1. Krajowe portale informatyczne służące do komunikacji z sądami lub innymi organami
Poniżej przedstawiono informacje na temat krajowych portali informatycznych wykorzystywanych w postępowaniach w sprawach cywilnych i handlowych. Portale te zostały stworzone przez rząd lub w jego imieniu, by umożliwić udział w postępowaniach sądowych za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej między osobami fizycznymi i prawnymi a odnośnymi właściwymi organami.
| Organizacja | Nazwa portalu informatycznego | Czy z portalu mogą korzystać osoby niebędące obywatelami Niderlandów i nierezydenci? | Do czego służy portal? Czy są specjalne wymogi dotyczące korzystania z portalu? | Jak identyfikuje się użytkowników? |
| Królewskie Stowarzyszenie Notariuszy (Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie – KNB) | Notarisnet | Tak i nie: ogólne informacje opublikowano po angielsku. Bardziej szczegółowe informacje są dostępne w odniesieniu do konkretnych zastosowań (rejestracja spółki przez internet i cyfrowa identyfikacja klienta). |
Notaris.nl to kompleksowy portal dla konsumentów, który zawiera informacje na temat usług świadczonych przez notariuszy w Niderlandach, w podziale na poszczególne dziedziny prawa. Ma on zapewniać ogólne informacje uzupełniające szczegółowe strony internetowe 850 kancelarii notarialnych. Zawiera również m.in. książkę adresową, w której znajdują się informacje na temat wszystkich kancelarii i ich dane kontaktowe różnego rodzaju. Wkrótce ta strona zostanie rozszerzona o sekcję „Moje środowisko”, gdzie konsumenci będą mogli korzystać z usług notarialnych i przeglądać dokumenty w zamkniętym środowisku. Gdy dokumenty muszą być podpisane cyfrowo, wymagany jest kwalifikowany podpis elektroniczny. |
Jeżeli na potrzeby usług konsumenckich trzeba ustalić tożsamość danej osoby, należy wykorzystać do tego ważny fizyczny dowód tożsamości, elektroniczny dowód tożsamości lub dodatkowy etap weryfikacji cyfrowej obejmujący odczyt czipu NFC z fizycznego dowodu tożsamości. |
| Niderlandzki wymiar sprawiedliwości (Rechtspraak) | Mijn Rechtspraak (Mój Wymiar Sprawiedliwości) | Tak, jeżeli mają uznawany europejski login. |
Portal można wykorzystywać w następujących dziedzinach (więcej informacji znajduje się w Mijn Rechtspraak): Obywatele
Organizacje
Przedstawiciele zawodów prawniczych (adwokaci/prawnicy praktycy)
|
Obywatele
Organizacje
Przedstawiciele zawodów prawniczych (adwokaci/prawnicy praktycy)
|
| Niderlandzki wymiar sprawiedliwości (Rechtspraak) | Mijn CBM (Moje OZK) (Opieka, Zarząd i Kuratela) | Nie, podmioty zagraniczne co do zasady nie mają DigiD i nie mogą zalogować się do tego portalu internetowego. |
Sporządzanie i składanie sprawozdań i wniosków, w tym:
Zawodowi opiekunowie, zarządcy i kuratorzy nie mają dostępu do Mijn CBM. |
|
| Rada Państwa (Raad van State) | Loket Raad van State (Punkt Obsługi Interesantów Rady Państwa) |
Obywatele mogą podjąć działania prawne przeciwko decyzji organu administracyjnego lub wyrokowi sądu drogą cyfrową. Formularze dostępne w tym punkcie obsługi są przeznaczone wyłącznie dla obywateli. Adwokaci, przedsiębiorstwa, organizacje i organy administracyjne mogą wnosić odwołania i składać dokumenty dotyczące konkretnej sprawy drogą cyfrową, korzystając z Veilig Mailen (Bezpiecznej Skrzynki e-Mail). |
|
|
| Rada Państwa (Raad van State) | Mijn Zaak (Moja Sprawa) | Nie, dostęp do Mijn Zaak mają wyłącznie adwokaci z Advocatenpas. |
Obecnie z Mijn Zaak korzystają wyłącznie adwokaci zajmujący się sprawami dotyczącymi azylu i zatrzymania. Za pomocą Mijn Zaak nie należy składać dokumentów poufnych, o których mowa w art. 8:29 ogólnej ustawy administracyjnej (Algemene wet bestuursrecht). Informacje o tym, jak złożyć dokumenty poufne, można znaleźć w przepisach prawa procesowego (procesreglement). |
|
| Sąd Najwyższy (Hoge Raad) | Mijn Zaak Hoge Raad (Moja Sprawa w Sądzie Najwyższym) | Nie, podmioty zagraniczne co do zasady nie mają DigiD, loginu eHerkenning, Advocatenpas (legitymacji adwokackiej) ani Gemachtigdenpas (legitymacji pracownika adwokata) i nie mogą zalogować się do tego portalu internetowego. |
Portal można wykorzystywać w następujących dziedzinach (więcej informacji znajduje się w Mijn Rechtspraak): Sprawy karne
Sprawy podatkowe i administracyjne
|
|
| Centralne Biuro Poboru Należności Sądowych (Centraal Justitieel Incassobureau – CJIB) |
Digitaal Loket CJIB (Cyfrowy Punkt Obsługi Interesantów CJIB) Digitaal Loket Verkeer (OM) (Cyfrowy Punkt Obsługi ds. Ruchu Drogowego – Prokuratura) |
Tak, jeżeli mają uznawany europejski login. |
|
|
| Centralne Biuro Poboru Należności Sądowych (Centraal Justitieel Incassobureau – CJIB) | CJIB Businessportaal (portal biznesowy CJIB) | Nie, podmioty zagraniczne co do zasady nie mają loginu eHerkenning i nie mogą zalogować się do tego portalu internetowego. |
Doradca ds. zadłużenia lub zarządca
Przedsiębiorstwo z dużą flotą pojazdów
Doradcy prawni
Organizacje sektora publicznego
|
|
2. Prawo krajowe dotyczące korzystania z wideokonferencji w postępowaniach w sprawach cywilnych i handlowych
Ta sekcja zawiera informacje na temat krajowych przepisów i procedur dotyczących udziału w rozprawach w sprawach cywilnych i handlowych za pośrednictwem wideokonferencji.
