1 Υπάρχουν διαφορετικές μορφές σχέσεων «καταχωρισμένης συμβίωσης» στο εν λόγω κράτος μέλος; Εξηγήστε τις διαφορές μεταξύ των διαφόρων μορφών.
Από την έναρξη ισχύος, την 1η Οκτωβρίου 2017, του νόμου που θεσπίζει το δικαίωμα σύναψης γάμου μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, δεν είναι πλέον δυνατή η σύναψη νέων συμφώνων καταχωρισμένης συμβίωσης στη Γερμανία. Έκτοτε, τα ομόφυλα ζευγάρια είναι σε θέση να συνάψουν γάμο μεταξύ τους και, ως εκ τούτου, τίθενται στην ίδια θέση με τα ετερόφυλα ζευγάρια. Οι υφιστάμενες σχέσεις καταχωρισμένης συμβίωσης μπορούν να μετατραπούν σε γάμο. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμιά υποχρέωση μετατροπής. Ως εκ τούτου, οι υφιστάμενες σχέσεις καταχωρισμένης συμβίωσης μπορούν να συνεχιστούν ως έχουν.
2 Υπάρχει στο εν λόγω κράτος μέλος προβλεπόμενο από τον νόμο σύστημα περιουσιακών σχέσεων των καταχωρισμένων συντρόφων; Τι προβλέπει; Σε ποιες μορφές σχέσης «καταχωρισμένης συμβίωσης» εφαρμόζεται;
Σύμφωνα με τον νόμο για την καταχωρισμένη συμβίωση, από τον Αύγουστο του 2001 μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 2017 δύο πρόσωπα του ιδίου φύλου μπορούσαν να συνάψουν σχέση καταχωρισμένης συμβίωσης στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Οι έννομες συνέπειες της καταχωρισμένης συμβίωσης ήταν (και εξακολουθούν να είναι) σε μεγάλο βαθμό παρόμοιες με τις έννομες συνέπειες του γάμου.
3 Πώς μπορούν οι καταχωρισμένοι σύντροφοι να ρυθμίσουν τις περιουσιακές σχέσεις τους; Ποιες είναι οι τυπικές προϋποθέσεις στην περίπτωση αυτή;
Οι καταχωρισμένοι σύντροφοι υπάγονται σε καθεστώς κοινοκτημοσύνης αποκτημάτων, εκτός εάν συμφωνήσουν διαφορετικά στο πλαίσιο του συμβολαιογραφικού συμφώνου συμβίωσης. Συναφώς, ο νόμος περί καταχωρισμένης συμβίωσης ορίζει ότι οι κανόνες που διέπουν το νόμιμο καθεστώς περιουσιακών σχέσεων των συζύγων εφαρμόζονται κατ’ αναλογία στους καταχωρισμένους συντρόφους (άρθρο 6 του νόμου περί καταχωρισμένης συμβίωσης). Επιπλέον, με το συμβολαιογραφικό σύμφωνο συμβίωσης μπορεί να επιλεγεί το καθεστώς της περιουσιακής αυτοτέλειας, της κοινοκτημοσύνης και το γερμανο-γαλλικό καθεστώς της προαιρετικής κοινοκτημοσύνης αποκτημάτων (άρθρο 7 του νόμου περί καταχωρισμένης συμβίωσης).
4 Υπάρχουν περιορισμοί στην ελευθερία καθορισμού των περιουσιακών σχέσεων;
Βάσει της παραπομπής στους κανόνες δικαίου που διέπουν τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων, ισχύουν αναλογικά τα αναφερόμενα για τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων.
5 Ποιες είναι οι έννομες συνέπειες της λύσης ή της ακύρωσης της σχέσης καταχωρισμένης συμβίωσης στις περιουσιακές σχέσεις των καταχωρισμένων συντρόφων;
Οι συνέπειες της λύσης ή της ακύρωσης της σχέσης καταχωρισμένης συμβίωσης είναι παρόμοιες με τις συνέπειες του χωρισμού και του διαζυγίου, οπότε κατ’ αρχήν μπορεί να γίνει παραπομπή στα εκεί προβλεπόμενα. Οι συνέπειες ποικίλλουν ανάλογα με το καθεστώς που έχει επιλεγεί για τις περιουσιακές σχέσεις. Σύμφωνα με το νόμιμο καθεστώς της κοινοκτημοσύνης των αποκτημάτων, σε περίπτωση λήξης του περιουσιακού καθεστώτος (για παράδειγμα, με τον θάνατο ενός συντρόφου, τη λύση της συμβίωσης ή τη συμβατική επιλογή άλλου καθεστώτος περιουσιακών σχέσεων), πρέπει να πραγματοποιηθεί κατανομή των αποκτημάτων. Η κατανομή των αποκτημάτων συνίσταται στην υποχρέωση του συντρόφου που απέκτησε περισσότερα περιουσιακά στοιχεία από ό,τι ο άλλος σύντροφος κατά τη διάρκεια της συμβίωσης να αντισταθμίσει το ήμισυ της διαφοράς προς την αύξηση της περιουσίας του ετέρου συντρόφου καταβάλλοντας χρήματα στον έτερο σύντροφο.
Σε περίπτωση λήξης του περιουσιακού καθεστώτος της κοινοκτημοσύνης, το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων διαχωρίζεται, κατά περίπτωση μετά την εξόφληση των υποχρεώσεων. Κάθε σύντροφος δικαιούται καταρχήν το ήμισυ του απομένοντος πλεονάσματος. Αντίθετα, εάν οι καταχωρισμένοι σύντροφοι έχουν συμφωνήσει περιουσιακή αυτοτέλεια, δεν απαιτείται μετά τη λήξη του συστήματος ρύθμισης των περιουσιακών σχέσεων των καταχωρισμένων συντρόφων διανομή των περιουσιακών τους στοιχείων, λόγω του πλήρους διαχωρισμού των περιουσιών των δύο καταχωρισμένων συντρόφων.
