Algemene omschrijving
Wordt een basisopleiding aangeboden, en zo ja, is deze verplicht?
Ja, om bij een Orde van advocaten te worden ingeschreven, moet een stagiair-advocaat een beroepsopleiding volgen en slagen voor het examen overeenkomstig de Gedragscode (zie hieronder).
Wordt in de basisopleiding onderscheid gemaakt tussen categorieën stagiairs, bv. voor juristen in loondienst en zelfstandige advocaten?
Op dit moment is er alleen sprake van een basisopleiding voor zelfstandige advocaten.
Welke entiteiten zijn verantwoordelijk voor het organiseren van de basisopleiding?
De basisopleiding voor advocaten wordt georganiseerd door de beroepsopleidingscentra (zie hieronder voor meer details).
Wat is de wettelijke basis voor de basisopleiding?
Gedragscode van de advocaat — artikelen 3.14 e.v.
Gerechtelijk Wetboek — artikel 434.
Toegang tot de basisopleiding
Zijn er voorwaarden voor toegang tot de opleiding?
Voorwaarden voor toegang tot het beroep van advocaat:
“Niemand kan de titel van advocaat voeren of het beroep van advocaat uitoefenen indien hij: 1° niet in het bezit is van het Belgische diploma van doctor, licentiaat of master in de rechten; 2° niet de eed heeft afgelegd bedoeld in artikel 429 en; 3° niet is ingeschreven op het tableau van de Orde of op de lijst van de stagiairs” (artikel 428 Gerechtelijk Wetboek)
Wat de basisopleiding betreft:
“Om bij een Orde van advocaten te worden ingeschreven, moet de stagiair een beroepsopleiding volgen en het overeenkomstig de Gedragscode georganiseerde examen met goed gevolg hebben afgelegd” (artikel 3.14 van de Gedragscode van de advocaat).
Wat is de belangrijkste aanwervingsprocedure? Indien deze bestaat uit een vergelijkend onderzoek, wie organiseert dit dan?
/
Zijn er alternatieve trajecten om te worden toegelaten, naast de opleiding?
Nee.
De enige uitzondering is Richtlijn 98/5/EG van 17 februari 1998 (voor advocaten die in België werkzaam zijn en in een andere lidstaat de beroepskwalificatie hebben verworven).
Vorm en inhoud van de basisopleiding
Wat is de duur en het tijdpad van de opleiding?
“Om op het tableau van de Orde te worden ingeschreven, moeten, onder voorbehoud van de toepassing van artikel 428bis, tweede lid, drie jaar stage worden verricht […]” (artikel 434 Gerechtelijk Wetboek).
Zie artikel 3.14 e.v. van de Gedragscode voor de inhoud van de opleidingsjaren (opleidingsonderdelen, examens, opleidingsverplichtingen).
Hoe wordt de opleiding georganiseerd?
De opleiding wordt intern georganiseerd overeenkomstig artikel 3.23 van de Gedragscode.
De juridische basisopleiding wordt georganiseerd door de beroepsopleidingscentra. Er zijn vier beroepsopleidingscentra, bestaande uit de volgende Orden van advocaten: Brussel; Namen-Dinant-Luxemburg; Charleroi-Mons-Waals-Brabant-Doornik; Luik-Eupen-Hoei-Verviers.
De directeur van het opleidingscentrum organiseert en coördineert de juridische beroepsopleidingen en -examens.
Wie fungeren als opleiders?
De docenten zijn advocaten die zijn ingeschreven bij de Orde van advocaten of bij een van de Orden van advocaten die onder de bevoegdheid van het beroepsopleidingscentrum vallen. Zij geven op vrijwillige basis les en werken soms samen met rechters die gespecialiseerd zijn in het onderwezen onderwerp.
Zij zijn dus opleiders naast hun beroep van advocaat.
De beroepsopleidingscentra organiseren deze onderwerpen.
Wat zijn de inhoud en doelstellingen van de basisopleiding?