a) Informacje na temat mających zastosowanie krajowych przepisów i procedur (w tym odnośnych praw procesowych i gwarancji proceduralnych) regulujących rozprawy prowadzone z wykorzystaniem wideokonferencji lub innych technologii zdalnej komunikacji
W prawie cywilnym i handlowym nie ma jeszcze żadnych szczegółowych przepisów dotyczących korzystania z wideokonferencji podczas rozpraw sądowych. Prawo cywilne i handlowe nie stanowi przeszkody dla wykorzystywania wideokonferencji. Za zgodą wszystkich zainteresowanych stron rozprawa może odbyć się w całości przez internet. Strona procesu, zainteresowana strona lub strona profesjonalna może również uczestniczyć w rozprawie drogą cyfrową. Z należytym uwzględnieniem interesów i równego traktowania stron sędzia decyduje, czy tylko jedna ze stron może uczestniczyć cyfrowo w rozprawie, na której pozostali uczestnicy są obecni fizycznie.
W kwietniu 2022 r. minister ochrony prawnej poinformował niższą izbę holenderskiego parlamentu o swoim zamiarze opracowania spójnych przepisów ustawowych dotyczących korzystania z wideokonferencji podczas rozpraw przed sądami cywilnymi i administracyjnymi. W skrócie – dąży się do tego, aby w przepisach ustawowych określić okoliczności, w których można korzystać z wideokonferencji podczas rozprawy sądowej, oraz gwarancje proceduralne i zabezpieczenia techniczne, jakie będą miały zastosowanie. Przepisy te będą przewidywać możliwość skorzystania z wideokonferencji. To znaczy, że o oferowaniu tego rozwiązania będzie decydować odnośny sąd okręgowy lub apelacyjny. Następnie decyzję o tym, czy w danej sprawie można skorzystać z wideokonferencji, będzie podejmować sędzia. W postępowaniach w sprawach administracyjnych i niektórych rodzajach spraw cywilnych z wideokonferencji można korzystać tylko wtedy, kiedy życzy sobie tego co najmniej jedna ze stron.
b) Informacje na temat tego, czy tylko sądy mogą prowadzić wideokonferencje na podstawie art. 5 rozporządzenia w sprawie cyfryzacji czy taką możliwość mają też inne organy. Jeżeli inne organy także mogą powoływać art. 5 jako podstawę prawną do organizowania wideokonferencji, informacje o tym, jakich organów i postępowań to dotyczy.
W postępowaniach w sprawach cywilnych i handlowych do wykorzystywania wideokonferencji do organizacji posiedzeń online (lub częściowo online) uprawnione są jedynie sądy.
c) Czy na mocy prawa krajowego sąd lub właściwy organ może wyznaczyć posiedzenie z urzędu?
W prawie cywilnym i handlowym nie ma jeszcze żadnych szczegółowych przepisów dotyczących korzystania z wideokonferencji podczas rozpraw sądowych. Obecnie – jeżeli co najmniej jedna ze stron chce zastosować to rozwiązanie – decyzję o korzystaniu z wideokonferencji w danej sprawie podejmuje sędzia.
d) Czy w Niderlandach są dostępne technologie wideokonferencyjne i która platforma jest najpopularniejsza?
Sądy okręgowe i sądy apelacyjne mają dostęp do trzech platform umożliwiających organizację rozpraw cyfrowych i zdalne uczestnictwo jednej ze stron, mianowicie: Microsoft Teams, Cisco Meeting Service (CMS) i Multipoint Control Unit (MCU) niderlandzkiego wymiaru sprawiedliwości. Przesłuchania w pokojach lub salach rozpraw w zakładach karnych zawsze odbywają się za pośrednictwem aplikacji Teams. We wszystkich pozostałych przypadkach o tym, z jakich platform skorzystać, decyduje sędzia.
