Γενική περιγραφή
Η αρχική κατάρτιση των δικαστών χαμηλότερης βαθμίδας, των εισαγγελέων χαμηλότερης βαθμίδας και των ανακριτών χαμηλότερης βαθμίδας είναι υποχρεωτική σύμφωνα με το άρθρο 249 παράγραφος 1 σημείο 1 και το άρθρο 258 του νόμου για το δικαστικό σύστημα. Οι ασκούμενοι παρακολουθούν προγράμματα σπουδών, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με τα επαγγέλματα για τα οποία προετοιμάζονται: δικαστές χαμηλότερης βαθμίδας, εισαγγελείς χαμηλότερης βαθμίδας και ανακριτές χαμηλότερης βαθμίδας. Το καθεστώς των υποψηφίων για τη θέση δικαστή χαμηλότερης βαθμίδας, εισαγγελέα χαμηλότερης βαθμίδας και ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας ρυθμίζεται από τους κανόνες για την κατάρτιση των υποψηφίων για τη θέση δικαστή, εισαγγελέα και ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας. Ο αριθμός των ασκουμένων αλλάζει ετησίως και καθορίζεται από τις κενές θέσεις, οι οποίες ορίζονται από το αντίστοιχο τμήμα του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (ΑΔΣ).
Το Εθνικό Ινστιτούτο Δικαστών (ΕΙΔ) διενεργεί επίσης υποχρεωτική κατάρτιση για τους δικαστές και τους εισαγγελείς των περιφερειακών και των επαρχιακών δικαστηρίων και για τους διοικητικούς δικαστές που διορίζονται με κεντρικό διαγωνισμό για αρχικούς διορισμούς, σύμφωνα με το άρθρο 249 παράγραφος 1 σημείο 2 του νόμου για το δικαστικό σύστημα. Κατά το πρώτο έτος μετά την ανάληψη των καθηκόντων τους απαιτείται υποχρεωτική εισαγωγική κατάρτιση (άρθρο 259 του νόμου για το δικαστικό σύστημα). Τα προγράμματα κατάρτισης διαφοροποιούνται ανάλογα με τα καθήκοντα των δικαστικών λειτουργών (δικαστές, διοικητικοί δικαστές, εισαγγελείς, ανακριτές) και το επίπεδο αρμοδιότητας (περιφερειακό, επαρχιακό).
Αρχική και εισαγωγική κατάρτιση (στα αγγλικά και στα βουλγαρικά)
Νόμος για το δικαστικό σύστημα (στα αγγλικά και στα βουλγαρικά)
Εσωτερικός κανονισμός οργάνωσης και διαδικασίας της δραστηριότητας κατάρτισης του Ινστιτούτου (στα βουλγαρικά)
Κανόνες για την κατάρτιση των υποψηφίων για τη θέση δικαστή, εισαγγελέα και ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας (στα βουλγαρικά)
Η κατάρτιση των δικηγόρων πραγματοποιείται από το κέντρο κατάρτισης δικηγόρων «Krustiu Tsonchev».
Πρόσβαση στην αρχική κατάρτιση
Η κύρια οδός για την πρόσληψη στο δικαστικό σώμα είναι το ινστιτούτο δικαστών, εισαγγελέων και ανακριτών χαμηλότερης βαθμίδας. Οι υποψήφιοι που επιθυμούν να γίνουν δικαστές χαμηλότερης βαθμίδας πρέπει να επιτύχουν σε κεντρικούς διαγωνισμούς που διοργανώνονται από το αντίστοιχο τμήμα του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (ΑΔΣ). Σύμφωνα με το άρθρο 176 παράγραφος 1 του νόμου για το δικαστικό σύστημα, το αντίστοιχο τμήμα του ΑΔΣ ανακοινώνει τον ετήσιο διαγωνισμό. Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι Βούλγαροι πολίτες· πρέπει να διαθέτουν πανεπιστημιακό πτυχίο νομικής και να έχουν αποκτήσει τη νομική επάρκεια με την ολοκλήρωση της πρακτικής άσκησης σύμφωνα με τον νόμο για το δικαστικό σύστημα, καθώς και να διαθέτουν τα απαιτούμενα ηθικά και επαγγελματικά προσόντα, σύμφωνα με τον κώδικα δεοντολογίας των δικαστικών λειτουργών της Βουλγαρίας.
