Ogólny opis
Czy organizuje się szkolenie wstępne, a jeżeli tak – czy jest ono obowiązkowe?
Tak, aby zostać zarejestrowanym w izbie adwokackiej, aplikant musi odbyć szkolenie zawodowe i zdać egzamin zorganizowany zgodnie z kodeksem etyki (zob. poniżej).
Czy aplikantów dzieli się wg wykonywanego w przyszłości zawodu (np. prawnicy wewnętrzni i zewnętrzni)?
Odpowiedzi na zadane pytania dotyczą jedynie kształcenia wstępnego adwokatów.
Które podmioty są odpowiedzialne za organizację szkolenia wstępnego?
Wstępne szkolenie zawodowe adwokatów organizują ośrodki szkolenia zawodowego (więcej informacji na ten temat przedstawiono poniżej).
Jaka jest podstawa prawna szkolenia wstępnego?
Kodeks postępowania adwokatów – art. 3.14 i nast.
Kodeks postępowania cywilnego – art. 434.
Dostęp do szkolenia wstępnego
Jakie są warunki dostępu do szkolenia wstępnego?
Warunki dostępu do zawodu adwokata:
Tytuł adwokata i wykonywanie tego zawodu są zastrzeżone wyłącznie dla osób, które są obywatelami Belgii lub innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, posiadają tytuł doktora lub magistra prawa, złożyły przysięgę, o której mowa w art. 429, i są wpisane na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich (art. 428 kodeksu postępowania cywilnego).
W odniesieniu do szkolenia wstępnego:
Aby zostać zarejestrowanym w izbie adwokackiej, aplikant musi wziąć udział w szkoleniach zawodowych i zdać egzamin zorganizowany zgodnie z kodeksem etyki (art. 3.14 kodeksu etyki adwokackiej).
Jak wygląda proces rekrutacji? Jeżeli nabór jest konkurencyjny – kto go przeprowadza?
Nie dotyczy.
Czy dostęp do szkolenia można uzyskać w inny sposób?
Nie.
Jedyny wyjątek przewidziano w dyrektywie 98/5/WE z dnia 17 lutego 1998 r. (dla adwokatów praktykujących w Belgii, którzy uzyskali kwalifikacje w innym państwie członkowskim).
Forma i treść szkolenia wstępnego
Ile trwa szkolenie wstępne i kiedy się je przeprowadza?
W celu zarejestrowania się w izbie adwokackiej konieczne jest, z zastrzeżeniem stosowania art. 428a § 2, ukończenie trzyletniego stażu (art. 434 kodeksu postępowania cywilnego).
Zob. art. 3.14 i nast. kodeksu etyki w odniesieniu do zakresu nauki w poszczególnych latach szkolenia (kursy, sprawdziany, obowiązki szkoleniowe).
Jak przebiega szkolenie wstępne?
Szkolenia organizowane są wewnętrznie zgodnie z art. 3.23 kodeksu etyki.
Wstępne szkolenie zawodowe w zakresie prawa organizują ośrodki szkolenia zawodowego. Utworzono cztery takie ośrodki dla następujących izb adwokackich: Bruksela; Namur-Dinant-Luksemburg; Charleroi-Mons-Brabant Wallon-Tournai; Liège-Eupen-Huy-Verviers.
Dyrektor Ośrodka Szkoleń Zawodowych organizuje i koordynuje kursy i sprawdziany w ramach kształcenia zawodowego w dziedzinie prawa.
Kto prowadzi szkolenie wstępne?
Wykładowcy są prawnikami wpisanymi na listę adwokatów izby adwokackiej, zarejestrowanymi w jednej z Rad Adwokackich podlegających jurysdykcji Ośrodka Szkolenia Zawodowego. Nauczają na zasadzie dobrowolności i czasami pracują w parach z sędziami specjalizującymi się w danym zagadnieniu.
W związku z tym oprócz wykonywania zawodu adwokata pracują oni również jako wykładowcy.
Szkolenia opracowują ośrodki szkolenia zawodowego.
Jakie są treść i cele szkolenia wstępnego?