Instrukcje dotyczące aplikacji Teams i CMS są dostępne na stronie internetowej Rady Sądownictwa (Raad voor de Rechtspraak). W przypadku MCU sąd okręgowy lub apelacyjny udostępnia uczestnikom informacje dla użytkowników przed rozprawą.
e) Informacje na temat wymogów proceduralnych dla stron, które chcą wyrazić opinię na temat korzystania z wideokonferencji lub innych technologii umożliwiających zdalny udział w rozprawie
Uczestnicy rozprawy mogą zwrócić się do sądu okręgowego lub apelacyjnego o zezwolenie na udział w rozprawie za pomocą środków cyfrowych lub o przeprowadzenie rozprawy w całości w formie cyfrowej. O tym, czy możliwe jest zdalne uczestnictwo lub w pełni cyfrowa rozprawa, decyduje sędzia.
f) Jak zapewnia się stronom i ich przedstawicielom, w tym osobom z niepełnosprawnościami, dostęp do wideokonferencji?
Strony – na wniosek – mogą aktywnie uczestniczyć w posiedzeniu cyfrowym za pośrednictwem MCU (Multipoint Control Unit). MCU zapewnia bezpośrednie i bezpieczne połączenie wideo między uczestnikami cyfrowymi a osobami fizycznie obecnymi w sali sądowej. Umożliwia im również bezpośrednią komunikację.
W przypadku rozpraw w sprawach, w których strony wskazały, że aktywne uczestnictwo cyfrowe nie jest pożądane, posiedzenie może odbywać się z wykorzystaniem aplikacji Teams przy wprowadzeniu ograniczeń dla uczestników cyfrowych. W takich przypadkach za pośrednictwem programu Teams można wyłącznie odbierać obraz i dźwięk z sali sądowej.
W razie potrzeby można zorganizować dla stron i ich przedstawicieli procesowych test środowiska MCU z dużym wyprzedzeniem przed rozprawą, aby uniknąć jakichkolwiek problemów z programem lub połączeniem w jej trakcie. Dostępne są również pisemne instrukcje. Ponadto, gdy rozpoczyna się rozprawa, w sali sądowej zawsze obecni są pracownicy działu informatycznego, którzy udzielają pomocy i zapewniają sprawny przebieg posiedzenia cyfrowego.
Obecnie niderlandzki wymiar sprawiedliwości nie ma żadnej specjalnej zintegrowanej infrastruktury dla uczestników z niepełnosprawnościami. Kwestię dostępności uwzględniono w zbiorze wymogów trwającego obecnie postępowania o udzielenie zamówienia na nowe rozwiązanie dotyczące rozpraw online.
g) Czy w prawie krajowym zezwala się na nagrywanie rozpraw?
Niderlandy nie mają żadnych szczegółowych przepisów dotyczących korzystania z wideokonferencji w postępowaniach w sprawach cywilnych i handlowych. Oznacza to, że nie istnieją też żadne przepisy w sprawie rejestrowania rozpraw online ani uregulowania dotyczące przechowywania i rozpowszechniania nagrań.
Nie wolno nagrywać obrazu ani dźwięku bez zgody sędziego. Nie zezwala się również na rejestrowanie obrazu ani dźwięku w budynku sądu. Dotyczy to stref recepcyjnych, sal rozpraw i poczekalni.
h) Jak w prawie krajowym zagwarantowano, aby wszelkie nagrania wykonywano i przechowywano w bezpieczny sposób i nie udostępniano ich publicznie?
Niderlandy nie mają żadnych szczegółowych przepisów dotyczących korzystania z wideokonferencji w postępowaniach w sprawach cywilnych i handlowych. Oznacza to, że nie istnieją też żadne przepisy w sprawie rejestrowania rozpraw online ani uregulowania dotyczące przechowywania i rozpowszechniania nagrań.
i) Informacje o tym, jak adwokaci i ich klienci mogą poufnie porozumiewać się przed rozprawą online i w jej trakcie
Jednym z warunków korzystania z wideokonferencji na potrzeby rozpraw online jest zapewnienie adwokatowi i jego klientowi możliwości poufnego porozumiewania się, tak aby inne osoby nie mogły się temu przysłuchiwać. Obecnie technologia nie umożliwia utworzenia odrębnego, bezpiecznego kanału do poufnych rozmów podczas rozprawy online. Trwają jednak prace nad taką funkcją. Dopóki nie będzie technicznej możliwości utworzenia bezpiecznego kanału w ramach tego samego połączenia wideo strony mogą konsultować się ze sobą telefonicznie lub w osobnym pokoju.
j) Jak identyfikuje i uwierzytelnia się strony?
Ogólnie rzecz biorąc, przed rozprawą sekretarz sądu pyta przedstawicieli procesowych stron, kto będzie w niej uczestniczył drogą cyfrową za pośrednictwem Multipoint Control Unit (MCU). Jest to cyfrowe urządzenie do organizowania wideokonferencji. Sekretarz sądu przesyła wskazanym osobom link umożliwiający dostęp do rozprawy online i informuje, że tego łącza nie wolno przekazywać dalej. Na początku rozprawy prosi się wszystkich uczestników zdalnych o zgłoszenie się. Następnie sprawdza się, czy są to te osoby, które wcześniej wskazano. Nieupoważnione osoby usuwa się z rozprawy online.