Οι όροι, οι απαιτήσεις και η διοργάνωση των κεντρικών διαγωνισμών καθορίζονται στο τμήμα II του νόμου για το δικαστικό σύστημα. Σύμφωνα με το άρθρο 184 του νόμου για το δικαστικό σύστημα, ο διαγωνισμός συνίσταται σε γραπτή και προφορική εξέταση, η οποία βαθμολογείται σε κλίμακα 6 βαθμών. Η γραπτή εξέταση συνίσταται σε περιπτωσιολογική μελέτη, με την οποία αξιολογούνται οι γνώσεις και οι δεξιότητες του υποψηφίου. Αναπόσπαστο μέρος του διαγωνισμού είναι η εξέταση όσον αφορά το δίκαιο της ΕΕ και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η προφορική εξέταση συνίσταται σε συνέντευξη με τον υποψήφιο σχετικά με ζητήματα των αντίστοιχων νομικών τομέων, καθώς και σχετικά με ζητήματα του κώδικα δεοντολογίας των δικαστικών λειτουργών της Βουλγαρίας, σύμφωνα με συλλογή που έχει δημοσιευθεί εκ των προτέρων. Όσοι επιτυγχάνουν στις εξετάσεις καθίστανται υποψήφιοι για δικαστές, εισαγγελείς και ανακριτές χαμηλότερης βαθμίδας και πρέπει να ολοκληρώσουν την υποχρεωτική αρχική κατάρτιση διάρκειας 9 μηνών στο ΕΙΔ. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του κύκλου μαθημάτων αρχικής κατάρτισης, οι ασκούμενοι γίνονται δικαστές, εισαγγελείς και ανακριτές χαμηλότερης βαθμίδας και εργάζονται επί 2 έτη υπό την εποπτεία έμπειρου καθοδηγητή. Η πρακτική καθοδήγησης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κατάρτισης των δικαστών, εισαγγελέων και ανακριτών χαμηλότερης βαθμίδας. Οι καθοδηγητές λαμβάνουν ενδελεχή πρακτική κατάρτιση από το ΕΙΔ σχετικά με τον αποτελεσματικότερο τρόπο άσκησης του ρόλου τους.
Μια άλλη οδός πρόσληψης στο δικαστικό σώμα είναι η διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 178 παράγραφος 1 του νόμου για το δικαστικό σύστημα. Το αντίστοιχο τμήμα του ΑΔΣ ορίζει τις κενές θέσεις στα περιφερειακά δικαστήρια, στα επαρχιακά δικαστήρια, στις αντίστοιχες εισαγγελίες, στα διοικητικά δικαστήρια και στις ανακριτικές αρχές οι οποίες θα πληρωθούν με διαγωνισμό για αρχικό διορισμό. Ο αριθμός των κενών θέσεων καθορίζεται λαμβανομένων υπόψη των αναγκών της αντίστοιχης δικαστικής αρχής. Η επιλογή βασίζεται σε διαγωνισμό, συμπεριλαμβανομένης γραπτής και προφορικής εξέτασης (άρθρο 184 του νόμου για το δικαστικό σύστημα). Οι επιτυχόντες υποψήφιοι διορίζονται ως δικαστές, διοικητικοί δικαστές, εισαγγελείς και ανακριτές. Σε αντίθεση με τον διαγωνισμό για τους δικαστικούς λειτουργούς χαμηλότερης βαθμίδας, υπάρχει απαίτηση επαγγελματικής πείρας: 3 έτη για να γίνει κανείς δικαστικός λειτουργός σε περιφερειακό επίπεδο και 8 έτη για να γίνει κανείς επαρχιακός δικαστής, διοικητικός δικαστής, επαρχιακός εισαγγελέας ή ανακριτής. Κατά το πρώτο έτος μετά την ανάληψη των καθηκόντων τους οι διορισμένοι υποψήφιοι πρέπει να συμμετάσχουν σε υποχρεωτική εισαγωγική κατάρτιση (άρθρο 259 του νόμου για το δικαστικό σύστημα) στο ΕΙΔ. Σε αυτούς διορίζεται καθοδηγητής δικαστής ή εισαγγελέας σύμφωνα με το άρθρο 259 του νόμου για το δικαστικό σύστημα.
