Deskrizzjoni ġenerali
It-taħriġ inizjali tal-imħallfin subalterni, tal-prosekuturi subalterni, u tal-maġistrati istrutturi subalterni skont l-Artikoli 249(1), p.1 u 258, l-Att dwar is-Sistema Ġudizzjarja. L-apprendisti jsegwu kurrikuli, li jvarjaw skont il-professjonijiet li jkunu qegħdin jippreparaw għalihom: imħallfin subalterni, prosekuturi subalterni, u maġistrati istrutturi subalterni. L-istatus tal-kandidati tal-imħallfin subalterni, tal-prosekuturi subalterni u tal-maġistrati istrutturi subalterni huwa rregolat bir-Regoli għat-Taħriġ tal-Kandidati għal Imħallfin Subalterni, għal Prosekuturi Subalterni, u għal Maġistrati Istrutturi Subalterni. In-numru ta’ apprendisti jvarja kull sena u jkun iddeterminat mill-pożizzjonijiet vakanti, imfasslin mid-dipartiment rispettiv tal-Kunsill Superjuri tal-Maġistratura (KSM).
L-NIJ jagħmel ukoll taħriġ obbligatorju għall-imħallfin reġjonali u distrettwali, għall-prosekuturi u għall-imħallfin amministrattivi maħturin b’konkors ċentralizzat għall-ħatra inizjali, skont l-Artikolu 249(1) p.2, JSA. Matul l-ewwel sena wara l-bidu tal-kariga, ikunu meħtieġa jagħmlu taħriġ ta’ induzzjoni obbligatorju (l-Artikolu 259, JSA). Il-kurrikuli ta’ taħriġ huma differenzjati skont il-karigi tal-maġistrati (imħallfin, imħallfin amministrattivi, prosekuturi, maġistrati istrutturi) u l-livell ta’ kompetenza (reġjonali, distrettwali).
Taħriġ inizjali u introduttorju (bl-Ingliż u bil-Bulgaru)
Ir-Regoli Interni għall-Organizzazzjoni u għall-Proċedura tal-Attività ta’ Taħriġ tal-Istitut (bil-Bulgaru)
It-taħriġ tal-avukati jitwettaq miċ-Ċentru ta’ taħriġ tal-Avukati “Krustiu Tsonchev”.
Aċċess għat-taħriġ inizjali
Ir-rotta primarja għar-reklutaġġ fil-ġudikatura hija l-istitut tal-imħallfin subalterni, tal-prosekuturi subalterni, u tal-maġistrati istrutturi subalterni. Il-kandidati li jkunu jridu jsiru maġistrati subalterni jridu jgħaddu minn kompetizzjonijiet ċentralizzati, organizzati mid-dipartiment rispettiv tal-Kunsill Superjuri tal-Maġistratura (KSM). Skont l-Artikolu 176, il-paragrafu 1, tal-JSA, id-dipartiment rispettiv tal-KSM iħabbar il-konkors annwali. L-applikanti għandhom ikunu ċittadini Bulgari; irid ikollhom lawrja universitarja fil-liġi u jkunu kisbu l-kompetenza legali billi jlestu l-prattika skont il-JSA, u jkollhom il-kwalitajiet morali u professjonali meħtieġa, skont il-Kodiċi għall-Imġiba etika tal-Maġistrati Bulgari.