Uczestniczący za pośrednictwem aplikacji Teams nie są aktywnie monitorowani, ponieważ nie mają możliwości udostępniania obrazu ani dźwięku.
k) Jak strony mogą zadawać pytania i aktywnie uczestniczyć w rozprawie?
Multipoint Control Unit (MCU) umożliwia ustanowienie bezpośredniego połączenia między uczestnikami cyfrowymi a osobami fizycznie obecnymi w sali sądowej. Sędziowie i adwokaci mogą komunikować się z uczestnikami cyfrowymi bezpośrednio dzięki kamerom i monitorom zainstalowanym w sali sądowej. W przypadku połączenia przez aplikację Teams możliwy jest wyłącznie odbiór obrazu i dźwięku z sali rozpraw. Za pomocą tego programu nie można aktywnie uczestniczyć w rozprawie.
l) Jak strony korzystają z prawa do tłumaczenia ustnego?
Podczas rozpraw online tłumaczenie ustne może odbywać się na dwa sposoby:
- tłumacze ustni biorą udział w posiedzeniu wyłącznie cyfrowo,
- tłumacze ustni są fizycznie obecni w sali sądowej.
W obu przypadkach stronom zaleca się zorganizować do celów tłumaczenia ustnego odrębne spotkanie, w którym biorą udział obecni fizycznie uczestnicy i tłumacze. Sąd nie jest odpowiedzialny za cyfrowe spotkanie zorganizowane przez strony na potrzeby tłumaczenia ustnego. Uczestnicy cyfrowi, którzy korzystają z połączenia utworzonego przez sąd, wyciszają mikrofon, gdy na odrębnym spotkaniu odbywa się tłumaczenie ustne.
m) Jak podczas rozprawy online umożliwia się zapoznawanie z dowodami rzeczowymi i ich przedstawianie?
Bezpieczne urządzenie Multipoint Control Unit (MCU) pozwala stronom przedstawiać cyfrowe dowody uczestnikom zdalnym za pomocą zarówno obrazu, jak i dźwięku.
n) Jak uniemożliwia się nieupoważniony dostęp do danych wrażliwych i przepływ danych do nieznanych podmiotów?
Stronom zabrania się przekazywać dalej link umożliwiający połączenie poprzez Multipoint Control Unit (MCU), ponieważ jest to niedozwolone. Nie zezwala się również na wykonywanie ani udostępnianie nagrań. Ponadto z połączenia utworzonego za pośrednictwem MCU usuwa się nieupoważnione osoby. Nie da się jednak sprawdzić, czy obraz z połączenia ustanowionego z wykorzystaniem MCU lub aplikacji Teams nie jest nagrywany, więc nie można temu zapobiec.
Co do zasady sprawy handlowe są rozpoznawane publicznie.
o) Informacje na temat praktycznych zasad organizacji i prowadzenia posiedzeń online, w tym informacje na temat wykorzystania technologii zamiany mowy na tekst
Jeżeli sędzia, za zgodą co najmniej jednej ze stron, postanowi przeprowadzić rozprawę w formie cyfrowej, przed posiedzeniem przekazuje się stronie lub stronom, które będą uczestniczyć zdalnie, informacje praktyczne. Instrukcje wspomniane w lit. d) pomagają stronom nawiązać połączenie za pośrednictwem aplikacji Teams lub CMS i objaśnia się w nich możliwości cyfrowe dostępne podczas rozprawy.
W rozprawach cyfrowych w sprawach cywilnych i handlowych nie wykorzystuje się technologii zamiany mowy na tekst.
3. Prawo krajowe dotyczące korzystania z wideokonferencji w postępowaniach w sprawach karnych
Ta sekcja skierowana jest do mających uczestniczyć w wideokonferencji podejrzanych, oskarżonych, skazanych i osób, których dotyczy nakaz, w rozumieniu art. 2 pkt 10 rozporządzenia (UE) 2018/1805. Sekcja ta zawiera informacje na temat określonych w prawie krajowym wymogów proceduralnych, które regulują ich udział w posiedzeniu zdalnym i nie są uwzględnione w rozporządzeniu w sprawie e-sprawiedliwości [(UE)2023/2844].
a) Informacje na temat mających zastosowanie krajowych przepisów i procedur (w tym praw i gwarancji procesowych) dotyczących organizacji rozprawy lub przesłuchania za pośrednictwem wideokonferencji lub innej technologii
Przepisy regulujące korzystanie z wideokonferencji podczas cyfrowego rozpoznawania spraw karnych oraz zdalne wysłuchania i przesłuchania podejrzanych i świadków określono w kodeksie karnym (Wetboek van Strafrecht), kodeksie postępowania karnego (Wetboek van Strafvordering) i dekrecie w sprawie wideokonferencji (Besluit videoconferentie) (wetten.overheid.nl/BWBR0019836/2022-11-25/0). W dekrecie tym wyszczególniono okoliczności i gwarancje warunkujące korzystanie z wideokonferencji w sprawach karnych i postępowaniach odwoławczych od środków polegających na pozbawieniu wolności, o których mowa w art. 94 i 96 ustawy o cudzoziemcach z 2000 r. (Vreemdelingenwet 2000). Nie korzysta się z wideokonferencji na przykład w sytuacji, gdy przesłuchiwana osoba ma niedosłuch lub zaburzenia widzenia takiego rodzaju, że wideokonferencja negatywnie wpływałaby na jej wkład w postępowanie karne lub na jej sytuację w postępowaniu. W dekrecie w sprawie wideokonferencji określono również techniczne wymogi dotyczące systemu wykorzystywanego do organizacji rozpraw lub przesłuchań w formie cyfrowej.
