Γενική περιγραφή
Το αυστριακό δικαστικό σώμα είναι υπεύθυνο για την αρχική κατάρτιση των τακτικών δικαστών και εισαγγελέων. Η ακόλουθη εξήγηση αναφέρεται μόνο σε αυτές τις ομάδες επαγγελματιών του νομικού κλάδου.
Το αρχικό στάδιο κατάρτισης των δικαστών και των εισαγγελέων στην Αυστρία είναι υποχρεωτικό, και διοργανώνεται και διεξάγεται από τους προέδρους των τεσσάρων ανώτερων περιφερειακών δικαστηρίων (της Βιέννης, του Γκρατς, του Λιντς και του Ίνσμπρουκ). Στην Αυστρία, σε αντίθεση με ορισμένες άλλες χώρες, δεν υπάρχει Σχολή ή Ακαδημία Δικαστών, αλλά περισσότερο μια προσέγγιση αποκεντρωμένης κατάρτισης.
Οι ασκούμενοι δικαστές και εισαγγελείς παρακολουθούν την ίδια 4ετή αρχική κατάρτιση· δεν υπάρχει εξειδίκευση κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου.
Τα βασικά στοιχεία της αρχικής κατάρτισης καθορίζονται με τον νόμο για την υπηρεσία δικαστών και εισαγγελέων και τον κανονισμό για την κατάρτιση των ασκούμενων δικαστών.
Ο ειδικός σχεδιασμός και το περιεχόμενο της αρχικής κατάρτισης καθορίζονται από τους προέδρους των τεσσάρων ανώτερων περιφερειακών δικαστηρίων.
Την 1η Ιουλίου 2021 υπήρχαν 180 ασκούμενοι δικαστές και εισαγγελείς.
Πρόσβαση στην αρχική κατάρτιση
Μετά την αποφοίτησή του από τη νομική σχολή, κάθε πτυχιούχος δικαιούται να συμμετάσχει σε επτάμηνη «πρακτική άσκηση σε δικαστήριο», η οποία αποτελεί νομική προϋπόθεση για την άσκηση ενός «κλασικού» νομικού επαγγέλματος (δηλαδή του δικαστή, του εισαγγελέα, του δικηγόρου και του συμβολαιογράφου). Κατά την υποβολή αίτησης για πρακτική άσκηση σε δικαστήριο, οι υποψήφιοι υποχρεούνται να δηλώσουν αν επιθυμούν να γίνουν δεκτοί στην προπαρασκευαστική άσκηση για τους δικαστικούς λειτουργούς (δηλαδή για να γίνουν δικαστές ή εισαγγελείς). Η αναδρομική δήλωση είναι δυνατή υπό ορισμένες περιστάσεις.
Η διαδικασία επιλογής για να γίνουν δεκτοί στην προπαρασκευαστική άσκηση οι δικαστικοί λειτουργοί διεξάγεται από το αρμόδιο ανώτερο περιφερειακό δικαστήριο, με βάση τον τόπο κατοικίας του υποψηφίου.
Η πρακτική άσκηση σε δικαστήριο συνίσταται σε διορισμούς διάρκειας δύο έως τριών μηνών σε διάφορα τακτικά δικαστήρια που εκδικάζουν υποθέσεις αστικού και ποινικού δικαίου.
Μετά τον πρώτο διορισμό, κάθε υποψήφιος πρέπει να συμμετάσχει σε εξέταση ενώπιον του προέδρου του αρμόδιου περιφερειακού δικαστηρίου, η οποία καλύπτει τα αντικείμενα του προηγούμενου διορισμού. Εάν ο υποψήφιος επιτύχει στην εξέταση, δικαιούται να συμμετάσχει στον επόμενο γύρο της διαδικασίας επιλογής.
Ο δεύτερος γύρος συνίσταται σε δύο γραπτές εξετάσεις αστικού και ποινικού δικαίου, κατά τις οποίες οι υποψήφιοι πρέπει να συντάξουν δικαστική απόφαση βάσει πραγματικής δικογραφίας. Η διάρκεια αυτών των εξετάσεων είναι πέντε ώρες η καθεμία. Τα σχέδια αποφάσεων αξιολογούνται από δικαστές ή εισαγγελείς που συμμετείχαν στην αρχική κατάρτιση.