Νόμος για το δικαστικό σύστημα (στα αγγλικά)
Κώδικας δεοντολογίας των δικαστικών λειτουργών της Βουλγαρίας (στα αγγλικά και στα βουλγαρικά)
Μορφή και περιεχόμενο της αρχικής κατάρτισης
Η υποχρεωτική αρχική κατάρτιση των υποψήφιων δικαστικών λειτουργών χαμηλότερης βαθμίδας είναι εννέα μήνες σύμφωνα με το άρθρο 258 παράγραφος 1 του νόμου για το δικαστικό σύστημα.
Η εισαγωγική κατάρτιση σύμφωνα με το άρθρο 249 παράγραφος 1 σημείο 2 του νόμου για το δικαστικό σύστημα για νεοδιορισθέντες δικαστές, διοικητικούς δικαστές, εισαγγελείς και ανακριτές σε περιφερειακό και επαρχιακό επίπεδο, έχει μέση διάρκεια ενός μήνα και αποτελείται από διαδικτυακές ενότητες και διά ζώσης μαθήματα κατάρτισης.
Το συμβούλιο προγράμματος παρέχει στο ΕΙΔ συμβουλευτική υποστήριξη για την προετοιμασία και την επικαιροποίηση των προγραμμάτων κατάρτισης για την αρχική και την εισαγωγική κατάρτιση. Εγκρίνονται από το διοικητικό συμβούλιο του ΕΙΔ μετά από συντονισμό με το ΑΔΣ.
Στόχος των προγραμμάτων αρχικής και εισαγωγικής κατάρτισης είναι η ανάπτυξη ικανοτήτων που αφορούν πολλές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένων των νομικών επαγγελματικών δεξιοτήτων, της δικαστικής δεοντολογίας και των μη νομικών ικανοτήτων που σχετίζονται με την ευαισθητοποίηση σχετικά με το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό πλαίσιο. Η κατάρτιση στο δίκαιο της ΕΕ είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της κατανόησης από τους ασκουμένους του ρόλου του δικαίου της ΕΕ στα εθνικά νομικά συστήματα και στο κράτος δικαίου. Το ευρωπαϊκό δίκαιο ενσωματώνεται στο εθνικό πρόγραμμα κατάρτισης και παρέχεται σε αυτοτελείς ενότητες. Το ΕΙΔ επεξεργάστηκε ένα σύνολο πόρων αυτοδιδασκαλίας της ΕΕ σχετικά με το ευρωπαϊκό δίκαιο, οι οποίοι είναι προσβάσιμοι όλες τις ώρες της ημέρας και όλες τις ημέρες της εβδομάδας σε όλους τους εισερχόμενους στα δικαστικά επαγγέλματα:
- Εθνικά δικαστήρια και δίκαιο της ΕΕ
- Διαδικασίες του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
- Διοικητικά δικαστήρια και δίκαιο της ΕΕ
- Ευρωπαϊκή ιθαγένεια και εσωτερικές πολιτικές της ΕΕ
- Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις στην ΕΕ
- Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις στην ΕΕ
Ένας πόρος αυτοδιδασκαλίας νομικής γλώσσας στα αγγλικά διατίθεται επίσης στη διαδικτυακή πλατφόρμα κατάρτισης, ο οποίος αποτελείται από παρουσιάσεις μέσω βίντεο, ασκήσεις αυτομελέτης και εργαλεία αυτοδοκιμασίας.
