1 Czy w tym państwie członkowskim obowiązuje ustawowy małżeński ustrój majątkowy? Jaka jest jego treść?
Tak, w Szwecji istnieje tego rodzaju ustrój. Reguluje on kwestie związane z obowiązkiem alimentacyjnym między małżonkami w czasie trwania małżeństwa i po jego ustaniu. Reguluje on również zasady dotyczące praw i obowiązków małżonków w czasie trwania małżeństwa i po jego ustaniu. Te prawa i obowiązki dotyczą aktywów i zobowiązań, wspólnego miejsca zamieszkania i przedmiotów urządzenia domowego oraz wszelkich darowizn między małżonkami.
2 Jak małżonkowie mogą zorganizować swoje stosunki majątkowe? Jakie są w tym przypadku wymogi formalne?
Małżonkowie mogą dysponować dwoma rodzajami majątku: wspólnym majątkiem małżeńskim i majątkiem osobistym. Cały majątek małżonka niebędący majątkiem osobistym wchodzi w skład wspólnego majątku małżeńskiego. Co do zasady wspólny majątek małżeński podlega każdemu podziałowi majątku. Majątek może uzyskać przymiot majątku osobistego w następujące sposoby:
- w drodze umowy majątkowej małżeńskiej – sporządzonej na piśmie, opatrzonej datą i podpisanej przez małżonków oraz zarejestrowanej w szwedzkim urzędzie skarbowym;
- poprzez zastrzeżenie takiego warunku w umowie darowizny;
- poprzez zastrzeżenie takiego warunku w testamencie;
- poprzez wyraźne wyrażenie woli uposażonego w polisie ubezpieczenia na życie, polisie ubezpieczenia wypadkowego, polisie ubezpieczenia zdrowotnego lub indywidualnym emerytalnym planie oszczędnościowym lub OIPE (ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym).
3 Czy istnieją ograniczenia swobody organizowania małżeńskich stosunków majątkowych?
Tak, przewidziano tego rodzaju ograniczenia. Na przykład w trakcie trwania małżeństwa obowiązują zabezpieczenia dotyczące wspólnego miejsca zamieszkania i przedmiotów urządzenia domowego małżonków. Bez zgody drugiego małżonka małżonek nie może sprzedać, wynająć ani w żaden inny sposób zbyć majątku stanowiącego wspólne miejsce zamieszkania małżonków. Zasada ta ma zastosowanie nawet wtedy, gdy na mocy umowy majątkowej małżeńskiej dany przedmiot majątkowy stanowi składnik majątku osobistego jednego z małżonków, ale nie w przypadku, gdy status majątku osobistego wynika z zastrzeżeń darowizny lub testamentu. Inny przykład dotyczy podziału majątku. Wspólne miejsce zamieszkania i przedmioty urządzenia domowego małżonków przypadają w udziale temu z małżonków, który bardziej ich potrzebuje. Pod pewnymi warunkami dzieje się tak nawet wówczas, gdy dany przedmiot majątkowy stanowi wyłączną własność drugiego z małżonków. Małżonek, któremu przypadło w udziale wspólne miejsce zamieszkania, musi następnie wypłacić drugiemu małżonkowi wyrównanie w postaci innego majątku lub środków pieniężnych. Inny przykład dotyczy śmierci jednego z małżonków. Pozostający przy życiu małżonek jest wówczas uprawniony do otrzymania zachowku o określonej wartości minimalnej, nawet gdy majątek zmarłego małżonka stanowił w całości jego majątek osobisty lub gdy zmarły małżonek zapisał całość swojego majątku innej osobie.
4 Jakie są skutki prawne rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa dla majątku małżeńskiego?
W prawie szwedzkim nie ma przepisów regulujących separację sądową lub unieważnienie małżeństwa. Rozwiązanie małżeństwa następuje w wyniku śmierci jednego z małżonków lub w wyniku rozwodu. W przypadku rozwiązania małżeństwa majątek małżonków dzieli się między nich w drodze podziału majątku. W niektórych przypadkach jedno z małżonków może być również uprawnione do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych, przynajmniej w okresie przejściowym.