Il-kundizzjonijiet, ir-rekwiżiti, u l-organizzazzjoni tal-kompetizzjonijiet ċentralizzati huma stabbiliti fit-Taqsima II tal-JSA. Skont l-Artikolu 184 tal-JSA, il-konkors jikkonsisti f’eżami bil-miktub u orali, li jingħata punteġġ fuq skala ta’ 6 punti. L-eżami bil-miktub jikkonsisti fi studju tal-każ, li jivvaluta l-għarfien u l-ħiliet tal-kandidat. Parti integrali mill-konkors hija t-test dwar id-dritt tal-UE u d-drittijiet tal-bniedem. L-eżami orali jikkonsisti f’intervista mal-kandidat dwar mistoqsijiet tal-oqsma rispettivi tal-liġi, kif ukoll dwar mistoqsijiet tal-Kodiċi tal-Imġiba Etika tal-Maġistrati Bulgari, skont kompendju ppubblikat minn qabel. Dawk li jgħaddu mill-eżamijiet imbagħad isiru kandidati għal imħallfin, għal prosekuturi u għal maġistrati istrutturi subalterni u suppost iridu jkunu lestew it-taħriġ inizjali obbligatorju ta’ 9 xhur fl-NIJ. Malli jlestu b’suċċess il-kors ta’ taħriġ inizjali, l-apprendisti jsiru mħallfin subalterni, prosekuturi subalterni, u maġistrati istrutturi subalterni u jagħmlu sentejn jaħdmu taħt is-superviżjoni ta’ superviżur esperjenzat. Il-prattika ta’ superviżjoni taqdi rwol integrali fit-taħriġ tal-imħallfin subalterni, tal-prosekuturi subalterni, u tal-maġistrati istrutturi subalterni. Is-superviżuri jirċievu taħriġ prattiku approfondit mill-NIJ dwar kif iwettqu r-rwol tagħhom bl-aktar mod effettiv.
Rotta oħra għar-reklutaġġ fil-ġudikatura hija l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 178, il-paragrafu 1, tal-JSA. Id-dipartiment rispettiv tal-SJC jinnomina l-pożizzjonijiet vakanti fil-qrati reġjonali u distrettwali, fl-uffiċċji tal-prosekuzzjoni rispettivi, fil-qrati amministrattivi u fl-awtoritajiet investigattivi li għandhom jiġu okkupati permezz ta’ konkors għal ħatra inizjali. In-numru ta’ pożizzjonijiet vakanti jiġi ddeterminat billi jitqiesu l-ħtiġijiet tal-awtorità ġudizzjarja rispettiva. L-għażla hija bbażata fuq eżami kompetittiv, li jinkludi eżami bil-miktub u orali (l-Artikolu 184 tal-JSA). Il-kandidati li jgħaddu jinħatru bħala mħallfin, imħallfin amministrattivi, prosekuturi, u maġistrati istrutturi. Għall-kuntrarju tal-konkors għall-maġistrati subalterni, hemm rekwiżit ta' esperjenza professjonali: 3 snin sabiex persuna ssir maġistrat fil-livell reġjonali u 8 snin sabiex issir imħallef distrettwali, imħallef amministrattiv, prosekutur distrettwali jew maġistrat istruttur. Matul l-ewwel sena wara l-bidu tal-kariga, il-kandidati maħturin ikunu meħtieġa jagħmlu taħriġ ta’ induzzjoni obbligatorju (l-Artikolu 259 tal-JSA) fl-NIJ. Jiġi assenjat lilhom imħallef jew prosekutur superviżur skont l-Artikolu 259 tal-JSA.
JSA (bl-Ingliż)
Il-Kodiċi għall-Imġiba Etika tal-Maġistrati Bulgari (bl-Ingliż u bil-Bulgaru)
Format u kontenut tat-taħriġ inizjali
It-taħriġ inizjali obbligatorju għall-kandidati għal maġistrati subalterni huwa ta’ 9 xhur skont l-Artikolu 258(1) tal-JSA.
It-taħriġ ta’ induzzjoni skont l-Artikolu 249(1), p.2, tal-JSA għal imħallfin, għal imħallfin amministrattivi, għal prosekuturi, u għal maġistrati istrutturi maħturin ġodda, fil-livell reġjonali u distrettwali, idum medja ta’ xahar, u jikkonsisti f’moduli online u f’sessjonijiet ta’ taħriġ wiċċ imb wiċċ.
Kunsill tal-programm jipprovdi lill-NIJ b’appoġġ konsultattiv dwar it-tħejjija u l-aġġornar tal-programmi ta’ taħriġ għat-taħriġ inizjali u ta’ induzzjoni. Huma approvati mill-bord maniġerjali tal-NIJ wara l-koordinazzjoni mal-KSM.