Η κατάρτιση των υποψήφιων δικαστικών λειτουργών χαμηλότερης βαθμίδας παρέχεται από μόνιμους και προσωρινούς εκπαιδευτές του Ινστιτούτου. Οι κανόνες για την επιλογή εκπαιδευτών του ΕΙΔ καθορίζονται στον νόμο για το δικαστικό σύστημα και στον εσωτερικό κανονισμό οργάνωσης και διαδικασίας της δραστηριότητας κατάρτισης του Ινστιτούτου. Η κατάρτιση παρέχεται κυρίως από δικαστές και εισαγγελείς· εμπειρογνώμονες εκτός του δικαστικού σώματος αποσπώνται προσωρινά για εξειδικευμένα θέματα όταν απαιτείται σχετική εμπειρογνωσία.
Η κατάρτιση ακολουθεί πρακτική μεθοδολογία που περιλαμβάνει εικονικές δίκες, αναπαραστάσεις, ανάθεση πρακτικών καθηκόντων και ασκήσεων, συνεργατική μάθηση, δραστηριότητες μικρών ομάδων, συζητήσεις, επισκέψεις μελέτης, περιπτωσιολογικές μελέτες, καταιγισμό ιδεών, μεθοδολογία χιονοστιβάδας (snowball), αντιπαραθέσεις κ.λπ.
Το ΕΙΔ συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα AIAKOS του Ευρωπαϊκού Δικτύου Κατάρτισης Δικαστικών (ΕΔΚΔ) στον διαγωνισμό THEMIS. Η διμερής συνεργασία με ιδρύματα δικαστικής κατάρτισης σε ολόκληρη την Ευρώπη διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμα αρχικής κατάρτισης του Ινστιτούτου όσον αφορά την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και επαγγελματικής πείρας. Το 2021 Βούλγαροι υποψήφιοι για τη θέση δικαστή χαμηλότερης βαθμίδας μαζί με τους συναδέλφους τους από την Escuela Judicial της Ισπανίας συμμετείχαν σε κοινή διαδικτυακή εικονική δίκη, συζητώντας την αναγνώριση και την εκτέλεση αίτησης στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας.
Υποχρεωτική αρχική κατάρτιση (στα αγγλικά και στα βουλγαρικά)
Εσωτερικός κανονισμός οργάνωσης και διαδικασίας της δραστηριότητας κατάρτισης του Ινστιτούτου (στα βουλγαρικά)
Τερματισμός της διαδικασίας αρχικής κατάρτισης και απόκτησης προσόντων
Μετά την ολοκλήρωση της 9μηνης κατάρτισης, οι υποψήφιοι για τις θέσεις δικαστή, εισαγγελέα και ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας συμμετέχουν στην τελική εξέταση. Το ΑΔΣ είναι υπεύθυνο για τις τελικές εξετάσεις σε συντονισμό με το τμήμα αρχικής κατάρτισης του ΕΙΔ. Οι εξεταστικές επιτροπές διορίζονται από το αντίστοιχο τμήμα του ΑΔΣ με κλήρωση. Επιλέγουν υποθέσεις και διατυπώνουν ερωτήσεις για τους ασκουμένους. Οι εξεταστικές επιτροπές αποτελούνται από:
- για τις γραπτές και προφορικές εξετάσεις των υποψηφίων για τη θέση δικαστή χαμηλότερης βαθμίδας — 5 δικαστές από τα περιφερειακά δικαστήρια και τα δικαστήρια δεύτερου βαθμού και 2 αναπληρωματικά μέλη·
- για τις εξετάσεις των υποψηφίων για τη θέση εισαγγελέα χαμηλότερης βαθμίδας — 5 εισαγγελείς από τις περιφερειακές εισαγγελίες και τις εισαγγελίες δικαστηρίων δεύτερου βαθμού και 2 αναπληρωματικά μέλη·
- για τις εξετάσεις των υποψηφίων για τη θέση ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας — 5 εισαγγελείς από τις περιφερειακές εισαγγελίες και τις εισαγγελίες δικαστηρίων δεύτερου βαθμού και 2 αναπληρωματικά μέλη.