5 Jakie są skutki śmierci jednego z małżonków dla ich małżeńskiego ustroju majątkowego?
Rozwiązanie małżeństwa następuje w wyniku śmierci jednego z małżonków lub w wyniku rozwodu. W przypadku rozwiązania małżeństwa majątek małżonków dzieli się między nich w drodze podziału majątku. W przypadku śmierci jednego z małżonków jego spadkobiercy ustawowi i testamentowi muszą podzielić się spadkiem z pozostającym przy życiu małżonkiem. Wspólne dzieci i wnuki małżonków nabywają jednak prawo do spadku dopiero po śmierci obojga małżonków.
6 Który urząd jest uprawniony do podejmowania decyzji w kwestiach związanych z małżeńskim ustrojem majątkowym?
Małżonkowie mogą samodzielnie określić warunki podziału majątku. Jeżeli osiągną porozumienie w tej kwestii, jedynym wymogiem formalnym jest sporządzenie pisemnej umowy o podział majątku i jej podpisanie przez obie strony. Jeżeli małżonkowie nie zdołają dojść do porozumienia, sąd może wyznaczyć osobę odpowiedzialną za przeprowadzenie podziału majątku. Małżonkowie mogą zaskarżyć do sądu decyzje tej osoby.
7 Jaki wpływ ma małżeński ustrój majątkowy na stosunki prawne między małżonkiem a osobą trzecią?
Każde z małżonków odpowiada za własne długi. Wierzyciel jednego z małżonków nie może więc dochodzić spłaty długów z majątku drugiego z małżonków, niezależnie od tego, czy majątek ten jest majątkiem podlegającym podziałowi, czy też stanowi majątek osobisty tego małżonka. Obowiązują również przepisy mające na celu ochronę wierzyciela przed podejmowanymi przez małżonków próbami uniemożliwienia mu zaspokojenia przysługujących mu wierzytelności z ich majątku. Na przykład małżonek nie może postanowić, że jego majątek osobisty będzie objęty podziałem majątku, jeżeli taka decyzja miałaby na celu uniemożliwienie wierzycielowi zaspokojenia przysługujących mu wierzytelności z tego majątku.
8 Krótki opis procedur podziału majątku i ustania stosunków majątkowych w tym państwie członkowskim
Co do zasady wspólny majątek małżeński podlega każdemu podziałowi majątku. Istnieje jednak szereg wyjątków od tej reguły. Każdy z małżonków może odliczyć z majątku podlegającego podziałowi kwotę odpowiadającą jego długom. Każdy z małżonków może również zachować odzież i inne przedmioty osobistego użytku, a także wszelkie darowizny dokonane wyraźnie na jego rzecz, a nie na rzecz obojga małżonków.
Niektóre uprawnienia emerytalno-rentowe również można wyłączyć z podziału majątku. Wartość pozostałego wspólnego majątku małżeńskiego należy co do zasady podzielić między małżonków w częściach równych. W przypadku rozdzielenia majątku każde z małżonków ma w pierwszej kolejności prawo do majątku, który do niego należał. Obowiązują również przepisy szczególne regulujące kwestie związane z wspólnym miejscem zamieszkania i przedmiotami urządzenia domowego.
9 Jakie są procedury rejestracji nieruchomości i jakie dokumenty lub informacje są zwykle wymagane?
Każdy, kto nabywa prawo własności nieruchomości, musi wystąpić do szwedzkiego organu ds. ewidencji gruntów (Lantmäteriet) z wnioskiem o wpisanie przedmiotowego prawa do rejestru. Małżonek lub konkubent, który nabywa nieruchomość w drodze podziału majątku, nie jest jednak zobowiązany do wystąpienia z takim wnioskiem, chyba że nieruchomość należała wcześniej wyłącznie do drugiego małżonka lub konkubenta. W przypadku nabycia nieruchomości w drodze podziału majątku do wniosku o wpisanie prawa własności do rejestru należy dołączyć akt podziału majątku.