Zamknij

PORTAL JEST JUŻ DOSTĘPNY W WERSJI BETA!

Odwiedź europejski portal „e-Sprawiedliwość” w wersji beta i powiedz nam, co o nim myślisz!

 
 

Ścieżka nawigacji

menu starting dummy link

Page navigation

menu ending dummy link

Prawo państwa członkowskiego - Słowenia

Uwaga: niedawno wprowadzono na tej stronie zmiany w oryginalnej wersji językowej słoweński. Strona w wybranej przez Ciebie wersji językowej jest obecnie tłumaczona przez nasze służby tłumaczeniowe.

 

Oficjalne tłumaczenie przeglądanej wersji językowej nie istnieje.
Tutaj znajdą Państwo tłumaczenie maszynowe tego tekstu. Ma ono charakter wyłącznie orientacyjny. Autorzy tej strony nie ponoszą odpowiedzialności za jakość tłumaczenia maszynowego.

Na niniejszej stronie przedstawiono informacje dotyczące systemu prawnego w Słowenii.


Źródła prawa

Rodzaje aktów prawnych – opis

Abstrakcyjne normy prawne w systemie prawnym Republiki Słowenii przyjmowane są zarówno na szczeblu państwowym, jak i na szczeblu samorządowym. Akty prawne przyjmowane na szczeblu państwowym to konstytucja (ustava), ustawy (zakoni) oraz przepisy wykonawcze, dzielące się na dwie główne kategorie: dekrety (uredbe, niekiedy tłumaczone jako zarządzenia) oraz rozporządzenia (pravilniki).

Rady gmin co do zasady wydają uchwały (odloki).

W systemie prawnym Słowenii nie uznaje się precedensu sądowego, co oznacza, że sądy niższej instancji nie są formalnie związane wyrokami sądów wyższej instancji. Sądy niższej instancji biorą jednak pod uwagę orzecznictwo sądów wyższej instancji oraz Sądu Najwyższego (Vrhovno sodišče).

Sąd Najwyższy obradujący w pełnym składzie może wydawać opinie prawne (načelna pravna mnenja) na temat zasad prawnych, które mogą wpływać na jednolite stosowanie prawa. Na mocy ustawy o sądach (Zakon o sodiščih) tego rodzaju opinie są wiążące jedynie dla izb Sądu Najwyższego i mogą zostać zmienione wyłącznie, gdy sąd ponownie obraduje w pełnym składzie. Sądy niższych instancji skłaniają się jednak do przestrzegania tych opinii, a Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wymaga, aby odpowiednio uwzględniano stanowisko strony przytaczającej wcześniej przyjętą opinię prawną dotyczącą danej kwestii.

Ustawy i inne przepisy muszą być zgodne z ogólnie obowiązującymi zasadami prawa międzynarodowego i wiążącymi Słowenię umowami międzynarodowymi (jak określono w art. 8 konstytucji). Ratyfikowane i opublikowane umowy międzynarodowe muszą być stosowane bezpośrednio. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego Słowenii (Ustavno sodišče) dotyczącym hierarchii aktów prawnych umowy międzynarodowe mają pierwszeństwo przed przepisami ustawowymi. Ratyfikowane umowy międzynarodowe stają się częścią krajowego systemu prawnego, a tym samym tworzą prawa i obowiązki osób fizycznych i prawnych w Słowenii (pod warunkiem, że stosowane są bezpośrednio).

Słoweński system prawny należy do rodziny systemów kontynentalnych i jest systemem opartym na prawie rzymskim, co oznacza, że prawo zwyczajowe nie stanowi części systemu prawnego. Prawo zwyczajowe jest jednak w pewnym stopniu uznawane przez słoweńskiego ustawodawcę. Na przykład na mocy art. 12 kodeksu zobowiązań (Obligacijski zakonik) regulującego umowy między osobami fizycznymi i prawnymi, zwyczaje stosowane w działalności gospodarczej, uzusy i praktyki ustalone między stronami, uwzględniane są przy ocenie wymaganego działania oraz jego skutków dla zobowiązań podmiotów gospodarczych względem innych podmiotów gospodarczych.