Eerste stagejaar (artikel 3.14 van de Gedragscode)
De opleiding en, tenzij uitdrukkelijk anders bepaald, het examen, bestaan uit een programma van 84 uur dat de volgende onderwerpen omvat:
1° deontologie (16 uur),
2° burgerlijk procesrecht in de praktijk (16 uur),
3° strafvordering in de praktijk, met inbegrip van de verdediging van personen die van hun vrijheid zijn beroofd of worden verhoord door de politie, het openbaar ministerie of een onderzoeksrechter (16 uur),
4° de bestuursrechtelijke procedure in de praktijk (8 uur),
5° rechtsbijstand (8 uur),
6° belasting- en socialezekerheidsverplichtingen die voortvloeien uit het Wetboek van economisch recht en gericht zijn op voorkoming van het witwassen van geld (8 uur),
7° alternatieve vormen van geschillenbeslechting (8 uur),
8° de IT-instrumenten die ter beschikking van advocaten worden gesteld (4 uur)
Tweede en derde stagejaar (artikel 3.14 bis van de Gedragscode)
Een stagiair die overeenkomstig artikel 3.16, lid 1, het bekwaamheidsattest voor het beroep van advocaat heeft behaald, moet gedurende het tweede en derde jaar van zijn stage een praktische beroepsopleiding volgen die betrekking heeft op:
1° deontologie (minimaal 12 uur),
2° Europees recht, met inbegrip van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (minimaal 12 uur),
3° minimaal 24 uur, een of meer niet-uitputtende vakken over een van de volgende thema’s:
- de rechten van jongeren (minimaal 8 uur),
- voorlopig bewind over goederen en personen (minimaal 8 uur),
- vreemdelingenrecht (minimaal 8 uur),
- verdiepend strafrecht, met inbegrip van de tenuitvoerlegging van straffen en de strafuitvoeringsrechtbank (minimaal 8 uur),
- insolventierecht (natuurlijke personen en rechtspersonen) (minimaal 8 uur),
- het recht betreffende inbeslagneming en gedwongen tenuitvoerlegging (minimaal 8 uur), familierecht (minimaal 8 uur),
- het lezen van balansen en jaarrekeningen (minimaal 8 uur),
- aansprakelijkheidsrecht en het recht op vergoeding bij letselschade, met inbegrip van het Fonds tot hulp aan de slachtoffers van opzettelijke gewelddaden (minimaal 16 uur),
- arbeids- en socialezekerheidswetgeving (minimaal 16 uur).
Daarnaast moeten zij minstens vier dagen deelnemen aan een of meer seminars die met name gewijd zijn aan schriftelijke communicatie, mondelinge communicatie, communicatie met betrekking tot de media, belangenbehartiging, bijeenkomsten, onderhandelingen, collaboratief recht, bemiddeling, advocaten en bemiddeling enz.
Bepaalde specifieke opleidingen die door de beroepsopleidingscentra worden georganiseerd om de stagiair in staat te stellen het werk van een ander beroep te volgen, kunnen door deze centra worden gelijkgesteld.
Wie stelt de programma’s voor de basisopleidingen op?
Artikel 3.24 van de Gedragscode
Onverminderd de bevoegdheden van de Ordre des barreaux francophones et germanophone (OBFG) tot het nemen van initiatieven die zij nuttig acht om de eisen en de inhoud van de basisopleiding te standaardiseren, stelt elk centrum voor beroepsopleiding de doelstellingen en de inhoud van de basisopleiding vast, alsmede het reglement van orde, na raadpleging van de raad van bestuur van de OBFG en, indien het beroepsopleidingscentrum meer dan één Orde van advocaten bestrijkt, de leden hiervan. Het centrum beslist over de aan de stagiair voorgestelde aanvullende onderwerpen en kan deze verplicht stellen.
Welke methode wordt voor de opleiding gebruikt?
Zie het antwoord op de vraag “Wat zijn de inhoud en doelstellingen van de basisopleiding?”.
Welke praktische elementen van de opleiding zijn van toepassing op de stagiairs?