Oprogramowanie do wideokonferencji może służyć do wysłuchiwania i przesłuchiwania uczestników postępowania oraz zadawania im pytań. O korzystaniu z wideokonferencji decyduje przewodniczący sądu, sędzia, sędzia śledczy lub urzędnik odpowiedzialny za przesłuchanie.
Obecnie trwają prace nad nowym kodeksem postępowania karnego, który ma wejść w życie 1 kwietnia 2029 r. Przepisy dotyczące wideokonferencji zostaną rozszerzone w wielu dziedzinach. Nowością jest to, że oprócz wysłuchiwania, przesłuchiwania i zadawania pytań wideokonferencje będą mogły służyć do uczestnictwa w przesłuchaniu lub rozprawie. Oznacza to, że będzie można brać udział w przesłuchaniu lub rozprawie w charakterze obserwatora, nawet jeśli nie jest się przesłuchiwanym ani nie odpowiada się na pytania. Jeśli chodzi o wymóg uzyskania zgody podejrzanego, wprowadzono również przepis, zgodnie z którym ten wymóg ma zastosowanie nie tylko do rozpraw przed sądem w składzie trzech sędziów, lecz także do rozpraw w każdej formie, czyli również wtedy, gdy sprawę rozpoznaje jeden sędzia. Ponadto rozszerzono grupę uczestników postępowania, których sędzia pyta o zdanie na temat korzystania z wideokonferencji.
b) Informacje na temat wymogów proceduralnych dotyczących wyrażenia zgody na korzystanie z wideokonferencji lub innej technologii umożliwiającej udział za pomocą środków cyfrowych
Punktem wyjścia cały czas jest i będzie pozostawienie ostatecznej decyzji o korzystaniu z wideokonferencji urzędnikowi lub sędziemu prowadzącemu przesłuchanie oraz to, że co do zasady wideokonferencje są możliwe we wszystkich sytuacjach obejmujących wysłuchania, przesłuchania i zadawanie pytań w ramach postępowania karnego. Są dwie sytuacje, w których z wideokonferencji można korzystać wyłącznie za zgodą podejrzanego: po pierwsze, gdy podejrzany staje przed sędzią śledczym który rozpatruje wniosek o jego tymczasowe aresztowanie, i po drugie, jeżeli sprawę co do istoty rozstrzyga sąd w składzie trzech sędziów. Niemniej z wideokonferencji można korzystać zawsze wtedy, gdy sędzia uzna to za konieczne w sytuacji, gdy – przez szczególny wzgląd na bezpieczeństwo posiedzenia lub transportu na rozprawę i z rozprawy – podejrzany musi pilnie stanąć przed sędzią śledczym lub wziąć udział w rozprawie za pomocą technologii wideokonferencyjnej.
c) Jak zapewnia się dostęp do niezbędnej infrastruktury wideokonferencyjnej podejrzanym, oskarżonym, skazanym lub osobom, których dotyczy nakaz, w tym osobom z niepełnosprawnościami?
Aby zapewnić dostęp do infrastruktury wideokonferencyjnej, prawie wszystkie sądy w Niderlandach dysponują wyposażeniem umożliwiającym posiedzenia online, a w wielu izbach przygotowawczych i salach rozpraw w zakładach karnych jest infrastruktura pozwalająca na udział w rozprawach i przesłuchaniach za pomocą środków cyfrowych.
Rozprawy i przesłuchania online mogą odbywać się za pośrednictwem aplikacji Microsoft Teams lub Cisco Meeting Server (CMS). O tym, który program do wideokonferencji zostanie wykorzystany, decyduje sąd. Instrukcje obsługi aplikacji Teams i CMS są dostępne na stronie internetowej Rady Sądownictwa (Raad voor de Rechtspraak).
Obecnie niderlandzki wymiar sprawiedliwości nie ma żadnej specjalnej zintegrowanej infrastruktury dla uczestników z niepełnosprawnościami. Kwestię dostępności uwzględniono w zbiorze wymogów trwającego obecnie postępowania o udzielenie zamówienia na nowe rozwiązanie dotyczące rozpraw online.
d) Jak zapewnia się poufność komunikacji między podejrzanym, oskarżonym, skazanym lub osobą, której dotyczy nakaz, a jej adwokatem przed przesłuchaniem i w jego trakcie?
Warunkiem przeprowadzenia posiedzenia zdalnego jest możliwość poufnego porozumiewania się stron postępowania i ich adwokatów lub upoważnionych pełnomocników ze sobą podczas rozprawy. Obecnie trwają prace nad platformą wideokonferencyjną, dzięki której adwokat i przesłuchiwana osoba będą mogli naradzać się w odrębnym pokoju cyfrowym. Dopóki to nowe oprogramowanie nie będzie gotowe, stosuje się praktyczne rozwiązania, takie jak konsultacje w oddzielnym pomieszczeniu fizycznym lub przez telefon.
e) Jakie środki odwoławcze dostępne na mocy prawa krajowego może wnieść podejrzany, oskarżony, skazany lub osoba, której dotyczy nakaz, jeżeli dojdzie do naruszenia wymogów lub gwarancji przewidzianych w art. 6 rozporządzenia (UE) 2023/2844?