Οι υποψήφιοι για τη θέση δικαστή χαμηλότερης βαθμίδας συμμετέχουν σε γραπτές εξετάσεις στο αστικό δίκαιο και στην πολιτική δικονομία, καθώς και στο ποινικό δίκαιο και στην ποινική δικονομία. Κατά τη διάρκεια των γραπτών εξετάσεων διάρκειας 6 ωρών, οι υποψήφιοι για τη θέση δικαστή χαμηλότερης βαθμίδας καλούνται να συντάξουν απόφαση. Κατά τη διάρκεια των προφορικών εξετάσεων, οι ασκούμενοι πρέπει να δώσουν νομικές λύσεις σε πραγματικές υποθέσεις.
Οι υποψήφιοι για τη θέση εισαγγελέα χαμηλότερης βαθμίδας συμμετέχουν σε γραπτές και προφορικές εξετάσεις στο ποινικό δίκαιο και στην ποινική δικονομία. Υποχρεούνται να συντάξουν κατηγορητήριο ή άλλη εισαγγελική πράξη και να απαντήσουν στις ερωτήσεις της εξεταστικής επιτροπής.
Οι υποψήφιοι για τη θέση ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας συμμετέχουν σε γραπτές και προφορικές εξετάσεις στο ποινικό δίκαιο και στην ποινική δικονομία. Θα πρέπει να συντάξουν αίτημα απαγγελίας κατηγορίας κατά του κατηγορουμένου. Η προφορική εξέταση περιλαμβάνει πρακτικές ερωτήσεις σχετικά με μια πραγματική υπόθεση.
Τα αποτελέσματα των εξετάσεων βαθμολογούνται σε κλίμακα έξι βαθμών. Η μέση βαθμολογία υπολογίζεται με βάση τους βαθμούς της γραπτής και της προφορικής εξέτασης, η οποία υποβάλλεται περαιτέρω στο αντίστοιχο τμήμα του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Οι υποψήφιοι για τη θέση δικαστή, εισαγγελέα και ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας πρέπει να έχουν μέση βαθμολογία όχι χαμηλότερη από το «λίαν καλώς 4,50». Όσοι δεν επιτύχουν στις εξετάσεις, συμμετέχουν σε νέα γραπτή και προφορική εξέταση, η οποία προγραμματίζεται για ημερομηνία όχι νωρίτερα από έναν μήνα και το αργότερο δύο μήνες μετά την ανακοίνωση της βαθμολογίας τους. Εάν ένας υποψήφιος λάβει ξανά βαθμολογία χαμηλότερη από «λίαν καλώς 4,50» δεν διορίζεται στη θέση δικαστή, εισαγγελέα ή ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας. Οι κανόνες για την οργάνωση και τη διαδικασία διεξαγωγής των εξετάσεων των υποψηφίων για τη θέση δικαστή, εισαγγελέα και ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας στο τέλος της κατάρτισης στο ΕΙΔ ρυθμίζουν τη διαδικασία εξέτασης.
Οι νεοδιορισθέντες δικαστές, διοικητικοί δικαστές, εισαγγελείς και ανακριτές σε περιφερειακό και επαρχιακό επίπεδο υποχρεούνται να συμμετέχουν ενεργά στην εισαγωγική κατάρτιση στο ΕΙΔ. Κατά τη διάρκεια της κατάρτισης, η πρόοδός τους αξιολογείται με διάφορα μέτρα και εργαλεία διαμορφωτικής αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένης της ανατροφοδότησης από τη συμμετοχή σε συζητήσεις, περιπτωσιολογικές μελέτες, ομαδικές δραστηριότητες, συνεδρίες ερωτήσεων και απαντήσεων και αυτοπαρουσίαση.
Κανόνες για την οργάνωση και τη διαδικασία διεξαγωγής των εξετάσεων των υποψηφίων για τη θέση δικαστή, εισαγγελέα και ανακριτή χαμηλότερης βαθμίδας στο τέλος της κατάρτισης στο ΕΙΔ. (στα βουλγαρικά).