβιάζει τα δικαιώματα επιμέλειας άλλου προσώπου) και, εάν ναι, να διασφαλίσει την άμεση επιστροφή του παιδιού στο κράτος μέλος στο οποίο το παιδί είχε τη συνήθη διαμονή του πριν από τη μετακίνησή του.

Ειδικότερα, το δικαστήριο ελέγχει αν:

το παιδί μετακινήθηκε ή εξαναγκάστηκε να παραμείνει σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος της συνήθους διαμονής του πριν από τη μετακίνηση,
η μετακίνηση ή ο εξαναγκασμός σε παραμονή συνιστά παραβίαση του δικαιώματος επιμέλειας και
ασκείται το δικαίωμα επιμέλειας, από κοινού ή χωριστά, ή το δικαίωμα αυτό θα είχε ασκηθεί αν δεν είχε μεσολαβήσει η μετακίνηση ή ο εξαναγκασμός σε παραμονή

Εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, το δικαστήριο πρέπει καταρχήν να διατάξει την επιστροφή του παιδιού, εκτός εάν ισχύει ένας από τους περιορισμένους λόγους άρνησης που προβλέπονται στη σύμβαση της Χάγης του 1980.

Εάν το παιδί είναι σε θέση να διαμορφώσει άποψη, θα πρέπει να του παρασχεθεί η πραγματική και ουσιαστική δυνατότητα να την εκφράσει. Πρέπει επίσης να παρέχεται η δυνατότητα ακρόασης στο πρόσωπο που ζητεί την επιστροφή του παιδιού. Εάν δεν πληρούται αυτή η προϋπόθεση, το δικαστήριο δεν μπορεί να αρνηθεί την επιστροφή του παιδιού.

Κατά περίπτωση, το δικαστήριο μπορεί επίσης να λάβει προσωρινά ή ασφαλιστικά μέτρα για να διασφαλίσει την ασφάλεια του παιδιού ή να διευκολύνει την επικοινωνία με τον γονέα που ζητεί την επιστροφή. Τα μέτρα αυτά δεν πρέπει να καθυστερούν αδικαιολόγητα τη διαδικασία επιστροφής.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, το δικαστήριο ενθαρρύνει τα μέρη να εξετάσουν το ενδεχόμενο διαμεσολάβησης ή άλλων μορφών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δεν έρχεται σε σύγκρουση με το συμφέρον του παιδιού. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την οικογενειακή διαμεσολάβηση, μπορείτε να επισκεφθείτε τον σύνδεσμο στο κάτω μέρος αυτής της σελίδας.

Τα δικαστήρια του κράτους μέλους προέλευσης διατηρούν τη δικαιοδοσία να αποφαίνονται επί ζητημάτων γονικής μέριμνας, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος της επιμέλειας.

3 Μπορεί το δικαστήριο της χώρας στην οποία μεταφέρθηκε το παιδί που έχει απαχθεί να αρνηθεί την επιστροφή του παιδιού;

Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι το παιδί έχει απαχθεί, το δικαστήριο της χώρας στην οποία μεταφέρθηκε το παιδί που έχει απαχθεί μπορεί να αρνηθεί την επιστροφή του μόνο:

εάν ο γονέας που παρέμεινε στη χώρα από την οποία μεταφέρθηκε το παιδί δεν ασκούσε πραγματικά το δικαίωμα επιμέλειας του παιδιού κατά τον χρόνο της απαγωγής ή είχε συναινέσει στο να απομακρυνθεί το παιδί ή να υποχρεωθεί να παραμείνει στην άλλη χώρα, ή το αποδέχτηκε αργότερα [άρθρο 13 παράγραφος 1 στοιχείο α) της σύμβασης της Χάγης του 1980]·
εφόσον υπάρχει σοβαρός κίνδυνος η επιστροφή του παιδιού να το εκθέσει σε φυσική ή ψυχική δοκιμασία [άρθρο 13 παράγραφος 1 στοιχείο β) της σύμβασης της Χάγης του 1980]. Ωστόσο, η αίτηση επιστροφής δεν μπορεί να απορριφθεί εάν έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία του παιδιού (άρθρο 27 παράγραφος 3 του κανονισμού Βρυξέλλες IIβ)·
εάν το παιδί αντιτίθεται στην επιστροφή (άρθρο 13 παράγραφος 2 της σύμβασης της Χάγης του 1980)·
εάν η επιστροφή δεν παραβιάζει τις θεμελιώδεις αρχές του κράτους στο οποίο απευθύνεται η αίτηση όσον αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων (άρθρο 20 της σύμβασης της Χάγης του 1980 ).

Ακόμη και σε περίπτωση άρνησης της επιστροφής του παιδιού, τα δικαστήρια του κράτους μέλους της συνήθους διαμονής του παιδιού εξακολουθούν να μπορούν να αποφασίσουν σχετικά με την επιμέλεια, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τους λόγους άρνησης της επιστροφής. Κάθε απόφαση που απαιτεί την επιστροφή του παιδιού θα είναι εκτελεστή σε άλλα κράτη μέλη.

4 Τι συμβαίνει όταν το δικαστήριο διατάξει την επιστροφή του παιδιού;

Εάν το δικαστήριο διατάξει την επιστροφή του παιδιού, η απόφασή του είναι εκτελεστή στο κράτος μέλος στο οποίο εκδόθηκε σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του εν λόγω κράτους.

Εάν το παιδί μεταφερθεί στη συνέχεια σε άλλο κράτος μέλος, η απόφαση επιστροφής μπορεί να αναγνωριστεί και να εκτελεστεί σ’ αυτό χωρίς να χρειάζεται να κινηθεί νέα διαδικασία επιστροφής βάσει της σύμβασης της Χάγης του 1980.

Η τελική απόφαση του δικαστηρίου στο κράτος μέλος προέλευσης αναγνωρίζεται αυτομάτως και είναι εκτελεστή στην άλλη χώρα της ΕΕ χωρίς να απαιτείται κήρυξη της εκτελεστότητάς της, υπό την προϋπόθεση ότι ο δικαστής έχει εκδώσει το σχετικό πιστοποιητικό που ορίζεται στον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ.

Επιλέξτε τη σημαία της αντίστοιχης χώρας για να λάβετε λεπτομερείς πληροφορίες για τη χώρα αυτή.

5 Συναφείς σύνδεσμοι

Τελευταία επικαιροποίηση: 26/06/2026