Zie het antwoord op de vraag “Wat zijn de inhoud en doelstellingen van de basisopleiding?”.
Hoe worden stagiairs geëvalueerd/beoordeeld? Hoe vaak en door wie?
Eerste jaar van de stage:
Zie artikel 3.16:
“Tijdens de eerste sessie na afloop van de opleiding moet de stagiair het examen afleggen (= bewijs van bekwaamheid voor het beroep van advocaat), bestaande uit een schriftelijke vraag over de volgende onderwerpen (burgerlijk procesrecht, strafvordering, bestuursrechtelijke procedure, de structuur van het kabinet en fiscale verplichtingen, rechtsbijstand) en een mondelinge vraag over het opleidingsonderdeel deontologie.”
+ artikel 3.18:
“De in de artikelen 3.16, punt 1, en 3.17, punt 1, bedoelde schriftelijke examens worden gezamenlijk georganiseerd door de beroepsopleidingscentra. De mondelinge toets deontologie wordt door elk centrum voor beroepsopleiding georganiseerd op basis van een reeks vragen die door de OBFG wordt opgesteld onder leiding van de directeur van de OBFG die verantwoordelijk is voor deontologie.”
Wat het puntentotaal betreft:
Een stagiair die voor alle vakken minstens 10 van de 20 punten heeft behaald, ontvangt het bekwaamheidsattest voor het beroep van advocaat. Dit attest kan ook door het selectiecomité worden afgegeven indien de stagiair voor vijf vakken minstens 10 van de 20 punten heeft behaald en gemiddeld 50 % van de punten voor alle vakken.
Tweede en derde jaar stage:
Overeenkomstig artikel 3.14 bis
- opleidingsonderdeel
- seminars
Deelname aan opleidingsonderdelen en seminars is verplicht in het kader van de stage.
Worden er opleidingsactiviteiten uitgevoerd in samenwerking met andere beoefenaars van juridische beroepen? Zo ja: hoe werkt dat?
Artikel 3.2 van de Gedragscode
Een in het buitenland vervulde stage bij een advocatenkantoor, bij een onderneming met een bedrijfsjurist of als referendaris van een internationaal gerecht, kan voor de duur van de stage in aanmerking worden genomen, mits aan de volgende drie voorwaarden is voldaan:
- de stagiair moet een stage van één jaar hebben voltooid en gedurende die periode aan zijn verplichtingen hebben voldaan;
- de stagiair moet vooraf toestemming van de stafhouder hebben verkregen;
- de stagiair moet de stafhouder een gedetailleerd verslag hebben verstrekt over zijn activiteiten in de betreffende periode.
Dit rapport moet worden goedgekeurd door zijn stagemeester(s), door de bedrijfsjurist bij wie hij zijn stage heeft gelopen, of door de rechter die hij als referendaris heeft bijgestaan.
Deze bepaling wordt momenteel herzien met het oog op een eventuele uitbreiding van de detacheringsmogelijkheden.
Wat zijn de specifieke kenmerken van opleidingen op het gebied van EU-recht, taalvaardigheidstraining en de Europese componenten van de basisopleiding, bijvoorbeeld deelname aan CCBE- of ELF-activiteiten?
Een tweede stagejaar (zie artikel 3, lid 14 bis).
Europees recht, met inbegrip van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (minimaal 12 uur)
Hoeveel stagiairs worden toegelaten tot de opleiding? Wordt het aantal stagiairs jaarlijks bijgesteld en door wie?
Afsluiting van de basisopleiding en kwalificatieprocedure
Wordt de basisopleiding afgesloten met een eindexamen? Hoe is dit georganiseerd? Wie is verantwoordelijk voor het examen?
Zie het antwoord op vraag 3.8.
Nadat de stagiair de bekwaamheidsproef heeft afgelegd en zijn stageverplichtingen overeenkomstig de Gedragscode heeft vervuld, vraagt de stagiair zijn balie om toelating tot de balie.
Is er een aanvullende aanwervingsprocedure om advocaat te worden na afloop van de basisopleiding?
/