1 Istnienie szczególnego postępowania w sprawie drobnych roszczeń
1.1 Zakres postępowania, próg
W kodeksie postępowania cywilnego (Zivilprozessordnung) nie przewidziano szczególnego postępowania w sprawie drobnych roszczeń. W § 495a kodeksu przewidziano jednak postępowanie uproszczone przed sądem rejonowym (Amtsgerichte). Umożliwia ono sądowi wybór sposobu prowadzenia postępowania według własnego uznania w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 600 euro. W kodeksie nie ogranicza się tej możliwości w żaden inny sposób – np. do żadnego konkretnego rodzaju sporu.
1.2 Stosowanie postępowania
W takich przypadkach sąd może więc decydować według własnego uznania o sposobie prowadzenia postępowania. W szczególności – może korzystać z określonych szczególnych metod uproszczenia postępowania. Nie jest jednak do tego zobowiązany. Nawet w sprawie, w której wartość przedmiotu sporu nie przekracza 600 euro, sąd może przeprowadzić postępowanie na zasadach ogólnych.
Strony nie mogą zgłaszać zastrzeżeń co do sposobu prowadzenia postępowania przyjętego przez sąd według jego uznania. Mogą jedynie zwrócić się o przeprowadzenie rozprawy.
1.3 Formularze
Nie przewidziano obowiązkowych standardowych formularzy.
1.4 Pomoc
Zastosowanie mają zasady ogólne, ponieważ postępowanie jest uproszczone tylko pod względem formalnym (tj. zmienia się jedynie sposób jego prowadzenia). Strony niekorzystające z zastępstwa procesowego uzyskują taką samą pomoc procesową sądu jak strony reprezentowane przez pełnomocnika. Na przykład powództwa do sądów rejonowych można wnosić ustnie do protokołu w sekretariacie sądu. Nawet osoba reprezentowana przez pełnomocnika może złożyć ustnie oświadczenie do protokołu, zamiast składać je przez adwokata.
Analogicznie, korzystanie lub niekorzystanie przez stronę z zastępstwa procesowego nie wpływa na charakter i zakres obowiązków sądu w zakresie udzielania wyjaśnień i wskazówek. Zgodnie z prawem sąd jest zobowiązany do omówienia postępowania pod kątem prawnym i faktycznym oraz do wyjaśnienia kwestii niejasnych.
1.5 Zasady dotyczące przeprowadzania dowodów
Sąd nie jest ograniczony do przeprowadzania dowodów w zwykły sposób. W przeciwieństwie do mających zastosowanie w innych przypadkach zasad bezpośredniego przeprowadzania dowodów (Unmittelbarkeit) oraz możliwości udziału stron (Parteiöffentlichkeit), wymagających, aby świadków, biegłych lub strony przesłuchiwano przed sądem rozpoznającym sprawę w obecności stron, w postępowaniu uproszczonym sąd może na przykład zorganizować przesłuchanie świadków, biegłych lub stron telefonicznie lub w formie pisemnej.
1.6 Procedura pisemna
Dopuszczalne jest przeprowadzenie postępowania pisemnego. Jeżeli jednak jedna ze stron tego zażąda, musi się odbyć rozprawa.
1.7 Treść orzeczenia
Osnowa wyroku jest prostsza niż w zwykłym postępowaniu. Wynika to z faktu, że zasadniczo apelacja nie przysługuje od wyroków w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 600 euro.
Można na przykład pominąć opis okoliczności faktycznych, a także uzasadnienie orzeczenia, jeżeli strony wyrażą na to zgodę lub jeżeli jego zasadniczą treść zawarto w aktach sprawy. Z uwagi na wymogi transgranicznej współpracy prawnej uzasadnienia orzeczenia nie można jednak pominąć, jeżeli oczekuje się wykonania orzeczenia za granicą.
Jeżeli, w drodze wyjątku, sąd zezwoli na wniesienie apelacji, do osnowy wyroku mają zastosowanie zasady ogólne.
1.8 Zwrot kosztów
Nie ma ograniczeń dotyczących zwrotu kosztów. Zastosowanie mają zasady ogólne. Zgodnie z tymi przepisami koszty postępowania ponosi co do zasady strona przegrywająca.
1.9 Możliwość odwołania
Zasadniczo apelacja nie przysługuje od wyroków w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 600 euro. Dopuszcza się jednak możliwość wniesienia apelacji w drodze wyjątku, jeżeli sąd pierwszej instancji zezwoli na to w wydanym wyroku. Może to nastąpić, jeżeli sprawa ma zasadnicze znaczenie lub jeżeli wyrok sądu w instancji odwoławczej jest niezbędny do rozwoju prawa lub zapewnienia spójnego orzecznictwa.
Jeżeli apelacja nie jest dopuszczalna, sąd pierwszej instancji jest obowiązany wznowić postępowanie, jeżeli strona, na której niekorzyść sąd wydał wyrok, podniesie zarzut, że sąd nie wysłuchał jej we właściwy sposób, co miało wpływ na wydany wyrok. Jeżeli sąd rozpoznający sprawę nie uwzględni tego zarzutu, jedynym dostępnym środkiem zaskarżenia jest skarga konstytucyjna do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał poddaje jednak wyrok kontroli jedynie w przypadku naruszenia prawa konstytucyjnego, a nie w przypadku naruszenia zwykłych przepisów ustawowych.