Γενική περιγραφή
Παρέχεται αρχική κατάρτιση, και, εάν ναι, είναι υποχρεωτική;
Ναι, ο ασκούμενος δικηγόρος, για να εγγραφεί στον δικηγορικό σύλλογο, πρέπει να παρακολουθήσει μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης και να επιτύχει στη δοκιμασία που διοργανώνει ο κώδικας δεοντολογίας (βλ. κατωτέρω).
Στο πλαίσιο της αρχικής κατάρτισης, υπάρχει διαφορά μεταξύ κατηγοριών ασκούμενων, π.χ. για έμμισθους και αυτοαπασχολούμενους δικηγόρους;
Εν προκειμένω, οι απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο αυτό αφορούν μόνον την αρχική κατάρτιση των δικηγόρων.
Ποιοι φορείς είναι αρμόδιοι για την οργάνωση της αρχικής κατάρτισης;
Η αρχική επαγγελματική κατάρτιση των δικηγόρων οργανώνεται από τα κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης (βλ. παρακάτω για περαιτέρω ανάλυση).
Ποια είναι η νομική βάση για την αρχική κατάρτιση;
Κώδικας δεοντολογίας δικηγόρων — Άρθρα 3.14 επ.
Κώδικας πολιτικής δικονομίας — άρθρο 434.
Πρόσβαση στην αρχική κατάρτιση
Υπάρχουν προϋποθέσεις για την πρόσβαση στην κατάρτιση;
Προϋποθέσεις πρόσβασης στο επάγγελμα του δικηγόρου:
«Κανείς δεν μπορεί να φέρει τον τίτλο του δικηγόρου ή να ασκεί το δικηγορικό επάγγελμα αν δεν είναι Βέλγος υπήκοος ή υπήκοος κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατέχει διδακτορικό ή μεταπτυχιακό τίτλο νομικής, έχει δώσει τον όρκο που αναφέρεται στο άρθρο 429 και είναι εγγεγραμμένος στον δικηγορικό σύλλογο ή στον κατάλογο των ασκουμένων» (άρθρο 428 του κώδικα πολιτικής δικονομίας)
Όσον αφορά την αρχική κατάρτιση:
«Ο ασκούμενος δικηγόρος, για να εγγραφεί στον δικηγορικό σύλλογο, πρέπει να παρακολουθήσει μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης και να επιτύχει στην εξέταση που διοργανώνει ο κώδικας δεοντολογίας» (άρθρο 3.14 του κώδικα δεοντολογίας δικηγόρων).
Ποια είναι η κύρια διαδικασία πρόσληψης; Ποιος οργανώνει τυχόν διαγωνισμούς;
/
Υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι πρόσβασης στην κατάρτιση;
Όχι
Η μόνη εξαίρεση είναι η οδηγία 98/5/ΕΚ της 17ης Φεβρουαρίου 1998 (για τους δικηγόρους που ασκούν το επάγγελμά τους στο Βέλγιο και έχουν αποκτήσει την άδεια ασκήσεως επαγγέλματός τους σε άλλο κράτος μέλος).
Μορφή και περιεχόμενο της αρχικής κατάρτισης
Ποια είναι η διάρκεια και τα χρονικά πλαίσια της κατάρτισης;
«Για να είναι δυνατή η εγγραφή στον δικηγορικό σύλλογο, είναι απαραίτητη, με την επιφύλαξη της εφαρμογής του άρθρου 428α παράγραφος 2, η συμπλήρωση τριετούς περιόδου πρακτικής άσκησης» (άρθρο 434 του κώδικα πολιτικής δικονομίας).
Βλ. άρθρο 3.14 επ. του κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο των ετών κατάρτισης (μαθήματα, εξετάσεις, υποχρεώσεις κατάρτισης).
Πώς οργανώνεται η κατάρτιση;
Η κατάρτιση οργανώνεται εσωτερικά σύμφωνα με το άρθρο 3.23 του κώδικα δεοντολογίας.
Η αρχική νομική επαγγελματική κατάρτιση διοργανώνεται από τα κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης. Έχουν συσταθεί τέσσερα κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης, τα οποία περιλαμβάνουν τους ακόλουθους δικηγορικούς συλλόγους: Βρυξελλών· Ναμίρ-Ντινάντ-Λουξεμβούργου· Σαρλερουά-Μονς-Βαλονικής Βραβάνδης-Τουρνέ· Λιέγης-Έπεν-Χούι-Βερβιέρ.
