1. Εθνικές πύλες ΤΠ για την επικοινωνία με δικαστήρια ή άλλες αρχές
Οι μόνες πύλες που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος είναι οι Digicourts/eCourts, οι οποίες είναι διαθέσιμες στον ακόλουθο σύνδεσμο https://ecourts.gov.mt/onlineservices. Ο ιστότοπος αυτός τηρείται από τον Οργανισμό Δικαστικών Υπηρεσιών. Είναι προσβάσιμο σε όλους όσοι διαθέτουν λογαριασμό ηλεκτρονικής ταυτότητας και η πρόσβαση παρέχεται μέσω ηλεκτρονικής ταυτοποίησης. Σε περίπτωση που υπάρχουν προβλήματα πρόσβασης ή σε περίπτωση που ένας χρήστης ζητήσει ειδική βοήθεια για να συνδεθεί, μπορεί να επικοινωνήσει με τις υπηρεσίες ΤΠ του Οργανισμού Δικαστικών Υπηρεσιών. Στον προαναφερόμενο ιστότοπο εμφανίζονται επίσης συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις, καθώς και διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για κάθε βοήθεια που μπορεί να χρειαστεί ο χρήστης.
Ο ιστότοπος του Οργανισμού Δικαστικών Υπηρεσιών παρέχει επίσης πρόσβαση για υποβολή ορισμένων δικαστικών πράξεων αστικής ή ποινικής φύσης. Διάφορες δικαστικές πράξεις σε αστικές διαδικασίες μπορούν να υποβληθούν ηλεκτρονικά, ενώ όλες οι δικαστικές πράξεις της ποινικής διαδικασίας μπορούν να υποβληθούν ηλεκτρονικά. Η καρτέλα για τα αντίστοιχα ηλεκτρονικά έντυπα βρίσκεται στην αρχική σελίδα.
Άλλες πληροφορίες και έντυπα για την υποβολή πράξεων, καθώς και άλλες γενικές λεπτομέρειες και δυνατότητες όσον αφορά τα αντίστοιχα δικαστήρια και τις διαδικτυακές υπηρεσίες των δικαστηρίων της Μάλτας διατίθενται στον ιστότοπο του Οργανισμού Δικαστικών Υπηρεσιών.
Όσον αφορά το σύστημα βιντεοδιάσκεψης, αυτό δεν είναι ενσωματωμένο σε καμία από τις προαναφερθείσες δικτυακές πύλες και αντ’ αυτού χρησιμοποιείται το MS Teams, ή ενίοτε και το Webex, όταν απαιτείται ή ζητείται βιντεοδιάσκεψη στο πλαίσιο διαδικασίας.
Κάθε άτομο που βρίσκεται στη φυσική αίθουσα του δικαστηρίου μπορεί να δει και να ακούσει το/τα πρόσωπο/-α στην άλλη πλευρά μέσω τηλεοπτικής συσκευής και ηχείων εγκατεστημένων εντός της αίθουσας του δικαστηρίου. Όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί βιντεοδιάσκεψη, ο αναπληρωτής γραμματέας του δικαστηρίου παρέχει σύνδεσμο προς τον οικείο διάδικο που συμμετέχει μέσω βιντεοδιάσκεψης.
Σε κάθε αίθουσα οι κάμερες είναι τοποθετημένες σε τρεις θέσεις, ανάλογα με την απαιτούμενη λήψη. Υπάρχει μία κάμερα στραμμένη στον ειρηνοδίκη ή τον δικαστή, μία κάμερα στραμμένη στον μάρτυρα και μία στους δικηγόρους. Καθένας από αυτούς τους συμμετέχοντες σε δικαστικές διαδικασίες διαθέτει μικρόφωνο, το οποίο συνδέεται με μίκτη με 2 εξόδους, δηλαδή τη συσκευή μέσω της οποίας διεξάγεται η βιντεοδιάσκεψη και τα ηχεία της αίθουσας. Η κάμερα έχει επίσης την ικανότητα περιστροφής και, ως εκ τούτου, η εστίασή της μπορεί να αλλάξει. Οι δικαστικές διαδικασίες που διεξάγονται μέσω βιντεοδιάσκεψης διέπονται από όλους τους γενικούς δικονομικούς κανόνες.