Jeżeli chodzi o korzystanie z wideokonferencji, rozporządzenie w sprawie e-sprawiedliwości odnosi się do sześciu europejskich aktów prawnych, które zostały wdrożone w różnych krajowych aktach prawnych i obejmują różne procedury. W razie potrzeby naruszenie gwarancji przewidzianych w art. 6 rozporządzenia w sprawie e-sprawiedliwości można zgłosić sędziemu, który zajmuje się danym postępowaniem. Jeżeli nie przewidziano udziału sędziego lub postępowanie nie uwzględnia wystarczających gwarancji, w Niderlandach można wnieść sprawę do sądu cywilnego (w formie postępowania w przedmiocie środka tymczasowego lub w innej formie), który rozstrzygnie, czy w wyniku naruszenia art. 6 doszło do czynu niezgodnego z prawem.
f) Jak informuje się przedstawicieli prawnych o wysłuchaniu lub przesłuchaniu przez internet małoletniego? W jaki sposób uwzględnia się najlepszy interes dziecka?
Kodeks postępowania karnego zawiera przepisy uzupełniające dotyczące osób młodych (zob. art. 486 i nast.).
g) Czy w przepisach krajowych zezwala się na nagrywanie rozprawy lub przesłuchania online?
Nowy kodeks postępowania karnego i ustawa o innowacjach w postępowaniu karnym (Innovatiewet Strafvordering) zawierają przepisy dotyczące nagrywania rozpraw. Niedawno ukończono programy pilotażowe, w ramach których testowano przepisy oraz nagrywano posiedzenia i sporządzano skrócone protokoły. W praktyce nie doprowadziło to do żadnych udoskonaleń postępowania karnego. W związku z tym proponuje się odstąpienie od tego rozwiązania w ustawie o innowacjach w postępowaniu karnym. Nadal dozwolone będzie jednak nagrywanie rozpraw, w połączeniu ze standardowym protokołem.
h) Jakie są praktyczne ustalenia dotyczące rozpraw i przesłuchań online? Z którym organem można się kontaktować? Czy obowiązują szczególne wymogi?
Decyzję o tym, czy zezwolić na przesłuchanie zdalne lub udział w rozprawie za pośrednictwem środków cyfrowych, podejmuje sąd, ale w pewnych przypadkach wymagana jest zgoda podejrzanego lub jego adwokata [zob. lit. b)]. Wyjątki od tego prawa do wyrażenia zgody ograniczają się do sytuacji, gdy istnieje pilna potrzeba odstąpienia od niego przez szczególny wzgląd na bezpieczeństwo przesłuchania lub rozprawy, lub transportu na posiedzenie i z posiedzenia. W pisemnym wezwaniu na przesłuchanie informuje się o ewentualnym korzystaniu z wideokonferencji. Wezwanie zawiera informacje o tym, jak i kiedy osoba, która ma złożyć zeznania, może wskazać, że nie wyraża zgody na korzystanie z wideokonferencji. W stosownych przypadkach o zgodę na korzystanie z wideokonferencji pyta się także prokuratora.
Decyzję podejmuje się i przekazuje osobie, która ma złożyć zeznania, lub jej adwokatowi nie później niż 24 godziny przed przesłuchaniem zdalnym lub udziałem w rozprawie za pomocą środków cyfrowych.
4. Opłaty w postępowaniach w sprawach cywilnych i handlowych
Postępowania sądowe w Niderlandach wiążą się z kosztami, na przykład opłatami sądowymi, które wynikają z rozpatrywania sprawy przez sąd. Ponadto adwokaci, upoważnieni pełnomocnicy stron i inni prawnicy praktycy mogą pobierać honorarium. Jego wysokość jest ustalana indywidualnie. O takie honorarium najlepiej zapytać daną organizację. Kwoty wyszczególnione na tej stronie odnoszą się do opłat sądowych i kwot pobieranych przez urzędników sądowych.
Opłaty pobierane przez urzędników sądowych
Postępowanie w sprawie cywilnej wszczyna się w drodze pozwu, a często – na wniosek. Opłata z tego tytułu wynosi 112,37 euro dla wierzyciela niepodlegającego opodatkowaniu VAT i 135,97 euro dla wierzyciela będącego osobą fizyczną. Do tych opłat mogą zostać doliczone dodatkowe kwoty. Dotyczy to spraw rozwodowych, kosztów doręczenia dokumentów i zajęcia mienia. Pozostałe stawki za czynności urzędowe wykonywane przez urzędników sądowych można znaleźć w dekrecie w sprawie opłat pobieranych przez urzędników sądowych (Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders).