Pierwszy rok stażu (art. 3.14 kodeksu etyki)
Kurs oraz, o ile nie przewidziano inaczej, egzamin składa się z 84-godzinnego programu obejmującego następujące przedmioty:
1. etyka (16 godzin),
2. postępowanie cywilne – praktyka (16 godzin),
3. postępowanie karne – praktyka, w tym obrona osób pozbawionych wolności lub przesłuchiwanych przez policję, prokuraturę lub sędziego śledczego (16 godzin),
4. postępowanie administracyjne – praktyka (8 godzin),
5. pomoc prawna (8 godzin),
6. prawo podatkowe i zobowiązania w zakresie zabezpieczenia społecznego wynikające z kodeksu prawa gospodarczego oraz zapobieganie praniu pieniędzy (8 godzin),
7. alternatywne metody rozwiązywania sporów (8 godzin),
8. narzędzia informatyczne dostępne dla adwokatów (4 godziny).
Drugi i trzeci rok stażu (art. 3.14a kodeksu etyki)
Aplikant, który uzyskał świadectwo kwalifikacji do wykonywania zawodu adwokata zgodnie z art. 3.16 ust. 1, musi w trakcie drugiego i trzeciego roku aplikacji uczestniczyć w praktycznych szkoleniach zawodowych z następujących dziedzin prawa:
1. etyka (co najmniej 12 godzin),
2. prawo europejskie, w tym europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (co najmniej 12 godzin),
3. jeden lub kilka przedmiotów wybranych spośród następujących opcji (w wymiarze co najmniej 24 godzin):
- prawa osób młodych (co najmniej 8 godzin),
- tymczasowe zarządzanie majątkiem i osobami (co najmniej 8 godzin),
- prawa cudzoziemców (co najmniej 8 godzin),
- szczegółowe przepisy prawa karnego, w tym wykonywanie kar i sąd penitencjarny (co najmniej 8 godzin),
- prawo upadłościowe (osoby fizyczne i prawne) (co najmniej 8 godzin),
- prawo do zajęcia i przymusowej egzekucji (co najmniej 8 godzin), prawo rodzinne (co najmniej 8 godzin),
- analiza bilansów i rocznych sprawozdań finansowych (co najmniej 8 godzin),
- odpowiedzialność za uszczerbek na zdrowiu i prawo do odszkodowania, w tym fundusz kompensacyjny dla ofiar przestępstw umyślnych (co najmniej 16 godzin),
- prawo pracy i zabezpieczenia społecznego (co najmniej 16 godzin).
Aplikanci muszą również uczestniczyć, przez co najmniej cztery dni, w jednym lub kilku seminariach poświęconych w szczególności komunikacji pisemnej, komunikacji ustnej, komunikacji medialnej, rzecznictwa, prowadzenia spotkań i negocjacji, prawa współpracy, mediacji, mediacji prawnej itp.
Można także uznać niektóre specjalne kursy szkoleniowe organizowane przez ośrodki szkolenia zawodowego, które umożliwiają aplikantom obserwowanie pracy przedstawiciela innego zawodu.
Kto opracowuje program szkolenia wstępnego?
Art. 3.24 kodeksu etyki:
Bez uszczerbku dla uprawnień Ordre des barreaux francophones et germanophone (OBFG) do podejmowania inicjatyw, które izba ta uzna za przydatne w celu ujednolicenia wymogów i treści szkolenia wstępnego, każdy ośrodek szkolenia zawodowego ustala cele i treść wstępnego szkolenia zawodowego, jak również wszelkie zasady proceduralne, po konsultacji z zarządem OBFG oraz, w przypadku gdy dany ośrodek szkolenia zawodowego jest wspólny dla więcej niż jednej izby adwokackiej – z izbami adwokackimi będącymi członkami OBFG. Ośrodek szkolenia zawodowego decyduje, jakie dodatkowe tematy zaproponować aplikantom i może uczynić je obowiązkowymi.
Jaką metodykę stosuje się w ramach szkolenia wstępnego?
Zob. odpowiedź na pytanie „Jakie są treści i cele szkolenia wstępnego?” powyżej.
Jakie są praktyczne wymogi wobec aplikantów?
Zob. odpowiedź na pytanie „Jakie są treści i cele szkolenia wstępnego?” powyżej.