Οι υποψήφιοι οι οποίοι επιτυγχάνουν στον δεύτερο γύρο προχωρούν στον τρίτο γύρο, ο οποίος αποτελείται από τέσσερις προφορικές εξετάσεις (αστικό δίκαιο, πολιτική δικονομία, ποινικό δίκαιο, ποινική δικονομία) επίσης ενώπιον των δικαστών που συμμετείχαν στην αρχική κατάρτιση.
Όλοι οι υποψήφιοι οι οποίοι επέτυχαν στους προηγούμενους γύρους επιλογής καλούνται σε συνέντευξη ενώπιον του προέδρου του αρμόδιου ανώτατου περιφερειακού δικαστηρίου, καθώς και εκπροσώπου της ανώτερης εισαγγελίας και της Ένωσης Αυστριακών Δικαστών.
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του ανώτατου περιφερειακού δικαστηρίου προτείνει τους επιλεγέντες υποψηφίους στο Ομοσπονδιακό Υπουργείο Δικαιοσύνης, με βάση τα αποτελέσματα των γύρων επιλογής, καθώς και τις τυποποιημένες γραπτές αξιολογήσεις που συντάχθηκαν από τους δικαστές οι οποίοι ήταν αρμόδιοι για την κατάρτιση κατά τη διάρκεια των διορισμών σε δικαστήριο.
Τέλος, το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Δικαιοσύνης καλεί τους προτεινόμενους υποψηφίους σε τελική συνέντευξη.
Στη συνέχεια, ο ομοσπονδιακός υπουργός Δικαιοσύνης διορίζει τους επιλεγέντες υποψηφίους ως ασκούμενους δικαστές και εισαγγελείς.
Όλες οι εξετάσεις και οι συνεντεύξεις που αναφέρονται ανωτέρω μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο μία φορά· όλη η διαδικασία επιλογής διαρκεί περίπου 14 μήνες.
Όταν είναι αναγκαίο, πλήρως καταρτισμένοι δικηγόροι καλούνται να υποβάλουν αίτηση για ανοικτή θέση ασκούμενου δικαστή. Οι εν λόγω δικηγόροι πρέπει να συμμετάσχουν σε στάδιο προσαρμοσμένης αρχικής κατάρτισης και σε συμπληρωματικές εξετάσεις.
Μορφή και περιεχόμενο της αρχικής κατάρτισης
Το αρχικό στάδιο τετραετούς κατάρτισης ακολουθεί μια προσέγγιση κατάρτισης στο πλαίσιο της εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι οι ασκούμενοι δικαστές και εισαγγελείς διορίζονται σε δικαστήριο ή εισαγγελία ανά πάσα στιγμή της αρχικής τους κατάρτισης.
Κύριο καθήκον τους είναι να επικουρούν τον αντίστοιχο δικαστή ή εισαγγελέα κατάρτισης συντάσσοντας δικαστικές αποφάσεις, διεξάγοντας ακροαματικές διαδικασίες, εκπροσωπώντας την εισαγγελία κατά τη διάρκεια δικών κ.λπ., υπό την εποπτεία του αντίστοιχου δικαστή ή εισαγγελέα κατάρτισης.
Οι εν λόγω διορισμοί διαρκούν δύο έως τέσσερις μήνες ο καθένας και καλύπτουν δικαστήρια όλων των βαθμών δικαιοδοσίας (δηλαδή τοπικά δικαστήρια, περιφερειακά δικαστήρια, ανώτερα περιφερειακά δικαστήρια κ.λπ.), εισαγγελίες, αλλά και δικηγορικές εταιρείες.
Εκτός από τους εν λόγω διορισμούς σε δικαστήρια, όλοι οι ασκούμενοι δικαστές και εισαγγελείς διορίζονται για δύο εβδομάδες σε οργάνωση προστασίας θυμάτων, καθώς και για τρεις εβδομάδες σε σωφρονιστικό κατάστημα.