6 Ποιες είναι οι συνέπειες του θανάτου ενός εκ των συντρόφων στις περιουσιακές σχέσεις των καταχωρισμένων συντρόφων;
Το νόμιμο κληρονομικό δικαίωμα των καταχωρισμένων συντρόφων εξομοιώνεται με εκείνο των συζύγων (άρθρο 10 του νόμου περί καταχωρισμένης συμβίωσης).
7 Ποια αρχή είναι αρμόδια να αποφαίνεται στις υποθέσεις που αφορούν τις περιουσιακές σχέσεις των καταχωρισμένων συντρόφων;
Το δικαστήριο οικογενειακών διαφορών είναι καθ’ ύλην αρμόδιο να εκδικάζει υποθέσεις που αφορούν αξιώσεις που απορρέουν από τις περιουσιακές σχέσεις των καταχωρισμένων συντρόφων. Οι διαδικασίες αυτές συγκαταλέγονται στις διαφορές συμφώνου συμβίωσης [άρθρο 269 παράγραφος 1 σημείο 10 του νόμου για τη διαδικασία οικογενειακών διαφορών και υποθέσεων εκούσιας δικαιοδοσίας (Gesetz über das Verfahren in Familiensachen und in den Angelegenheiten der freiwilligen Gerichtsbarkeit)]. Σύμφωνα με το άρθρο 270 παράγραφος 1 δεύτερη περίοδος σε συνδυασμό με το άρθρο 111 σημείο 9 και το άρθρο 112 σημείο 2 του νόμου για τη διαδικασία οικογενειακών διαφορών και υποθέσεων εκούσιας δικαιοδοσίας, οι κανόνες για τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων εφαρμόζονται αναλογικά στους καταχωρισμένους συντρόφους. Η διαδικασία είναι αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόζεται στις γαμικές διαφορές (π.χ. διαζύγιο και συνεκδίκαση διαζυγίου με διαφορές που αποτελούν επακόλουθες συνέπειες του διαζυγίου) και στις οικογενειακές διαφορές.
8 Ποιες είναι οι συνέπειες των περιουσιακών σχέσεων των καταχωρισμένων συντρόφων στις νομικές σχέσεις μεταξύ καταχωρισμένου συντρόφου και τρίτων;
Βάσει της παραπομπής στους κανόνες δικαίου που διέπουν τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων, πρόσωπο που βρίσκεται σε καταχωρισμένη συμβίωση ευθύνεται κατά γενικό κανόνα μόνο για τις δικές του οφειλές και μόνο με τα δικά του περιουσιακά στοιχεία. Εξαιρούνται οι δικαιοπραξίες που αποσκοπούν στην εύλογη κάλυψη των τρεχουσών αναγκών της οικογένειας (άρθρο 8 παράγραφος 2 του νόμου περί καταχωρισμένης συμβίωσης ζωής σε συνδυασμό με το άρθρο 1357 του αστικού κώδικα). Βάσει της παραπομπής στους κανόνες δικαίου που διέπουν τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων, ισχύουν αναλογικά τα αναφερόμενα για τους ενδεχόμενους περιορισμούς διάθεσης που ισχύουν στις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων.
9 Σύντομη περιγραφή της διαδικασίας εκκαθάρισης των περιουσιακών σχέσεων των καταχωρισμένων συντρόφων, συμπεριλαμβανομένων του καταμερισμού, της διανομής και της ρευστοποίησης της περιουσίας, στο εν λόγω κράτος μέλος.
Η κοινή οικία και η οικοσκευή μπορούν να διανεμηθούν προσωρινά για τη διάρκεια της διάστασης (άρθρα 13 και 14 του νόμου περί καταχωρισμένης συμβίωσης) ή οριστικά μετά τη λύση της καταχωρισμένης συμβίωσης (άρθρο 17 του νόμου περί καταχωρισμένης συμβίωσης σε συνδυασμό με τα άρθρα 1568a και 1568b του αστικού κώδικα).
10 Ποια είναι η διαδικασία και τα έγγραφα ή οι πληροφορίες που απαιτούνται κατά κανόνα για την καταχώριση ακίνητης περιουσίας;
Οι γενικές αρχές που διέπουν το νόμιμο καθεστώς των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων εφαρμόζονται αναλογικά. Εάν οι καταχωρισμένοι σύντροφοι υπάγονται στο νόμιμο καθεστώς της κοινοκτημοσύνης των αποκτημάτων, η περιουσία έκαστου καταχωρισμένου συντρόφου δεν καθίσταται κοινή περιουσία. Ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται διόρθωση του κτηματολογίου. Το ίδιο ισχύει και για την απόκτηση ακίνητης περιουσίας κατά τη διάρκεια της καταχωρισμένης συμβίωσης. Οι καταχωρισμένοι σύντροφοι μπορούν να αποκτήσουν ακίνητη περιουσία υπό τη νομική μορφή της προτίμησής τους (π.χ. υπό μορφή κοινωνίας κατ' ιδανικά μέρη ή συνδεδεμένης κοινωνίας). Οι ίδιες αρχές ισχύουν για το καθεστώς της περιουσιακής αυτοτέλειας. Μόνον εφόσον οι καταχωρισμένοι σύντροφοι επιλέξουν το καθεστώς της κοινοκτημοσύνης για τις περιουσιακές τους σχέσεις, πρέπει να υποβάλουν το συμβολαιογραφικό σύμφωνο συμβίωσης στο κτηματολόγιο και να ζητήσουν διόρθωση του κτηματολογίου.