L-għan tal-programmi ta’ taħriġ inizjali u ta’ induzzjoni huwa li jiżviluppaw kompetenzi multifunzjonali, inklużi ħiliet professjonali legali, l-etika ġudizzjarja u kompetenzi mhux legali relatati mal-għarfien tal-kuntest sekonomiku, soċjali u kulturali. It-taħriġ fid-dritt tal-UE huwa essenzjali sabiex jiġi żgurat li l-apprendisti jifhmu r-rwol tad-dritt tal-UE fl-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali u fl-istat tad-dritt. Id-dritt Ewropew huwa integrat fil-programm ta’ taħriġ nazzjonali u jingħata wkoll f’moduli għalihom. L-NIJ elabora sett ta’ riżorsi tal-UE għall-awtoapprendiment dwar id-dritt Ewropew, li huma aċċessibbli f’kull ħin għal dawk kollha li jidħlu fil-professjonijiet ġudizzjarji:
- Il-qrati nazzjonali u d-dritt tal-UE
- Il-proċeduri tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea
- Il-qrati amministrattivi u d-dritt tal-UE
- Iċ-ċittadinanza Ewropea u l-politiki interni tal-UE
- Il-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili fl-UE
- Il-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali fl-UE
Riżorsa ta’ awtoapprendiment lingwistiku legali bl-Ingliż huwa disponibbli wkoll fuq il-pjattaforma ta’ taħriġ online, u tikkonsisti fi preżentazzjonijiet vidjo, eżerċizzji ta’ awtostudju u għodod ta’ awtottestjar.
It-taħriġ tal-kandidati għal maġistrati subalterni jingħata mill-ħarrieġa permanenti u temporanji tal-Istitut. Ir-regoli għall-għażla tal-ħarrieġa tal-NIJ huma stabbiliti fil-JSA u fir-Regoli Interni għall-Organizzazzjoni u għall-Proċedura tal-Attività ta’ Taħriġ tal-Istitut. It-taħriġ jingħata b’mod predominanti minn imħallfin u minn prosekuturi; l-esperti barra l-ġudikatura huma ssekondati temporanjament fuq suġġetti speċjalizzati meta jkun meħtieġ tali għarfien espert.
Il-metodoloġija tat-taħriġ hija waħda prattika, inklużi proċessi fittizji, simulazzjoni ta’ rwoli, l-assenjazzjoni ta’ kompiti u ta’ eżerċizzji prattiċi, apprendiment kooperattiv, attivitajiet fi gruppi żgħar, diskussjonijiet, żjarat ta’ studju, studji tal-każ, sessjonijiet ta’ ħsieb, snowball, tilwimiet, eċċ.
L-NIJ jieħu sehem b’mod attiv fil-Programm AIAKOS tal-EJTN fil-konkors THEMIS. Il-kooperazzjoni bilaterali ma’ istituzzjonijiet ta’ taħriġ ġudizzjarju madwar l-Ewropa taqdi rwol importanti wkoll fil-programm ta’ taħriġ inizjali tal-Istitut f’termini tal-iskambju ta’ prattiki tajbin u ta’ esperjenzi professjonali. Fl-2021, il-kandidati Bulgari għal imħallfin subalterni flimkien mal-pari tagħhom mill-Escuela Judicial, Spanja, ħadu sehem fi proċess online konġunt finta, li fih iddiskutew ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ talba skont ordni ta’ investigazzjoni Ewropea.
Taħriġ inizjali obbligatorju (bl-Ingliż u bil-Bulgaru)
Ir-Regoli Interni għall-Organizzazzjoni u għall-Proċedura tal-Attività ta’ Taħriġ tal-Istitut (bil-Bulgaru)
Terminazzjoni tat-taħriġ inizjali u tal-proċess ta’ kwalifika
Wara li jlestu t-taħriġ ta’ 9 xhur, il-kandidati għal imħallfin, għal prosekuturi u għal maġistrati istrutturi subalterni jieħdu l-eżami finali. Il-KSM huwa responsabbli għall-eżamijiet finali f’koordinazzjoni mad-dipartiment tat-taħriġ inizjali tal-NIJ. Il-kummissjonijiet tal-eżamijiet jinħatru mid-dipartiment rispettiv tal-SJC bil-polza. Jagħżlu l-kawżi u jsawru l-mistoqsijiet għall-apprendisti. Il-kummissjonijiet tal-eżamijiet jikkonsistu minn:
- eżamijiet bil-miktub u orali tal-kandidati għal imħallfin subalterni - 5 imħallfin mill-qrati distrettwali u tal-appell u 2 membri ta’ riżerva
- għall-eżamijiet tal-kandidati għal prosekuturi subalterni - 5 prosekuturi mill-uffiċċji tal-prosekuzzjoni distrettwali u tal-appell u 2 membri ta’ riżerva;
- għall-eżamijiet tal-kandidati għal maġistrati istrutturi subalterni - 5 prosekuturi mill-uffiċċji tal-prosekuzzjoni distrettwali u tal-appell u 2 membri ta’ riżerva.