Επιπλέον, όλοι οι ασκούμενοι δικαστές και εισαγγελείς ολοκληρώνουν θεωρητικά μαθήματα που καλύπτουν το αστικό δίκαιο, το ποινικό δίκαιο, το οικογενειακό δίκαιο, το δίκαιο της ΕΕ, το διοικητικό και το συνταγματικό δίκαιο, τις δικαστικές και ψηφιακές δεξιότητες κ.λπ.
Επιπλέον, κάθε ασκούμενος δικαστής και εισαγγελέας πρέπει να ολοκληρώσει προγράμματα σπουδών για τα ανθρώπινα και θεμελιώδη δικαιώματα, καθώς και για την ιστορία της δικαιοσύνης της Αυστρίας.
Τα θεωρητικά μαθήματα αποτελούνται από παρουσιάσεις, εργασίες σε ομάδες, εργαστήρια κ.λπ. Σε νομικά αντικείμενα, ως εκπαιδευτές χρησιμοποιούνται κυρίως δικαστές και εισαγγελείς. Για την κατάρτιση σε μη τεχνικές δεξιότητες, το αυστριακό δικαστικό σώμα βασίζεται κυρίως σε εμπειρογνώμονες του αντίστοιχου κλάδου.
Εκτός από το εθνικό πρόγραμμα κατάρτισης, οι ασκούμενοι δικαστές και εισαγγελείς καλούνται και ενθαρρύνονται να συμμετέχουν σε διεθνείς δραστηριότητες κατάρτισης, όπως αυτές που παρέχονται από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Κατάρτισης Δικαστικών (ΕΔΚΔ) και από την Ακαδημία Ευρωπαϊκού Δικαίου (ERA).
Τερματισμός της διαδικασίας αρχικής κατάρτισης και απόκτησης προσόντων
Η τελική εξέταση πραγματοποιείται κατά τους τελευταίους τέσσερις μήνες του σταδίου αρχικής κατάρτισης (άρθρο 20 του RStDG, βλ. σύνδεσμο στην ενότητα της γενικής περιγραφής). Αποτελείται από δύο γραπτές εξετάσεις (αστικού και ποινικού δικαίου), κατά τις οποίες ο ασκούμενος πρέπει να συντάξει μία απόφαση βάσει πραγματικών δικογραφιών κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος δέκα ωρών. Επιπλέον, η τελική εξέταση συνίσταται σε προφορική εξέταση ενώπιον επιτροπής, η οποία αποτελείται από τέσσερις δικαστές / εισαγγελείς (ένας από τους οποίους είναι ο πρόεδρος του αρμόδιου ανώτερου περιφερειακού δικαστηρίου) και έναν δικηγόρο. Η προφορική εξέταση καλύπτει το ποινικό δίκαιο, την ποινική δικονομία, το αστικό δίκαιο, την πολιτική δικονομία, το εμπορικό δίκαιο, το συνταγματικό δίκαιο, τα ανθρώπινα και θεμελιώδη δικαιώματα, τα βασικά στοιχεία του διοικητικού δικαίου, τη διεξαγωγή ακροάσεων, το υπαλληλικό δίκαιο και το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η προφορική εξέταση δεν είναι δημόσια και διαρκεί τουλάχιστον δύο ώρες. Η εξέταση μπορεί να επαναληφθεί μία φορά.
Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των τελικών εξετάσεων και την τετραετή αρχική κατάρτιση, ο ασκούμενος δικαστικός λειτουργός μπορεί να διοριστεί ως δικαστής ή εισαγγελέας. Για τον σκοπό αυτόν, ο ασκούμενος πρέπει να υποβάλει αίτηση για ανοικτή θέση. Όλοι οι υποψήφιοι βαθμολογούνται από μία ή δύο επιτροπές (ανάλογα με τη θέση για την οποία έχουν υποβάλει αίτηση), που αποτελούνται από δικαστές εκλεγμένους από τους συναδέλφους τους, ανάλογα με την καταλληλότητά τους για τις αντίστοιχες θέσεις. Η επιτροπή υποβάλλει στον ομοσπονδιακό υπουργό Δικαιοσύνης κατάλογο με σειρά κατάταξης τριών υποψηφίων ανά ανοικτή θέση, ο οποίος διορίζει τον δικαστή ή τον εισαγγελέα σύμφωνα με τον εν λόγω κατάλογο.