W wykonywaniu swoich obowiązków sędzia jest związany konstytucją, ustawami, ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego oraz ratyfikowanymi i opublikowanymi umowami międzynarodowymi. Ustawa o sądach stanowi, że gdy sprawa cywilna nie może zostać rozstrzygnięta na podstawie obowiązujących przepisów, sędzia ma obowiązek wziąć pod uwagę przepisy mające zastosowanie w podobnych przypadkach. Jeżeli pomimo to rozstrzygnięcie sprawy pozostaje prawnie wątpliwe, sędzia jest zobowiązany wydać orzeczenie w oparciu o ogólne zasady krajowego porządku prawnego. Rozstrzygając sprawę, ma obowiązek postępować zgodnie z tradycją prawną i zasadami doktryny prawa. Sędzia musi zawsze działać tak, jakby miał orzekać w nieskończonej liczbie przypadków tego samego rodzaju.

Hierarchia norm prawnych

Wszystkie normy prawne muszą być zgodne z konstytucją. Ustawy i inne przepisy muszą być zgodne z powszechnie przyjętymi zasadami prawa międzynarodowego i z wiążącymi Słowenię umowami (jak określono w art. 8 ust. 1 konstytucji). Przepisy wykonawcze i uchwały samorządowe powinny ponadto być zgodne z ustawami.

Akty o charakterze ogólnym wydawane w ramach wykonywania uprawnień władz publicznych (splošni akti za izvrševanje javnih pooblastil) muszą być zgodne z konstytucją, ustawami i przepisami wykonawczymi.

Poszczególne akty i czynności organów państwowych, organów samorządowych oraz osób sprawujących władzę publiczną muszą być oparte na ustawie lub rozporządzeniu.

W odniesieniu do pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej, konstytucja daje podstawę do uznania tego pierwszeństwa w słoweńskim systemie prawnym poprzez stwierdzenie, że akty prawne i decyzje przyjęte w obrębie organizacji międzynarodowych, na rzecz których Słowenia przekazała część swoich suwerennych praw (w tym przypadku – Unii Europejskiej), muszą być stosowane w Słowenii zgodnie z przepisami prawnymi tych organizacji.

Struktura instytucjonalna

Instytucje odpowiedzialne za przyjmowanie aktów normatywnych

Ustawy przyjmowane są przez izbę niższą dwuizbowego parlamentu słoweńskiego, tj. przez Zgromadzenie Narodowe (Državni zbor). Zgodnie z art. 80 i 81 konstytucji w skład Zgromadzenia Narodowego wchodzi 90 posłów reprezentujących obywateli Słowenii. Osiemdziesięciu ośmiu posłów wybieranych jest w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym. W skład Zgromadzenia Narodowego wchodzi zawsze jeden przedstawiciel narodowej wspólnoty włoskiej i jeden przedstawiciel narodowej wspólnoty węgierskiej wybierani głosami członków tych wspólnot. Zgromadzenie Narodowe wybierane jest na czteroletnią kadencję.

Rozporządzenia wydawane są przez rząd, podczas gdy zarządzenia wydawane są przez poszczególnych ministrów rządu. Zgodnie z art. 110-119 konstytucji w skład rządu wchodzą premier i ministrowie. W granicach swoich kompetencji rząd i poszczególni ministrowie są niezależni i ponoszą odpowiedzialność przed Zgromadzeniem Narodowym, które może ich postawić w stan oskarżenia (przed Trybunałem Konstytucyjnym), głosować nad wotum zaufania lub zakończyć okres sprawowania przez nich urzędu w drodze interpelacji. Premier wybierany jest przez Zgromadzenie Narodowe, a następnie przedstawia kandydatów na ministrów, którzy są powoływani (i odwoływani) przez Zgromadzenie Narodowe.

Trybunał Konstytucyjny pełni kluczową rolę w strukturach instytucjonalnych, ponieważ może unieważniać ustawy, przepisy wykonawcze i uchwały samorządowe, które uzna za niezgodne z konstytucją. Sąd ten wydaje również opinie w sprawie konstytucyjności umów międzynarodowych i orzeka w sprawach indywidualnych skarg konstytucyjnych obywateli, które można składać po wyczerpaniu wszystkich innych środków ochrony prawnej.

