W Polsce działa wiele platform świadczących usługi online dla obywateli, a także istnieje nadrzędna platforma internetowa, która je integruje. Ma ona na celu połączenie stron internetowych ministerstw i instytucji rządowych oraz integrację usług cyfrowych świadczonych przez państwo na rzecz obywateli. Platforma świadczy usługi cyfrowe za pośrednictwem podplatform: obywatel.gov.pl (usługi dla osób fizycznych) i biznes.gov.pl (usługi dla przedsiębiorstw).
Ogólny poziom rozwoju usług cyfrowych jest bardzo zróżnicowany. Na przykład usługi świadczone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji za pośrednictwem portalu gov.pl lub obywatel.gov.pl są stosunkowo dobrze rozwinięte, podczas gdy bardziej złożone usługi cyfrowe, np. związane z sądownictwem, obejmują jedynie niewielką część swojego sektora.
Możliwość złożenia przez internet wniosku o pomoc prawną ogranicza się do w pełni cyfrowych postępowań sądowych, takich jak krajowe postępowanie upominawcze.
Nie istnieje odrębna procedura dochodzenia odszkodowania.
Cel i zakres: sprawę cywilną można wnieść przez internet wyłącznie:
- w postępowaniu zwanym „elektronicznym postępowaniem upominawczym”, które można wszcząć w internetowym systemie e-Sąd w sprawach dotyczących roszczeń pieniężnych, niezależnie od całkowitej kwoty sporu,, lub
- w postępowaniu upadłościowym – poprzez system informatyczny Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ).
Właściwy organ:
- Elektroniczne postępowanie upominawcze obsługuje VI Wydział Cywilny Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie.
- Sprawy upadłościowe rozpoznaje 30 wyspecjalizowanych wydziałów gospodarczych dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych w sądach rejonowych (pierwszej instancji).
Warunki dostępu:
- Osoba wnosząca sprawę potrzebuje konta w systemie e-Sąd. Sąd musi następnie potwierdzić jej tożsamość na podstawie bazy danych PESEL. Konta można później używać do składania podpisów elektronicznych wyłącznie w tym systemie (nie jest to kwalifikowany podpis elektroniczny). Można również posługiwać się kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
- Wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego składa się na formularzu internetowym do Krajowego Rejestru Zadłużonych. Wymaga to utworzenia konta z użyciem profilu zaufanego lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego.
Skutki prawne dokumentów elektronicznych:
- Postępowanie można wszcząć przez internet, a orzeczenia sądowe mają postać elektroniczną. W elektronicznym postępowaniu upominawczym pozwany nie może odpowiedzieć na pozew. Jedyną formą podważenia skuteczności nakazu zapłaty jest złożenie sprzeciwu (w formie tradycyjnej lub elektronicznej). Wówczas nakaz zapłaty traci moc i nie wywołuje skutków prawnych. Sprawa jest przekazywana z e-sądu do sądu, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania i jest rozpoznawana w innym postępowaniu.
- Postępowanie upadłościowe można wszcząć wyłącznie przez internet.
Możliwość przeprowadzenia procedury w całości przez internet: tak.
Koszty:
- W elektronicznym postępowaniu upominawczym wysokość opłaty sądowej jest zróżnicowana. Za wniesienie pozwu przez internet wynosi ona ¼ opłaty należnej w tradycyjnym postępowaniu, jednak nie mniej niż 30 złotych.
- Postępowanie upadłościowe: 30 złotych.
Linki:
W Polsce doręczanie dokumentów w postaci elektronicznej w sprawach cywilnych odbywa się za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych. Usługa jest przeznaczona wyłącznie dla prawników z uprawnieniami zawodowymi. Wskutek niedawnych zmian w prawie od marca 2024 r. możliwe jest także doręczanie dokumentów w postaci elektronicznej w sprawach karnych. Obecnie dokumenty można przesyłać tylko w jedną stronę, z sądu do adresata.
Licytacji sądowych nie przeprowadza się przez internet. Jedynie obwieszczenia o licytacjach publikuje się na stronie internetowej Krajowej Rady Komorniczej (z racji ustawowego obowiązku), a zwyczajowo także na stronie internetowej komornika prowadzącego daną licytację.
Polskie Ministerstwo Sprawiedliwości uruchomiło projekt zatytułowany „Upowszechnienie alternatywnych metod rozwiązywania sporów poprzez podniesienie kompetencji mediatorów, utworzenie Krajowego Rejestru Mediatorów (KRM) oraz działania informacyjne”.
W ramach projektu przewidziano zmiany w prawie, a także działania informacyjne i promocyjne w dziedzinie mediacji oraz szkolenia mediacyjne. Przewidziano również utworzenie Krajowego Rejestru Mediatorów, aby ułatwić zainteresowanym stronom znalezienie mediatora specjalizującego się w konkretnej kategorii spraw. Wpisanie mediatora do rejestru ma być potwierdzeniem, że mediator posiada kwalifikacje uprawniające go do prowadzenia mediacji w określonych rodzajach spraw. Ma również poprawić komunikację między mediatorami a sądami (sędziami). KRM to rejestr publiczny, przejrzysty, działający jako część systemu informatycznego dla obywateli i pracowników wymiaru sprawiedliwości w Polsce. Ukończenie realizacji projektu przewidziano na koniec października 2023 r.
Link: https://krm.gov.pl
Aktualnie państwo/sądy nie świadczą w pełni cyfrowych usług związanych z mediacją, jednak usługi w zakresie e-mediacji mogą świadczyć niezależne ośrodki mediacyjne. Na przykład e-mediację zapewnia Centrum Mediacji przy Naczelnej Radzie Adwokackiej.
Cel i zakres: przedsiębiorcy indywidualni (samozatrudnieni) mogą rejestrować działalność gospodarczą online w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Po zarejestrowaniu przedsiębiorca otrzyma numer NIP (numer identyfikacji podatkowej) i numer REGON (identyfikator w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej).
Właściwy organ: Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej/Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
Warunki dostępu: brak warunków
Skutki prawne dokumentów elektronicznych: indywidualny przedsiębiorca zostaje uznany za zarejestrowanego dzień po rejestracji przez internet.
Możliwość przeprowadzenia procedury w całości przez internet: tak
Koszty: bezpłatnie
Link: https://www.biznes.gov.pl/pl/opisy-procedur/-/proc/736
----------
Cel i zakres: spółki, tj. spółki jawne, spółki komandytowe i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością można zarejestrować przez internet na stronie https://prs.ms.gov.pl/krs.
Właściwy organ: Ministerstwo Sprawiedliwości (w odniesieniu do systemu informatycznego), sądy (w odniesieniu do procesu rejestracji)
Warunki dostępu: konto w systemie informatycznym (KRS)
Skutki prawne dokumentów elektronicznych: skuteczna rejestracja spółki przez internet
Możliwość przeprowadzenia procedury w całości przez internet: tak
Koszty: 250–500 złotych (koszt rejestracji), 100 złotych (ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym)
Tłumaczenie usług cyfrowych nie jest dostępne (poza tłumaczeniem dokumentów publicznych).