Algemene beschrijving
De rijksschool voor rechterlijke ambtenaren (hierna “de rijksschool” genoemd) is een organisatorische eenheid van de gerechtelijke academie en is belast met de basisopleiding van rechters en openbare aanklagers. De gerechtelijke academie is een openbare instelling die in 2010 door het ministerie van Justitie en Bestuurszaken is opgericht en voorziet in de permanente opleiding van rechterlijke ambtenaren (d.w.z. rechters en openbare aanklagers) en rechtbankadviseurs, de basisopleiding van gerechtelijke stagiairs en kandidaten voor toekomstige rechters en openbare aanklagers, alsook in de beroepsopleiding van griffiers en andere personen die deelnemen aan procedures bij rechterlijke instanties (Wet inzake de gerechtelijke academie, Narodne novine, Staatsblad van de Republiek Kroatië, nr. 54/2019).
De basisopleiding van rechters en openbare aanklagers is verplicht en duurt één jaar. In de jaargang 2021-2022 zijn er 97 studenten ingeschreven aan de rijksschool. Zij hebben de status van ambtenaar en werken als adviseur bij rechterlijke instanties. De rijksschool zorgt ervoor dat de studenten de vaardigheden en kennis verwerven die nodig zijn voor een autonome, toerekenbare, onafhankelijke en onpartijdige uitvoering van de taken van rechters die zitting hebben in gemeentelijke, handels- en administratieve rechtbanken, alsook van de taken van gemeentelijke adjunct-aanklagers.
Toegang tot de basisopleiding
Wie permanent in overheidsdienst werkt en de functie van rechtbankadviseur uitoefent, is verplicht een opleiding aan de rijksschool te volgen. Rechtbankadviseurs werken in overheidsdienst op basis van de openbare bekendmaking van vacatures voor deze functies in overeenstemming met de Wet op het ambtenarenapparaat (Narodne novine, Staatsblad van de Republiek Kroatië, nr. 92/2005, 140/2005, 142/2006, 77/2007, 107/2007, 27/2008, 34/2011, 49/2011, 150/2011, 34/2012, 38/2013, 37/2013, 1/2015, 138/2015, 102/2015, 61/2017, 70/2019, 98/2019). Kandidaten voor de functie van rechtbankadviseur moeten een universitair diploma in de rechten hebben behaald en met goed gevolg het examen van de nationale orde van advocaten hebben afgelegd.
Het hoofd van de bevoegde rechterlijke instantie benoemt de commissie die instaat voor de verwerking van de openbare vacature. Kandidaten die aan de formele vereisten voldoen, moeten een schriftelijke test afleggen en zich aanbieden voor een gestructureerd gesprek. Bij de schriftelijke test worden de kennis, de competenties en de vaardigheden van de kandidaten beoordeeld. De beste kandidaten die solliciteren naar de functie van rechtbankadviseur bij het openbaar ministerie moeten een veiligheidscontrole ondergaan die wordt uitgevoerd door de veiligheids- en inlichtingendienst.
Vorm en inhoud van de basisopleiding
De beroepsopleiding is voornamelijk gericht op het verbeteren van de vaardigheden en de praktische kennis die nodig zijn voor de uitvoering van taken bij rechterlijke instanties. Zij bestaat uit workshops die de gerechtelijke academie organiseert, praktische werkzaamheden bij rechterlijke instanties en, indien nodig, andere overheidsinstanties. Het theoretische gedeelte van de justitiële opleiding is hetzelfde voor alle studenten van de rijksschool, ongeacht de functie die zij nastreven — rechter of openbaar aanklager — en ongeacht hun rechtsgebied binnen de rechterlijke instantie waar zij werken. Het programma van de justitiële opleiding wordt goedgekeurd door de stuurgroep, op voorstel van de programmaraad van de gerechtelijke academie. Tijdens hun praktische opleiding hebben de studenten een mentor die toezicht houdt op hun werk en hen voorbereidt op een autonome, toerekenbare, onafhankelijke en onpartijdige uitvoering van hun rechterlijke taken.
In de jaargang 2021/2022 worden er in totaal 23 eendaagse workshops georganiseerd voor de studenten van de rijksschool, waarin burgerlijk recht, strafrecht, bestuursrecht, EU-recht, ethiek en vaardigheden aan bod komen. In de regel worden de workshops in de vorm van contactonderwijs georganiseerd en worden zij gegeven door rechterlijke ambtenaren (d.w.z. rechters en openbare aanklagers), universiteitsprofessoren of andere deskundigen.
Wat het EU-recht betreft, wordt bijzondere aandacht besteed aan de prejudiciële verwijzing naar het Hof van Justitie van de Europese Unie, grensoverschrijdende samenwerking en het opzoeken van rechtspraak via Curia. Deelname aan de activiteiten van het Europees netwerk voor justitiële opleiding (ENJO), de Academie voor Europees recht (ERA) en andere internationale activiteiten is vrijwillig, evenals opleidingen in vreemde talen.
Afronding van de basisopleiding en kwalificatiesysteem
De studenten leggen het eindexamen af voor de eindexamencommissie aan de rijksschool (overeenkomstig de Verordening inzake het eindexamen aan de rijksschool voor rechterlijke ambtenaren, Narodne novine, Staatsblad van de Republiek Kroatië, nr. 25/2020, 108/2020). De eindexamencommissie bestaat uit vijf leden: twee rechters van het Hooggerechtshof van de Republiek Kroatië, een rechter van een hogere rechtbank en twee adjunct-procureurs-generaal. De Commissie wordt benoemd door de stuurgroep van de gerechtelijke academie.
Het eindexamen bestaat uit een schriftelijk en een mondeling deel waarin de verworven praktische kennis en vaardigheden die nodig zijn voor de uitvoering van gerechtelijke taken, worden beoordeeld aan de hand van praktijkvoorbeelden en probleemsituaties.
Ook personen die geen opleiding aan de rijksschool hebben gevolgd, kunnen het eindexamen aan de rijksschool afleggen, op voorwaarde dat zij geslaagd zijn voor het examen van de nationale orde van advocaten en ten minste vier jaar ervaring in een juridische functie hebben. Kandidaten kunnen het eindexamen tweemaal afleggen. Wie ten minste 225 punten behaalt, wordt geacht geslaagd te zijn voor het eindexamen. Het hoogste aantal punten dat bij het eindexamen kan worden behaald, is 300.
Nadat zij zijn geslaagd voor het eindexamen, solliciteren de kandidaat-rechters in eerste aanleg naar een functie waarvoor de Staatsraad voor de rechterlijke macht een vacature heeft bekendgemaakt, terwijl toekomstige gemeentelijke adjunct-aanklagers solliciteren naar een functie waarvoor de Staatsraad voor rechtsvervolging vacatures heeft bekendgemaakt. De kandidaten kunnen maximaal 15 punten behalen bij het gestructureerd gesprek voor de Staatsraad voor de rechterlijke macht of de Staatsraad voor rechtsvordering. De kandidaten met het hoogste puntentotaal worden door de twee Staatsraden doorgestuurd voor respectievelijk psychologische tests en een veiligheidscontrole door de veiligheids- en inlichtingendienst.
De kandidaten voor de functie van rechter in eerste aanleg worden vervolgens benoemd door de Staatsraad voor de rechterlijke macht, terwijl de kandidaten voor de functie van gemeentelijke adjunct-aanklager worden benoemd door de Staatsraad voor rechtsvervolging.