Opłaty sądowe
Obowiązujące stawki przedstawiono w poniższej tabeli. Stawki określono w załączniku do ustawy o opłatach sądowych w sprawach cywilnych (Wet griffierechten burgerlijke zaken). Podlegają one corocznej indeksacji.
| Charakter/wartość roszczenia | Opłata sądowa dla podmiotów niebędących osobami fizycznymi | Opłata sądowa dla osób fizycznych | Opłata sądowa dla osób niezamożnych |
| Opłaty sądowe w rozpatrywanych przez sąd sprawach lokalnych | |||
|
Sprawy dotyczące roszczenia:
|
130 EUR | 87 EUR | 87 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 500 EUR, ale nieprzekraczającej 1 500 EUR | 328 EUR | 218 EUR | 87 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 1 500 EUR, ale nieprzekraczającej 2 500 EUR | 372 EUR | 248 EUR | 87 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 2 500 EUR, ale nieprzekraczającej 5 000 EUR | 496 EUR | 248 EUR | 87 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 5 000 EUR, ale nieprzekraczającej 12 500 EUR | 524 EUR | 248 EUR | 87 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości powyżej 12 500 EUR | 1 409 EUR | 706 EUR | 87 EUR |
| Opłaty sądowe w rozpatrywanych przez sąd sprawach innych niż lokalne | |||
| Sprawy, o których mowa w art. 32a ust. 1 zdanie pierwsze kodeksu postępowania cywilnego (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering – Rv) | 18 287 EUR | 18 287 EUR | Nie dotyczy |
|
Sprawy, o których mowa w art. 32a ust. 3 Rv: |
9 143 EUR | 9 143 EUR | Nie dotyczy |
| Sprawy dotyczące roszczenia o nieokreślonej wartości | 688 EUR | 320 EUR | 87 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości nieprzekraczającej 100 000 EUR | 2 889 EUR | 1 325 EUR | 87 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 100 000 EUR, ale nieprzekraczającej 1 000 000 EUR | 6 617 EUR | 2 626 EUR | 87 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości powyżej 1 000 000 EUR | 9 825 EUR | 2 626 EUR | 87 EUR |
| Opłata sądowa w sądach apelacyjnych | |||
| Sprawy, o których mowa w art. 32a ust. 1 zdanie pierwsze Rv i art. 1064a ust. 1 zdanie drugie Rv | 24 382 EUR | 24 382 EUR | Nie dotyczy |
|
Sprawy, o których mowa w art. 32a ust. 3 Rv: |
12 191 EUR | 12 191 EUR | Nie dotyczy |
|
Sprawy dotyczące roszczenia:
|
798 EUR | 349 EUR | 349 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 12 500 EUR, ale nieprzekraczającej 100 000 EUR | 2 175 EUR | 798 EUR | 349 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 100 000 EUR, ale nieprzekraczającej 1 000 000 EUR | 6 561 EUR | 2 053 EUR | 349 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości powyżej 1 000 000 EUR | 13 124 EUR | 2 053 EUR | 349 EUR |
| Opłata sądowa w Sądzie Najwyższym | |||
|
Sprawy dotyczące roszczenia:
|
873 EUR | 361 EUR | 361 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 12 500 EUR, ale nieprzekraczającej 100 000 EUR | 2 897 EUR | 873 EUR | 361 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości wyższej niż 100 000 EUR, ale nieprzekraczającej 1 000 000 EUR | 8 206 EUR | 2 463 EUR | 361 EUR |
| Sprawy dotyczące roszczenia o wartości powyżej 1 000 000 EUR | 16 410 EUR | 2 463 EUR | 361 EUR |
Zakres opłat sądowych
Opłaty sądowe są jednakowe we wszystkich postępowaniach cywilnych, więc mają zastosowanie także do instrumentów prawa cywilnego objętych rozporządzeniem w sprawie e-sprawiedliwości, do których należą:
| Postępowania dotyczące następujących kwestii: | ||
| Europejski nakaz zapłaty | (WE) nr 1896/2006 | |
| Drobne roszczenia | (WE) nr 861/2007 | |
| Europejski nakaz zabezpieczenia | (UE) nr 655/2014 | |
| Tytuł egzekucyjny dla roszczeń bezspornych | (WE) nr 805/2004 | |
| Postępowania dotyczące uznania, stwierdzenia wykonalności lub odmowy uznania: | ||
| Europejskie rozporządzenie w sprawie dziedziczenia | (UE) nr 650/2012 | |
| Bruksela I | (UE) nr 1215/2012 | |
| Środki ochrony w sprawach cywilnych | (UE) nr 606/2013 | |
| Zobowiązania alimentacyjne | (WE) nr 4/2009 | |
| Małżeńskie ustroje majątkowe | (UE) 2016/1103 | |
| Skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich | (UE) 2016/1104 | |
| Uprowadzenie dziecka | (UE) 2019/1111 | |
| Postępowania dotyczące wydawania, sprostowania i uchylania: | ||
| Zobowiązania alimentacyjne | (WE) nr 4/2009 | Wyciągi |
| Europejskie rozporządzenie w sprawie dziedziczenia | (UE) nr 650/2012 | Europejskie poświadczenie spadkowe i zaświadczenia |
| Bruksela I | (UE) nr 1215/2012 | Zaświadczenia |