Jak oceniani są aplikanci? Jak często i przez kogo?
Pierwszy rok stażu:
art. 3.16:
Podczas pierwszej sesji egzaminacyjnej po ukończeniu kursu aplikant musi przystąpić do egzaminu (po zdaniu którego otrzymuje świadectwo kwalifikacji do wykonywania zawodu adwokata), składającego się z pytania pisemnego dotyczącego następujących zagadnień: postępowanie cywilne, postępowanie karne, postępowanie administracyjne, organizacja kancelarii adwokackiej i obowiązków podatkowych, pomoc prawna, oraz pytania ustnego dotyczącego etyki zawodowej.
oraz art. 3.18:
Egzaminy pisemne, o których mowa w art. 3.16 ust. 1 i art. 3.17 ust. 1, są organizowane wspólnie przez ośrodki szkolenia zawodowego. Każdy ośrodek szkolenia zawodowego organizuje ustny egzamin dotyczący zagadnień etycznych na podstawie panelu pytań opracowanego przez O.B.F.G. pod kierownictwem dyrektora O.B.F.G. odpowiedzialnego za kwestie etyczne.
Jeżeli chodzi o punktację:
Aplikant, który uzyskał co najmniej 10 na 20 punktów ze wszystkich przedmiotów, otrzymuje świadectwo kwalifikacji do wykonywania zawodu adwokata. Komisja konkursowa może również przyznać świadectwo aplikantowi, który uzyskał wynik 10 na 20 punktów z co najmniej pięciu przedmiotów i średnio 50 % punktów ze wszystkich przedmiotów.
Drugi i trzeci rok stażu:
Por. art. 3.14a:
- kurs,
- seminaria.
Uczestnictwo w kursach i seminariach jest dla aplikantów obowiązkowe.
Czy część szkolenia współorganizują przedstawiciele innych zawodów prawniczych? Jeżeli tak: jak się to odbywa?
Art. 3.2 kodeksu etyki:
Okres stażu odbytego za granicą w kancelarii prawnej, w przedsiębiorstwie zatrudniającym prawnika wewnętrznego lub w charakterze sekretarza prawnego w sądzie międzynarodowym można zaliczyć na poczet stażu, z zastrzeżeniem następujących trzech warunków:
- aplikant musi odbyć roczny staż i w tym okresie wypełniać swoje obowiązki;
- aplikant musi uzyskać uprzednią zgodę jednostki oddelegowującej;
- aplikant musi przedstawić jednostce oddelegowującej szczegółowe sprawozdanie ze swojej działalności w danym okresie.
Sprawozdanie to musi zostać zatwierdzone przez opiekuna lub opiekunów stażu, prawnika wewnętrznego, u którego aplikant odbył staż, lub przez sędziego pokoju, przy którym pełnił funkcję sekretarza prawnego.
Przepis ten jest obecnie poddawany przeglądowi w celu ewentualnego rozszerzenia możliwości oddelegowania.
Jak wygląda szkolenie z zakresu prawa UE i umiejętności językowych oraz jakie są europejskie elementy szkolenia wstępnego (na przykład udział w działaniach CCBE lub ELF)?
Zagadnienia te omawia się w trakcie drugiego roku stażu (zob. art. 3 ust. 14a):
prawo europejskie, w tym europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (co najmniej 12 godzin).
Ilu aplikantów przyjmuje się na szkolenie wstępne? Czy corocznie dostosowuje się ich liczbę, a jeżeli tak – kto za to odpowiada?
Zakończenie szkolenia wstępnego i zdobywanie kwalifikacji
Czy szkolenie wstępne kończy się egzaminem końcowym? Jak przebiega taki egzamin? Kto go organizuje?
Zob. odpowiedź na pytanie 3.8.
Po zdaniu egzaminu CAPA i odbyciu stażu zgodnie z kodeksem etyki aplikant zwraca się do swojej Rady Adwokackiej o przyjęcie do Izby Adwokackiej.
Czy osoby, które ukończyły szkolenie wstępne podlegają dalszemu procesowi rekrutacji na stanowiska prawnicze?
Nie dotyczy.