Uchwały samorządowe przyjmowane są przez rady gmin i rady miejskie (občinski sveti, mestni sveti) wybierane w wyborach bezpośrednich przez mieszkańców gminy.

Proces ustawodawczy

Projekt ustawy może być wniesiony do Zgromadzenia Narodowego z inicjatywy rządu, poszczególnych posłów Zgromadzenia Narodowego, izby wyższej parlamentu, tj. Rady Narodowej (Državni svet), oraz pięciu tysięcy wyborców. Zgodnie z regulaminem (Poslovnik Državnega zbora) zwykła procedura w Zgromadzeniu Narodowym obejmuje trzy czytania projektu ustawy.

Ponadto regulamin przewiduje postępowanie w trybie pilnym, tj. nadzwyczajnym. Zgodnie z art. 86 Zgromadzenie Narodowe może podejmować decyzje, o ile na posiedzeniu obecna jest większość posłów i jeżeli ustawa zostanie przyjęta większością głosów obecnych posłów, chyba że określona jest inna większość. Rada Narodowa może zawetować przyjętą ustawę, a Zgromadzenie Narodowe może uchylić takie weto większością głosów wszystkich posłów.

Referendum ustawodawcze (przewidziane w art. 90 konstytucji) reguluje ustawa o referendum i inicjatywie obywatelskiej (Zakon o referendumu in o ljudski iniciativi); referendum może zostać zarządzone z inicjatywy samego Zgromadzenia Narodowego lub na wniosek Rady Narodowej, jednej trzeciej liczby posłów oraz czterdziestu tysięcy wyborców. Wyborcy mają możliwość zatwierdzenia lub odrzucenia ustawy przyjętej przez Zgromadzenie Narodowe, zanim zostanie ona ogłoszona przez prezydenta.

Prezydent musi ogłosić przyjętą ustawę w terminie ośmiu dni od jej przyjęcia. Zgodnie z art. 154 konstytucji wszystkie akty normatywne muszą zostać ogłoszone przed ich wejściem w życie. Akty normatywne przyjmowane przez instytucje państwowe publikowane są w Dzienniku Urzędowym Republiki Słoweńskiej (Uradni list Republike Slovenije), a uchwały i inne przepisy samorządowe publikowane są w dziennikach samorządowych.

Poprawki do konstytucji przyjmuje się w drodze szczególnej procedury przewidzianej w konstytucji. Wniosek dotyczący zmiany konstytucji może złożyć 20 posłów Zgromadzenia Narodowego, rząd lub trzydzieści tysięcy wyborców. Zgromadzenie Narodowe podejmuje decyzje w sprawie takiego wniosku większością dwóch trzecich głosów obecnych posłów, poprawkę można jednak przyjąć, jedynie jeżeli zostanie ona zatwierdzona większością dwóch trzecich głosów wszystkich posłów. Artykuł 87 konstytucji stanowi, że prawa i obowiązki obywateli i innych osób mogą zostać określone przez Zgromadzenie Narodowe wyłącznie na mocy ustawy.

Rozporządzenia i decyzje UE wydawane przez instytucje UE są w Republice Słowenii stosowane bezpośrednio. Aby przepisy te miały zastosowanie, nie jest wymagana ich ratyfikacja ani publikacja w dzienniku urzędowym.

Umowy międzynarodowe, których Republika Słowenii jest sygnatariuszem, wchodzą w życie z dniem ich ratyfikowania przez Zgromadzenie Narodowe w drodze szczególnej procedury. Umowy międzynarodowe są ratyfikowane na mocy ustawy zgłoszonej przez rząd. Ustawa w sprawie ratyfikacji umowy międzynarodowej przyjmowana jest zwykłą większością głosów obecnych posłów, chyba że w konstytucji lub ustawie przewidziano inaczej.