| Środki ochrony w sprawach cywilnych | (UE) nr 606/2013 | Zaświadczenia |
| Małżeńskie ustroje majątkowe | (UE) 2016/1103 | Zaświadczenia |
| Skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich | (UE) 2016/1104 | Zaświadczenia |
| Uprowadzenie dziecka | (UE) 2019/1111 | Zaświadczenia |
| Zgłaszanie wierzytelności przez wierzyciela zagranicznego w postępowaniu upadłościowym na podstawie art. 53: | ||
| Postępowanie upadłościowe | (UE) 2015/848 | |
| Komunikacja między osobami fizycznymi lub prawnymi lub ich przedstawicielami a organami centralnymi: | ||
| Zobowiązania alimentacyjne | (WE) nr 4/2009 | |
| Uprowadzenie dziecka | (UE) 2019/1111 | |
| Minimalne wspólne zasady odnoszące się do pomocy prawnej | Dyrektywa 2003/8/WE | |
5. Metody elektronicznego uiszczania opłat
W poniższej tabeli przedstawiono wyłącznie dostępne metody elektronicznego uiszczania opłat na rzecz poszczególnych grup podmiotów, które zajmują się zawodowo prawem cywilnym i pełnią jakąś rolę w odniesieniu do jednego z instrumentów prawnych objętych rozporządzeniem w sprawie e-sprawiedliwości. Jeżeli nie podano elektronicznej metody płatności, dokonanie wpłaty w ten sposób nie jest możliwe. Część organizacji akceptuje również płatności gotówkowe. Więcej informacji na temat nieelektronicznych metod płatności i odpowiedzi na pytania dotyczące metod elektronicznego uiszczania opłat najlepiej uzyskać bezpośrednio od danej organizacji.
| Organizacja | Metoda elektronicznego uiszczania opłat |
| Notariusze | Elektroniczne metody płatności mogą różnić się w zależności od notariusza. Więcej informacji można uzyskać u danego notariusza. |
| Urzędnicy sądowi | Elektroniczne metody płatności mogą się różnić w zależności od urzędnika sądowego. Więcej informacji można uzyskać u danego urzędnika sądowego. |
| Niderlandzki wymiar sprawiedliwości |
|
| Rada Państwa | Dostępne metody płatności wyszczególnia się w potwierdzeniu otrzymania odwołania. |
| Sąd Najwyższy | Przelew internetowy; na fakturach Sądu Najwyższego zawsze widnieje numer konta bankowego. Należy podać numer faktury. Faktury zawsze wysyła się pocztą. |
| Centralne Biuro Poboru Należności Sądowych |
|
| Rada Pomocy Prawnej (Raad voor Rechtsbijstand) |
|
| Adwokaci | Elektroniczne metody płatności mogą się różnić w zależności od adwokata. Więcej informacji można uzyskać u danego adwokata. |
| Zarząd, opieka i kuratela | Elektroniczne metody płatności mogą się różnić w zależności od zarządcy, opiekuna lub kuratora. Więcej informacji można uzyskać u danego zarządcy, opiekuna lub kuratora. |
6. Powiadomienie o wcześniejszym korzystaniu ze zdecentralizowanego systemu informatycznego
W rozporządzeniu w sprawie e-sprawiedliwości [(UE) 2023/2844, art. 10 ust. 3 i art. 26 ust. 3] określono następujące terminy rozpoczęcia stosowania zdecentralizowanego systemu informatycznego w odniesieniu do poszczególnych partii:
- rozpoczęcie stosowania 1. partii do 17 stycznia 2028 r.,
- rozpoczęcie stosowania 2. partii do 17 stycznia 2029 r.,
- rozpoczęcie stosowania 3. partii do 17 stycznia 2030 r.,
- rozpoczęcie stosowania 4. partii do 17 stycznia 2031 r.
W przypadku żadnej z czterech partii wymienionych w art. 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie e-sprawiedliwości [(UE) 2023/2844] stosowanie zdecentralizowanego systemu informatycznego nie rozpocznie się wcześniej niż w terminie określonym w art. 26 ust. 3 tego rozporządzenia. Jeżeli wcześniejsze rozpoczęcie korzystania okaże się jednak możliwe, zostanie wskazane, kiedy można to osiągnąć w odniesieniu do poszczególnych instrumentów prawnych i organizacji.
7. Powiadomienie o wcześniejszym korzystaniu z wideokonferencji w postępowaniach w sprawach cywilnych i handlowych
W przypadku instrumentów prawnych objętych rozporządzeniem w sprawie e-sprawiedliwości [rozporządzenie (UE) 2023/2844] korzystanie z wideokonferencji w postępowaniach w sprawach cywilnych i handlowych, zgodnie z art. 5 tego rozporządzenia, nie będzie możliwe przed 1 maja 2025 r.
8. Powiadomienie o wcześniejszym korzystaniu z wideokonferencji w postępowaniach w sprawach karnych
W przypadku instrumentów prawnych objętych rozporządzeniem w sprawie e-sprawiedliwości [rozporządzenie (UE) 2023/2844] korzystanie z wideokonferencji w postępowaniach w sprawach karnych, zgodnie z art. 6 tego rozporządzenia, nie będzie możliwe przed 1 maja 2025 r.