Επιπλέον, οι βοηθοί δικαστηρίων και οι πραγματογνώμονες έχουν επίσης τη δυνατότητα συμμετοχής στη διαδικασία μέσω βιντεοδιάσκεψης. Για παράδειγμα, σε συγκεκριμένες υποθέσεις ενώπιον του Διοικητικού Αναθεωρητικού Δικαστηρίου στις οποίες το δικαστήριο επικουρείται από πραγματογνώμονες, το δικαστήριο μπορεί να επιτρέψει στον αντίστοιχο πραγματογνώμονα να συμμετάσχει στη διαδικασία μέσω βιντεοδιάσκεψης. Ο εν λόγω συμμετέχων θα είναι ορατός από όλα τα άτομα που είναι παρόντα στην αίθουσα του δικαστηρίου, όπως περιγράφεται αναλυτικά ανωτέρω.
2. Εθνική νομοθεσία για τις βιντεοδιασκέψεις σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις
Γενικά, για τις διαδικασίες που διεξάγονται με τη βοήθεια βιντεοδιάσκεψης ισχύουν οι ίδιοι δικονομικοί κανόνες. Ως εκ τούτου, ο κώδικας οργάνωσης και πολιτικής δικονομίας, κεφάλαιο 12 της νομοθεσίας της Μάλτας, εφαρμόζεται και στις εν λόγω διαδικασίες. Ωστόσο, έχουν θεσπιστεί ορισμένοι κανόνες (που προσδιορίζονται κατωτέρω) για την καλύτερη ρύθμιση των διαδικασιών που διεξάγονται μέσω βιντεοδιάσκεψης.
Σύμφωνα με το άρθρο 622β του κώδικα οργάνωσης και πολιτικής δικονομίας, κεφάλαιο 12 της νομοθεσίας της Μάλτας, η κατάθεση μάρτυρα ή διαδίκου μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω βιντεοδιάσκεψης. Εν προκειμένω, η απόφαση του δικαστηρίου έχει κρίσιμη σημασία, δεδομένου ότι η βιντεοδιάσκεψη μπορεί να επιτραπεί από το Δικαστήριο μόνο κατόπιν ειδικού αιτήματος. Η ίδια διάταξη ορίζει επίσης ότι η κατάθεση μπορεί να πραγματοποιηθεί με ηχογράφηση ή βιντεοσκόπηση, με άδεια του δικαστηρίου, ή μέσω βιντεοδιάσκεψης. Επιπλέον, εφαρμόζονται πλήρως οι κανονισμοί που ο υπουργός Δικαιοσύνης μπορεί κατά διαστήματα να προβλέψει για τη χρήση βιντεοδιάσκεψης, τις διαδικασίες, τις διατυπώσεις, τον τρόπο διεξαγωγής ή άλλους περιορισμούς όσον αφορά τους μάρτυρες που πρέπει να επιτρέπεται να καταθέσουν με βιντεοδιάσκεψη. Το δικαστήριο δεν μπορεί να εκδώσει οδηγία ή όρο που να αντιβαίνει ή έρχεται σε αντίθεση με τους εν λόγω κανονισμούς, εάν έχουν εκδοθεί.
Λόγω των διαδικασιών που περιγράφονται στο κεφάλαιο 12 της νομοθεσίας της Μάλτας που εφαρμόζεται επίσης πλήρως σε κάθε διαδικασία ή κατάθεση που διεξάγεται μέσω βιντεοδιάσκεψης, καθοριστική είναι η διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου. Για παράδειγμα, σε περίπτωση που απαιτείται διερμηνέας, στη βιτεοδιάσκεψη εφαρμόζονται οι ίδιες διατάξεις με εκείνες που θα εφαρμόζονταν σε διάδικο που συμμετέχει σε διαδικασία που διεξάγεται με αυτοπρόσωπη παρουσία στην αίθουσα του δικαστηρίου, και ο οποίος θα είχε ζητήσει διερμηνέα.