Prawnicze bazy danych

Rejestr przepisów Republiki Słowenii (Register predpisov RS)

Baza danych Link otworzy się w nowym oknierejestru przepisów zawiera łącza do pełnych tekstów ustaw przyjętych od dnia 25 czerwca 1991 r. oraz przepisów wykonawczych przyjętych od 1995 r. Dostęp do innych przepisów wykonawczych uzależniony jest od czasu potrzebnego na umieszczenie wersji elektronicznej na stronie dziennika urzędowego.

Ustawodawstwo Zgromadzenia Narodowego (Zakonodaja državnega zbora)

Baza danych Link otworzy się w nowym oknieustawodawstwa Zgromadzenia Narodowego zawiera teksty wszystkich ustaw i innych aktów przedłożonych do dyskusji Zgromadzenia Narodowego. Zawiera ona:

  • jednolite teksty ustaw (prečiščena besedila zakono) – oficjalne ujednolicone wersje tekstów ustaw przyjętych od dnia 29 listopada 2002 r. i opublikowanych w dzienniku urzędowym oraz nieoficjalne ujednolicone wersje tekstów ustaw od dnia 17 czerwca 2007 r.;
  • przyjęte ustawy (sprejeti zakoni) – ustawy przyjęte przez Zgromadzenie Narodowe i opublikowane w dzienniku urzędowym od odzyskania niepodległości w dniu 25 czerwca 1991 r.;
  • przyjęte akty (sprejeti akti) – akty przyjęte przez Zgromadzenie Narodowe i opublikowane w dzienniku urzędowym od dnia 28 listopada 1996 r.;
  • projekty ustaw (predlogi zakonov) – projekty ustaw przedłożone do dyskusji w bieżącej kadencji Zgromadzenia Narodowego (baza danych zawiera również przyjęte projekty ustaw, które nie zostały jeszcze opublikowane w dzienniku urzędowym);
  • czytania ustaw (obravnave zakonov) (zakończenie procedury) – zbiory dokumentów dotyczących wszystkich posiedzeń, na których odbyło się czytanie aktów przedłożonych do dyskusji w Zgromadzeniu Narodowym po dniu 28 listopada 1996 r.;
  • projekty aktów (predlogi aktov) – projekty aktów przedłożone do dyskusji w bieżącej kadencji Zgromadzenia Narodowego (baza danych zawiera również przyjęte projekty aktów, które nie zostały jeszcze opublikowane w dzienniku urzędowym);
  • czytania aktów (obravnave aktov) (zakończenie procedury) – zbiory dokumentów dotyczących wszystkich posiedzeń, na których odbyło się czytanie aktów przedłożonych do dyskusji w Zgromadzeniu Narodowym po dniu 28 listopada 1996 r.;
  • projekty uchwał (predlogi odlokov) – projekty uchwał przedłożone do dyskusji w bieżącej kadencji Zgromadzenia Narodowego (baza danych zawiera również przyjęte projekty uchwał, które nie zostały jeszcze opublikowane w dzienniku urzędowym);
  • czytania uchwał (obravnave odlokov) (zakończenie procedury) – zbiory dokumentów dotyczących wszystkich posiedzeń, na których odbyło się czytanie uchwał przedłożonych do dyskusji w Zgromadzeniu Narodowym po dniu 28 listopada 1996 r.

System informacji prawnej (Pravno-informacijski sistem – PIS)

Link otworzy się w nowym oknieSystem informacji prawnejrejestr przepisów Republiki Słowenii (Register predpisov Republike Slovenije) powiązany jest ze zbiorem przepisów innych organów państwa i dziennika urzędowego.

Dziennik Urzędowy Republiki Słowenii (Uradni list Republike Slovenije; UL RS)

Wszystkie przepisy krajowe są publikowane w Link otworzy się w nowym oknieDzienniku Urzędowym Republiki Słowenii. Wszystkie dokumenty publikowane są w trybie online.

Powiązane strony

Link otworzy się w nowym oknieSłoweński system prawny Link otworzy się w nowym oknieUstawodawstwo Zgromadzenia Narodowego, Link otworzy się w nowym oknieSystem informacji prawnej , Link otworzy się w nowym oknieDziennik Urzędowy Republiki Słowenii


Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

Ostatnia aktualizacja: 02/11/2016