Ο διευθυντής του κέντρου επαγγελματικής κατάρτισης διοργανώνει και συντονίζει μαθήματα νομικής επαγγελματικής κατάρτισης, καθώς και τις εξετάσεις.
Ποιοι είναι οι εκπαιδευτές;
Οι εκπαιδευτικοί είναι δικηγόροι εγγεγραμμένοι στον δικηγορικό σύλλογο, και συγκεκριμένα σε έναν από τους δικηγορικούς συλλόγους που υπάγονται στη δικαιοδοσία του κέντρου επαγγελματικής κατάρτισης. Διδάσκουν σε εθελοντική βάση και μερικές φορές εργάζονται από κοινού με δικαστές που ειδικεύονται στο αντικείμενο διδασκαλίας.
Ως εκ τούτου, είναι εκτός από δικηγόροι και εκπαιδευτές.
Τα κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης διαχειρίζονται τα εν λόγω αντικείμενα.
Ποιο είναι το περιεχόμενο και οι στόχοι της αρχικής κατάρτισης;
Πρώτο έτος πρακτικής άσκησης (άρθρο 3.14 του κώδικα δεοντολογίας)
Ο κύκλος μαθημάτων και, εκτός εάν προβλέπεται ρητά, η εξέταση αποτελείται από πρόγραμμα 84 ωρών που περιλαμβάνει τα ακόλουθα αντικείμενα:
1° κανόνες δεοντολογίας (16 ώρες),
2° πρακτική άσκηση πολιτικής δικονομίας (16 ώρες),
3° πρακτική άσκηση ποινικής δικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της υπεράσπισης προσώπων που στερούνται της ελευθερίας τους ή που ανακρίνονται από την αστυνομία, την εισαγγελία ή τον ανακριτή (16 ώρες),
4° πρακτική άσκηση διοικητικής δικονομίας (8 ώρες),
5° νομική βοήθεια (8 ώρες),
6° φορολογικές υποχρεώσεις και υποχρεώσεις κοινωνικής ασφάλισης που απορρέουν από τον κώδικα οικονομικού δικαίου και όσον αφορά την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (8 ώρες),
7° εναλλακτικές μορφές επίλυσης διαφορών (8 ώρες),
8° εργαλεία ΤΠ που τίθενται στη διάθεση δικηγόρων (4 ώρες)
Δεύτερο και τρίτο έτος πρακτικής άσκησης (άρθρο 3.14 του κώδικα δεοντολογίας)
Ο ασκούμενος που έχει λάβει πιστοποιητικό επάρκειας για το επάγγελμα του δικηγόρου σύμφωνα με το άρθρο 3.16 παράγραφος 1 πρέπει, κατά τη διάρκεια του δεύτερου και του τρίτου έτους της πρακτικής άσκησής του, να παρακολουθήσει μαθήματα πρακτικής επαγγελματικής κατάρτισης σχετικά με:
1° κανόνες δεοντολογίας (τουλάχιστον 12 ώρες),
2° Ευρωπαϊκό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (τουλάχιστον 12 ώρες),
3° ένα ή περισσότερα ενδεικτικά αντικείμενα —για τουλάχιστον 24 ώρες— που θα διαλέξει μεταξύ των ακόλουθων επιλογών:
- δικαιώματα των νέων (τουλάχιστον 8 ώρες),
- προσωρινή διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και προσώπων (τουλάχιστον 8 ώρες),
- δίκαιο αλλοδαπών (τουλάχιστον 8 ώρες),
- ειδικό ποινικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων της εκτέλεσης ποινών και του δικαστηρίου που είναι αρμόδιο για την εκτέλεση των ποινών (τουλάχιστον 8 ώρες),
- πτωχευτικό δίκαιο (φυσικά και νομικά πρόσωπα) (τουλάχιστον 8 ώρες),
- το δικαίωμα κατάσχεσης και εκτέλεσης (τουλάχιστον 8 ώρες), — οικογενειακό δίκαιο (τουλάχιστον 8 ώρες),
- ανάγνωση ισολογισμών και ετήσιων λογαριασμών (τουλάχιστον 8 ώρες),
- ευθύνη και δικαίωμα αποζημίωσης για σωματική βλάβη, συμπεριλαμβανομένου του ταμείου για την αποζημίωση των θυμάτων βίαιων αξιόποινων πράξεων που τελούνται με δόλο (τουλάχιστον 16 ώρες),
- εργατικό δίκαιο και δίκαιο κοινωνικής ασφάλισης (τουλάχιστον 16 ώρες).