Επιπλέον, με την πρόσφατη εισαγωγή του άρθρου 199α στον κώδικα οργάνωσης και πολιτικής δικονομίας, το κεφάλαιο 12 της νομοθεσίας της Μάλτας επέτρεψε τη χρήση της βιντεοδιάσκεψης για οποιονδήποτε λόγο, κατόπιν αίτησης διαδίκου ή κατά τη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου, και, ως εκ τούτου, ο εν λόγω διάδικος μπορεί να παραστεί στη διαδικασία μέσω βιντεοδιάσκεψης και θεωρείται ότι παρίσταται αυτοπροσώπως στην αίθουσα του δικαστηρίου κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Η δικαστική απόφαση για κάθε ζήτημα που σχετίζεται με τη χρήση βιντεοδιάσκεψης είναι υψίστης σημασίας και το δικαστήριο πρέπει να αιτιολογεί την απόφασή του σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος για τη διεξαγωγή βιντεοδιάσκεψης. Τέλος, το Συμβούλιο Νομοθεσίας, όπως συγκροτείται δυνάμει του άρθρου 29 του κεφαλαίου 12 της νομοθεσίας της Μάλτας, μπορεί κατά καιρούς να θεσπίζει κανόνες και κώδικες πρακτικής για την καλύτερη διαχείριση των διαδικασιών που διεξάγονται μέσω βιντεοδιάσκεψης.
3. Εθνική νομοθεσία για τις βιντεοδιασκέψεις σε ποινικές υποθέσεις
Βλ. απάντηση στην ερώτηση 2 ανωτέρω, η οποία εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο. Πρέπει να σημειωθεί ότι, στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας σε σχέση με το άρθρο 6, δεν επιτρέπεται ακόμη στους κατηγορούμενους να καταθέσουν μέσω βιντεοδιάσκεψης. Ωστόσο, σε ποινικές διαδικασίες, μπορεί να επιτραπεί η χρήση βιντεοδιάσκεψης για την εξέταση πραγματογνωμόνων και άλλων μαρτύρων σε διαδικασίες αμοιβαίας δικαστικής συνδρομής. Ως εκ τούτου, ενώ όλες οι αίθουσες των δικαστηρίων διαθέτουν τις αναγκαίες δυνατότητες για τη διεξαγωγή βιντεοδιάσκεψης, η νομοθεσία σχετικά με τις ποινικές διαδικασίες δεν επιτρέπει ακόμη την παρουσία του κατηγορουμένου μέσω βιντεοδιάσκεψης και, ως εκ τούτου, αυτός πρέπει να παρίσταται αυτοπροσώπως στην αίθουσα του δικαστηρίου. Δεδομένου ότι οι δικαστικές αίθουσες στη Μάλτα διαθέτουν δυνατότητες βιντεοδιάσκεψης, εάν το αιτούν κράτος ζητήσει την εξέταση ενός προσώπου στη Μάλτα μέσω βιντεοδιάσκεψης, αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του κανονισμού για την ψηφιοποίηση. Ωστόσο, εάν το εν λόγω πρόσωπο είναι κατηγορούμενος στη Μάλτα, τότε το εν λόγω πρόσωπο πρέπει να είναι αυτοπροσώπως παρών στην αίθουσα του δικαστηρίου και δεν μπορεί να συμμετάσχει μέσω βιντεοδιάσκεψης.
4. Τέλη που επιβάλλονται σε αστικές και εμπορικές διαδικασίες
Η διαδικασία είναι δωρεάν και, ως εκ τούτου, δεν χρεώνονται τέλη για τη χρήση βιντεοδιάσκεψης στις διαδικασίες.
Όσον αφορά τα δικαστικά τέλη, δεν γίνεται διάκριση μεταξύ των πράξεων που κατατίθενται με φυσική παρουσία ή μέσω οποιασδήποτε δικτυακής πύλης ΤΠ και, ως εκ τούτου, ισχύουν τα συνήθη τέλη για όλους. Εάν επιβληθεί πάγιο τέλος, τότε το εν λόγω τέλος γνωστοποιείται στο αντίστοιχο έγγραφο για την πληρωμή μέσω του ηλεκτρονικού δικαστικού συστήματος. Τυχόν δικαστικά πρόστιμα και τέλη γραμματείας του δικαστηρίου μπορούν να καταβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του δικαστικού συστήματος που διαχειρίζεται ο Οργανισμός Δικαστικών Υπηρεσιών.