Il-kandidati għal imħallfin subalterni jkollhom eżamijiet bil-miktub fid-dritt u fil-proċedura ċivili u fid-dritt u fil-proċedura kriminali. Matul l-eżamijiet bil-miktub ta’ 6 sigħat, il-kandidati għal imħallfin subalterni jkunu meħtieġa jiktbu sentenza. Matul l-eżamijiet orali, l-apprendisti jkunu mistennijin jagħtu soluzzjonijiet legali għal kawżi veri.
Il-kandidati għal prosekuturi subalterni jkollhom eżamijiet bil-miktub u orali fid-dritt u fil-proċedura kriminali. Ikunu meħtieġa jiktbu att tal-akkuża jew att prosekutorju ieħor u jwieġbu l-mistoqsijiet tal-kummissjoni tal-eżamijiet.
Il-kandidati għal maġistrati istrutturi subalterni jkollhom eżamijiet bil-miktub u orali fid-dritt u fil-proċedura kriminali. Għandhom iħejju mozzjoni għal att tal-akkuża tal-imputat. L-eżami orali jinkludi t-tweġib ta’ mistoqsijiet prattiċi dwar kawża vera.
Ir-riżultati tal-eżamijiet jingħataw marka fuq skala ta’ sitt punti. Tinkiseb marka medja fuq il-bażi tal-marki mill-eżami bil-miktub u orali, li mbagħad tiġi sottomessa lid-dipartiment rispettiv tal-Kunsill Superjuri tal-Maġistratura. Kandidat għal imħallef subalterni, għal prosekutur subalterni, u għal maġistrat tal-inkjesta subaltern jeħtieġ li jkollu marka medja mhux anqas minn “tajba ħafna 4.50”. Dawk li ma jgħaddux mill-eżamijiet jagħmlu eżami bil-miktub u orali ġdid, skedat għal data li ma tkunx qabel xahar wara u mhux aktar tard minn xahrejn wara li titħabbar il-marka tagħhom. Jekk kandidat jerġa’ jirċievi punteġġ anqas minn “marka tajba ħafna 4.50”, huwa ma għandux jinħatar bħala mħallef, prosekutur jew maġistrat tal-inkjesta subaltern. Ir-Regoli għall-organizzazzjoni u għall-proċedura għall-eżamijiet tal-kandidati għal imħallfin subalterni, għal prosekuturi subalterni, u għal maġistrati istrutturi subalterni fi tmiem it-taħriġ fl-NIJ jirregolaw il-proċedura ta’ eżami.
L-imħallfin, l-imħallfin amministrattivi, il-prosekuturi u l-maġistrati istrutturi maħturin ġodda fil-livell reġjonali u distrettwali huma meħtieġa jieħdu sehem b’mod attiv fit-taħriġ ta’ induzzjoni fl-NIJ. Matul it-taħriġ, il-progress tagħhom jiġi vvalutat b’diversi mezzi u għodod ta’ evalwazzjoni formattiva, inkluż feedback mill-parteċipazzjoni f’diskussjonijiet, fi studji tal-każ, f'attivitajiet fi gruppi, f’sessjonijiet ta’ mistoqsija u tweġiba u fi preżentazzjoni mill-individwi.
Ir-regoli għall-organizzazzjoni u għall-proċedura għall-eżamijiet tal-kandidati għal imħallfin subalterni, għal prosekuturi subalterni, u għal maġistrati istrutturi subalterni fi tmiem it-taħriġ fl-NIJ. (bil-Bulgaru)