Πρέπει επίσης να συμμετάσχει, για τουλάχιστον τέσσερις ημέρες, σε ένα ή περισσότερα σεμινάρια αφιερωμένα ιδίως στη γραπτή επικοινωνία, τη λεκτική επικοινωνία, την επικοινωνία όσον αφορά τα μέσα ενημέρωσης, την υπεράσπιση, τις συνεδριάσεις, τις διαπραγματεύσεις, την εξωδικαστική επίλυση διαφορών, τη διαμεσολάβηση, τους δικηγόρους και τη διαμεσολάβηση κ.λπ.
Ορισμένα ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα που διοργανώνονται από τα κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης και που επιτρέπουν στον ασκούμενο να παρακολουθήσει την εργασία προσώπου άλλου επαγγέλματος μπορούν να εξομοιώνονται από τα εν λόγω κέντρα.
Ποιος σχεδιάζει τα προγράμματα αρχικής κατάρτισης;
Άρθρο 3.24 του κώδικα δεοντολογίας
«Με την επιφύλαξη της αρμοδιότητας ανάληψης τέτοιου είδους πρωτοβουλιών από τον Γαλλόφωνο και Γερμανόφωνο Δικηγορικό Σύλλογο και καθώς κρίνεται σκόπιμη η τυποποίηση των απαιτήσεων και του περιεχομένου της αρχικής κατάρτισης, κάθε κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης καθορίζει τους στόχους και το περιεχόμενο της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, καθώς και τον ενδεχόμενο εσωτερικό κανονισμό, κατόπιν διαβούλευσης με το διοικητικό συμβούλιο του Γαλλόφωνου και Γερμανόφωνου Δικηγορικού Συλλόγου και με τα μέλη του, στην περίπτωση που το κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης είναι κοινό για περισσότερους δικηγορικούς συλλόγους. Κάθε κέντρο αποφασίζει για τα πρόσθετα αντικείμενα που προτείνονται στους ασκουμένους και μπορεί να τα καταστήσει υποχρεωτικά».
Ποια μεθοδολογία χρησιμοποιείται για την κατάρτιση;
Βλέπε ανωτέρω την απάντηση στην ερώτηση «Ποιο είναι το περιεχόμενο και οι στόχοι της αρχικής κατάρτισης;».
Ποια πρακτικά στοιχεία της κατάρτισης ισχύουν για τους ασκούμενους;
Βλέπε ανωτέρω την απάντηση στην ερώτηση «Ποιο είναι το περιεχόμενο και οι στόχοι της αρχικής κατάρτισης;».
Πώς βαθμολογούνται/αξιολογούνται οι ασκούμενοι; Πόσο συχνά και από ποιον;
Πρώτο έτος πρακτικής άσκησης:
Βλέπε άρθρο 3.16:
Κατά τον πρώτο κύκλο μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος, ο ασκούμενος πρέπει να υποβληθεί σε εξέταση (= πιστοποιητικό επάρκειας για την άσκηση του δικηγορικού επαγγέλματος), η οποία συνίσταται σε γραπτή ερώτηση σχετικά με τα ακόλουθα θέματα (πολιτική δικονομία, ποινική δικονομία, διοικητική δικονομία, οργάνωση του υπουργικού συμβουλίου και φορολογικές υποχρεώσεις, νομική συνδρομή) και προφορική ερώτηση σχετικά με τη δεοντολογία.
+ άρθρο 3.18:
«Οι γραπτές εξετάσεις που αναφέρονται στα άρθρα 3.16 παράγραφος 1 και 3.17 παράγραφος 1 διοργανώνονται από κοινού από τα κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης. Η προφορική εξέταση για τη δεοντολογία διοργανώνεται από κάθε κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης βάσει ομάδας ερωτήσεων που καταρτίζει ο O.B.F.G., υπό τη διεύθυνση του διευθυντή του O.B.F.G που είναι αρμόδιος για θέματα δεοντολογίας».