Ο ιστότοπος https://ecourts.gov.mt/onlineservices/Contact μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επικοινωνία με τον Οργανισμό Δικαστικών Υπηρεσιών για την υποβολή τυχόν ερωτήσεων σχετικά με την καταβολή τελών γραμματείας του δικαστηρίου ή προστίμων που έχουν επιβληθεί από το δικαστήριο.
5. Μέθοδοι ηλεκτρονικής πληρωμής
Δεδομένου ότι δεν προβλέπονται τέλη, οι μέθοδοι ηλεκτρονικής πληρωμής δεν είναι απαραίτητες στην περίπτωση της βιντεοδιάσκεψης.
Σε περίπτωση που απαιτείται η καταβολή τελών (εκτός από τη χρήση βιντεοδιάσκεψης) για την υποβολή αγωγής, τότε ο Οργανισμός Δικαστικών Υπηρεσιών επιτρέπει την εξόφληση των εν λόγω τελών μέσω ηλεκτρονικής πληρωμής με τη χρήση πιστωτικής/χρεωστικής κάρτας. Η ηλεκτρονική πληρωμή μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τυχόν πρόστιμα που επιβάλλονται από το δικαστήριο ή άλλα τέλη γραμματείας του δικαστηρίου.
6. Κοινοποίηση σχετικά με την πρώιμη χρήση του αποκεντρωμένου συστήματος ΤΠ
Καταβάλλονται προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η έγκαιρη λειτουργία του αποκεντρωμένου συστήματος ΤΠ από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ωστόσο στο παρόν στάδιο δεν μπορούν να δοθούν εγγυήσεις όσον αφορά την έγκαιρη λειτουργία του αποκεντρωμένου συστήματος ΤΠ πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος κάθε νομικής πράξης που αναφέρεται στα παραρτήματα.
7. Κοινοποίηση σχετικά με την πρώιμη χρήση βιντεοδιάσκεψης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις
Στη Μάλτα, η βιντεοδιάσκεψη σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις χρησιμοποιείται ήδη και έχει θεσπιστεί η εφαρμοστέα νομοθεσία. Ως εκ τούτου, το άρθρο 5 μπορεί να εφαρμοστεί από την ημερομηνία έναρξης ισχύος.
8. Κοινοποίηση σχετικά με την πρώιμη χρήση βιντεοδιάσκεψης σε ποινικές υποθέσεις
Στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας σε σχέση με το άρθρο 6, δεν επιτρέπεται ακόμη στους κατηγορούμενους να καταθέσουν μέσω βιντεοδιάσκεψης. Ωστόσο, σε ποινικές διαδικασίες, μπορεί να επιτραπεί η χρήση βιντεοδιάσκεψης για την εξέταση πραγματογνωμόνων και άλλων μαρτύρων σε διαδικασίες αμοιβαίας δικαστικής συνδρομής. Ως εκ τούτου, ενώ όλες οι αίθουσες των δικαστηρίων διαθέτουν τις αναγκαίες δυνατότητες για τη διεξαγωγή βιντεοδιάσκεψης, η νομοθεσία σχετικά με τις ποινικές διαδικασίες δεν επιτρέπει ακόμη την παρουσία του κατηγορουμένου μέσω βιντεοδιάσκεψης και, ως εκ τούτου, αυτός πρέπει να παρίσταται αυτοπροσώπως στην αίθουσα του δικαστηρίου. Δεδομένου ότι οι δικαστικές αίθουσες στη Μάλτα διαθέτουν δυνατότητες βιντεοδιάσκεψης, εάν το αιτούν κράτος ζητήσει την εξέταση ενός προσώπου στη Μάλτα μέσω βιντεοδιάσκεψης, αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του κανονισμού για την ψηφιοποίηση. Ωστόσο, εάν το εν λόγω πρόσωπο είναι κατηγορούμενος στη Μάλτα, τότε το εν λόγω πρόσωπο πρέπει να είναι αυτοπροσώπως παρών στην αίθουσα του δικαστηρίου και δεν μπορεί να συμμετάσχει μέσω βιντεοδιάσκεψης. Ως εκ τούτου, η Μάλτα δεν είναι ακόμη σε θέση να συμμορφωθεί με το άρθρο 6 πριν από την ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του άρθρου 6.