Όσον αφορά τη βαθμολόγηση:
Στον ασκούμενο που έχει λάβει βαθμολογία τουλάχιστον 10 στα 20 σε όλα τα μαθήματα θα χορηγείται πιστοποιητικό επάρκειας για την άσκηση του δικηγορικού επαγγέλματος. Η εξεταστική επιτροπή μπορεί επίσης να χορηγήσει στον ασκούμενο το εν λόγω πιστοποιητικό εφόσον έχει λάβει βαθμολογία 10 στα 20 σε πέντε τουλάχιστον μαθήματα και μέσο όρο το 50 % των βαθμών για όλα τα μαθήματα.
Δεύτερο και τρίτο έτος πρακτικής άσκησης:
Πρβλ. άρθρο 3.14α
- μαθήματα
- σεμινάρια
Η συμμετοχή σε μαθήματα και σεμινάρια είναι υποχρεωτική και αποτελεί υποχρέωση της πρακτικής άσκησης.
Διεξάγονται δραστηριότητες κατάρτισης σε συνεργασία με άλλους επαγγελματίες του νομικού κλάδου; Εάν ναι: Ποια είναι η διαδικασία;
Άρθρο 3.2 του κώδικα δεοντολογίας
«Περίοδος πρακτικής άσκησης που έχει πραγματοποιήσει ασκούμενος στο εξωτερικό σε δικηγορικό γραφείο, σε εταιρεία με έμμισθο δικηγόρο ή ως εισηγητής σε διεθνές δικαστήριο, μπορεί να ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό της διάρκειας της πρακτικής άσκησης, υπό τις ακόλουθες τρεις προϋποθέσεις:
- ο ασκούμενος πρέπει να έχει πραγματοποιήσει πρακτική άσκηση ενός έτους και, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, να έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του·
- ο ασκούμενος πρέπει να έχει λάβει την προηγούμενη άδεια από τον πρόεδρο του δικηγορικού συλλόγου·
- ο ασκούμενος πρέπει να έχει υποβάλει στον πρόεδρο του δικηγορικού συλλόγου λεπτομερή έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητές του κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου.
Η έκθεση αυτή πρέπει να εγκρίνεται από τον επόπτη ή τους επόπτες πρακτικής άσκησης, από τον έμμισθο δικηγόρο στον οποίο έχει ολοκληρώσει την πρακτική του άσκηση ή από τον δικαστή στον οποίο έχει διοριστεί εισηγητής».
Η διάταξη αυτή βρίσκεται επί του παρόντος υπό αναθεώρηση με σκοπό την πιθανή επέκταση των δυνατοτήτων απόσπασης.
Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες όσον αφορά την κατάρτιση στο δίκαιο της ΕΕ, τη γλωσσική κατάρτιση και τις ευρωπαϊκές συνιστώσες της αρχικής κατάρτισης, για παράδειγμα τη συμμετοχή σε δραστηριότητες του CCBE ή του ELF;
Πρόκειται για δεύτερο έτος μαθημάτων πρακτικής άσκησης (βλ. άρθρο 3.14α).
Ευρωπαϊκό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (τουλάχιστον 12 ώρες)
Πόσοι ασκούμενοι γίνονται δεκτοί για κατάρτιση; Αναπροσαρμόζονται ετησίως οι αριθμοί των ασκουμένων και από ποιον;
Ολοκλήρωση της αρχικής κατάρτισης και διαδικασία απόκτησης άδειας
Η αρχική κατάρτιση ολοκληρώνεται με τελική εξέταση; Πώς οργανώνεται; Ποιος είναι υπεύθυνος για τις εξετάσεις;
Βλ. απάντηση της ερώτησης 3.8.
Μετά την ολοκλήρωση της εξέτασης CAPA και την εκπλήρωση των υποχρεώσεων πρακτικής άσκησης σύμφωνα με τον κώδικα δεοντολογίας, ο ασκούμενος υποβάλλει αίτηση στο συμβούλιο του δικηγορικού συλλόγου του για εγγραφή στο συμβούλιο του δικηγορικού συλλόγου.
Υπάρχει περαιτέρω διαδικασία πρόσληψης για την απόκτηση της ιδιότητας του δικηγόρου μετά την ολοκλήρωση της αρχικής κατάρτισης;
/